Anne Zernike

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Anne Zernike
Portret uit 1918 van Anne Mankes-Zernike geschilderd door haar man
Portret uit 1918 van Anne Mankes-Zernike geschilderd door haar man
Bijnaam Annie
Geboortedatum 30 april 1887
Geboorteplaats Amsterdam
Sterfdatum 6 maart 1972
Sterfplaats Amersfoort
Nationaliteit Nederland
Partner(s) Jan Mankes
Kinderen 1 zoon
Kerkelijke functie
Kerkgenootschap Nederlandse Protestanten Bond (NPB)
Ambt Doopsgezind predikante te Bovenknijpe
Overig
Leer Theologie te Universiteit van Amsterdam en het Doopsgezind Seminarie
Bekend van eerste vrouwelijke predikant van Nederland
Portaal  Portaalicoon   Christendom

Anne Zernike, ook wel Annie genoemd, (Amsterdam, 30 april 1887Amersfoort, 6 maart 1972) studeerde als eerste vrouw theologie aan de Universiteit van Amsterdam en het Doopsgezind Seminarie en werd in 1911 de eerste vrouwelijke predikant van Nederland.[1]

Biografie[bewerken | brontekst bewerken]

Anne Zernike bij haar beëdiging in de doopsgezinde kerk, 5 november 1911

Zernike werd geboren als dochter van Carl Friedrich August Zernike (1859-1922) en Antje Dieperink (1859-1932), beiden wiskundedocenten. Haar één jaar jongere broer Frits Zernike (1888 - 1966) was natuurkundige en ontving in 1953 de Nobelprijs voor de natuurkunde. Haar zuster Elisabeth Zernike (1891 - 1982) schreef tientallen boeken en was de eerste Nederlandse vrouw die werd bekroond met een literaire prijs.

Zernike werd op de ochtend van 5 november 1911 in het ambt aangesteld door de doopsgezinde gemeente in de Friese plaats Bovenknijpe in de buurt van Heerenveen, nadat ze eerder twee keer een beroep om in Baard (Fr) en in Mensingeweer (Gr) predikant te worden had afgewezen. Op haar verzoek werd door de predikant die haar bevestigde, ds. Wartena uit Heerenveen, geen speciale aandacht besteed aan haar vrouw-zijn. De bijbeltekst waarover zij diezelfde middag haar eerste preek hield kwam uit de 2 Korinthe 1:24: "Niet dat wij heerschappij voeren over uw geloof, neen, wij zijn medewerkers aan uw blijdschap". In de zomer van 1913 leerde ze de kunstschilder Jan Mankes kennen, met wie ze op 30 september 1915 trouwde, waarna ze naar Den Haag verhuisden. Omdat Mankes aan tuberculose leed, besloten ze in 1916 in het Gelderse Eerbeek te gaan wonen, hopende dat de bosrijke omgeving een gunstige uitwerking op Jan zou hebben. In 1918 kregen ze een zoon en kort daarop promoveerde Anne. In 1920 bezweek Jan Mankes echter op 30-jarige leeftijd aan zijn ziekte. Een jaar later werd Anne Mankes-Zernike predikante van de Nederlandse Protestanten Bond (NPB), nu Vrijzinnigen Nederland, in het Rotterdamse Tuindorp Vreewijk. In Hoofddorp, Arnhem, Heerenveen en Spijkenisse zijn als eerbetoon straten naar haar vernoemd.

Trivia[bewerken | brontekst bewerken]

  • Anne Zernike was in haar jeugd leerlinge van godsdienstonderwijzeres Jacoba Mossel. Zij was de eerste vrouwelijke godsdienstonderwijzer in Nederland en de eerste vrouw die in een dienst voorging (in de Vrije Gemeente van Amsterdam).
  • In april 2013 werd door PostNL een postzegel uitgebracht van Anne Zernike en vijf andere bijzondere vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis, in het kader van het verschijnen van het boek (en de tentoonstelling) 1001 vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis.

Bibliografie[bewerken | brontekst bewerken]

  • Over historisch materialistische en sociaal democratische ethiek, 1918
  • Jan Mankes, A. Mankes-Zernike en R.N. Roland Holst, 1923
  • Opvoedingsproblemen, 1924
  • Rainer Maria Rilke: een benadering, 1925
  • Het zwaluwenboek, Ernst Toller (vertaald door A. Mankes-Zernike), 1928
  • Historische godsdiensten en universeele religie, 1938
  • De mensch en zijn godsdienst, 1941
  • Een vrouw in het wondere ambt: herinneringen van een predikante, 1956

