Amorphophallus

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Amorphophallus
Amorphophallus titanum
Amorphophallus titanum
Taxonomische indeling
Rijk: Plantae (Planten)
Stam: Embryophyta (Landplanten)
Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade: Bedektzadigen
Clade: Eenzaadlobbigen
Orde: Alismatales
Familie: Araceae (Aronskelkfamilie)
geslacht
Amorphophallus
Blume ex Decne. (1834)
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Amorphophallus is een geslacht van circa 170 soorten tropische, knolvormende, kruidachtige planten uit de aronskelkfamilie

Het zijn planten uit het laagland, die groeien van West-Afrika tot op de eilanden in de Grote Oceaan. Ze komen niet voor in Amerika, hoewel daar wel een sterk gelijkend, maar niet nauw verwant geslacht voorkomt, Dracontium. De meeste soorten zijn endemisch. Ze verkiezen verstoorde gebieden zoals secundaire bossen.

De soorten hebben een bolvormige wortelstok. Vanuit de top van deze wortelknol ontspringt één blad, dat tot 1 meter lang kan worden. Als dit blad volgroeid is, volgt één bloem. Het blad bestaat uit een verticale bladsteel en een horizontaal blad, dat uit meerdere kleine deelblaadjes kan bestaan. Het blad houdt het maar één bloeiseizoen uit. De bloemsteel is afhankelijk van de soort kort of lang.

Zoals typisch voor de aronskelkfamilie, ontwikkelen ook deze soorten een bloeiwijze, die bestaat uit een langwerpig of ovaal schutblad (spatha), die gewoonlijk een bloeikolf (spadix) omgeeft. De bloeikolf kan verschillende kleuren hebben, maar is meestal wit-groen of bruin-paars. Aan de binnenkant bevatten ze randen of wratten, die als insectenvallen dienen.

De planten zijn eenhuizig. De bloeikolf bestaat uit kleine bloemen. Aan de onderkant zitten de vrouwelijke bloemen die uit niet meer dan een stijl bestaan. Daarboven zitten de mannelijke bloemen , die eigenlijk een groep meeldraden vormen. Aan de top zit een blank, steriel gebied. Dit bovenste gedeelte, dat de “appendix” wordt genoemd, bestaat uit steriele bloemen, die “staminodes” worden genoemd. De bloemen hebben geen bloemkroon.

Als het schutblad zich opent, moet de bestuiving dezelfde dag nog plaatsvinden. De appendix ruikt meestal naar rottend vlees, wat insecten aantrekt. Maar er bestaan ook soorten, die een aangename geur afgeven. Door een aantal ingenieuze insectenvallen, worden de bestuivende insecten opgesloten binnen het schutblad om stuifmeel op de vrouwelijke bloemen te deponeren. De vrouwelijke bloemen blijven één dag open, terwijl de mannelijke bloemen nog steeds gesloten zijn. De volgende dag gaan de mannelijke bloemen open en dan zijn de vrouwelijke bloemen niet meer ontvankelijk voor het stuifmeel. De mannelijke bloemen bedekken de gevangen insecten met stuifmeel. Zodra de insecten ontsnappen, kunnen ze een andere de bloemen van een andere plant bestuiven.

De bestoven bloemen vormen ronde bessen. Deze zijn afhankelijk van de soort wit, wit-geel, oranje, rood of blauw.

Amorphophallus-soorten dienen als waardplant voor de larven van sommige soorten Lepidoptera zoals Palpifer sexnotatus en Palpifer sordida.

Amorphophallus titanum heeft de grootste onvertakte bloeiwijze van alle planten. Deze kan 2,5 m lang en 1,5 m breed worden. Amorphophallus gigas is als plant groter, maar heeft een iets kleinere bloeiwijze.

De wortelknollen van de konjak (Amorphophallus konjac) en de olifantenyam (Amorphophallus paeoniifolius) worden als zetmeelrijke groente gegeten.

Amorphophallus bulbifer is de plant, die in België en Nederland kan worden gehouden.

De naam Amorphophallus komt van de Griekse woorden amorphos en phallos en betekent amorfe (ongevormde) penis.

Soorten[bewerken]

Amorphophallus titanum - close-up
  • Amorphophallus aberrans
  • Amorphophallus abyssinicus
    • Amorphophallus abyssinicus subsp. abyssinicus
    • Amorphophallus abyssinicus subsp. akeassii
    • Amorphophallus abyssinicus subsp. unyikae
  • Amorphophallus albispathus
  • Amorphophallus albus
  • Amorphophallus amygdaloides
  • Amorphophallus angolensis
    • Amorphophallus angolensis subsp. angolensis
    • Amorphophallus angolensis subsp. maculatus
  • Amorphophallus angulatus
  • Amorphophallus angustispathus
  • Amorphophallus ankarana
  • Amorphophallus annulifer
  • Amorphophallus antsingyensis
  • Amorphophallus aphyllus
  • Amorphophallus asper
  • Amorphophallus asterostigmatus
  • Amorphophallus atrorubens
  • Amorphophallus atroviridis
  • Amorphophallus barthlottii
  • Amorphophallus baumannii
  • Amorphophallus beccarii
Amorphophallus bulbifer
  • Amorphophallus becquaertii
  • Amorphophallus bonaccordensis
  • Amorphophallus borneensis
  • Amorphophallus boyceanus
  • Amorphophallus brachyphyllus
  • Amorphophallus brevispathus
  • Amorphophallus bufo
  • Amorphophallus bulbifer
  • Amorphophallus calabaricus
    • Amorphophallus calabaricus subsp. calabaricus
    • Amorphophallus calabaricus subsp. mayoi
  • Amorphophallus canaliculatus
  • Amorphophallus carneus
  • Amorphophallus chlorospathus
  • Amorphophallus cicatricifer
  • Amorphophallus cirrifer
  • Amorphophallus coaetaneus
  • Amorphophallus commutatus
  • Amorphophallus consimilis
  • Amorphophallus corrugatus
  • Amorphophallus costatus
Amorphophallus prainii
  • Amorphophallus coudercii
  • Amorphophallus cruddasianus
  • Amorphophallus curvistylis
  • Amorphophallus dactylifer
  • Amorphophallus declinatus
  • Amorphophallus decus-silvae
  • Amorphophallus discophorus
  • Amorphophallus dracontioides
  • Amorphophallus dunnii
  • Amorphophallus dzuii
  • Amorphophilus eburneus
  • Amorphophilus echinatus
  • Amorphophallus eichleri
  • Amorphophallus elatus
  • Amorphophallus elegans
  • Amorphophallus elliottii
  • Amorphophallus excentricus
  • Amorphophallus forbesii
  • Amorphophallus galbra
  • Amorphophallus gallaensis
  • Amorphophallus gigas
  • Amorphophallus gliruroides
  • Amorphophallus glossophyllus
  • Amorphophallus goetzei
  • Amorphophallus gomboczianus
  • Amorphophallus gracilior
  • Amorphophallus gracilis
  • Amorphophallus haematospadix
  • Amorphophallus harmandii
  • Amorphophallus hayi
  • Amorphophallus henryi
  • Amorphophallus hetterscheidii
  • Amorphophallus hewittii
  • Amorphophallus hildebrandtii
  • Amorphophallus hirsutus
  • Amorphophallus hirtus
  • Amorphophallus hohenackeri
  • Amorphophallus hottae
  • Amorphophallus impressus
  • Amorphophallus incurvatus
  • Amorphophallus infundibuliformis
  • Amorphophallus interruptus
  • Amorphophallus johnsonii
  • Amorphophallus kachinensis
  • Amorphophallus kiusianus
  • Amorphophallus konjac: Konjak
  • Amorphophallus konkanensis
  • Amorphophallus koratensis
  • Amorphophallus krausei
  • Amorphophallus lambii
  • Amorphophallus lanuginosus
  • Amorphophallus laoticus
  • Amorphophallus lewallei
  • Amorphophallus linearis
  • Amorphophallus linguiformis
  • Amorphophallus longicornus
  • Amorphophallus longiconnectivus
  • Amorphophallus longispathaceus
  • Amorphophallus longistylus
  • Amorphophallus longituberosus
  • Amorphophallus luzoniensis
  • Amorphophallus lyratus
  • Amorphophallus macrorhizus
  • Amorphophallus manta
  • Amorphophallus margaritifer
  • Amorphophallus margretae
  • Amorphophallus maximus
    • Amorphophallus maximus subsp. fischeri
    • Amorphophallus maximus subsp. maximus
  • Amorphophallus maxwellii
  • Amorphophallus mekongensis
  • Amorphophallus merrillii
  • Amorphophallus mildbraedii
  • Amorphophallus minor
  • Amorphophallus mossambicensis
  • Amorphophallus muelleri
  • Amorphophallus mullendersii
  • Amorphophallus mysorensis
  • Amorphophallus nanus
  • Amorphophallus napalensis
  • Amorphophallus napiger
  • Amorphophallus nicolsonianus
  • Amorphophallus obovoideus
  • Amorphophallus obscurus
  • Amorphophallus ochroleucus
  • Amorphophallus opertus
  • Amorphophallus paeoniifolius (synoniem: Amorphophallus campanulatus): Olifantenyam
  • Amorphophallus palawanensis
  • Amorphophallus parvulus
  • Amorphophallus paucisectus
  • Amorphophallus pendulus
  • Amorphophallus perakensis
  • Amorphophallus pilosus
  • Amorphophallus plicatus
  • Amorphophallus polyanthus
  • Amorphophallus prainii
  • Amorphophallus preussii
  • Amorphophallus purpurascens
  • Amorphophallus pusillus
  • Amorphophallus putii
  • Amorphophallus pygmaeus
  • Amorphophallus rhizomatosus
  • Amorphophallus richardsiae
  • Amorphophallus rostratus
  • Amorphophallus rugosus
  • Amorphophallus sagittarius
  • Amorphophallus salmoneus
  • Amorphophallus saraburiensis
  • Amorphophallus saururus
  • Amorphophallus scaber
  • Amorphophallus scutatus
  • Amorphophallus sizemorae
  • Amorphophallus sizemorae
  • Amorphophallus smithsonianus
  • Amorphophallus sparsiflorus
  • Amorphophallus spectabilis
  • Amorphophallus staudtii
  • Amorphophallus stipitatus
  • Amorphophallus stuhlmannii
  • Amorphophallus subsymbiformis
  • Amorphophallus sumawongii
  • Amorphophallus sylvaticus
  • Amorphophallus symonianus
  • Amorphophallus synandrifer
  • Amorphophallus taurostigma
  • Amorphophallus tenuispadix
  • Amorphophallus tenuistylis
  • Amorphophallus teuszii
  • Amorphophallus tinekeae
  • Amorphophallus titanum : (Grootste bloeiwijze ter wereld)
  • Amorphophallus tonkinensis
  • Amorphophallus variabilis
  • Amorphophallus venustus
  • Amorphophallus verticillatus
  • Amorphophallus yuloensis
  • Amorphophallus yunnanensis
  • Amorphophallus zengianus
  • Amorphophallus zenkeri
    • Amorphophallus zenkeri subsp. mannii
    • Amorphophallus zenkeri subsp. zenkeri

Referenties[bewerken]

  • Hetterscheid, W.L.A. 1994. Preliminary taxonomy and morphology of Amorphophallus Blume ex Decaisne (Araceae). In: M.M. Serebreyanyi (ed.), Proc. Moscow Aroid Conference 1992: 35-48. Moscow.
  • Hetterscheid, W.L.A. & G.J.C.M. v. Vliet, 1996. Amorphophallus, giant from the forest. CITES/C&M, 2(4): 86-96.
  • Everything You Always Wanted to Know About Amorphophallus, but Were Afraid to Stick Your Nose Into!!!!! by Wilbert Hetterscheid and Stephen Ittenbach - Aroideana 19 :7-129
  • Amorphophallus soorten met foto’s

((a :Amorphophallus amurense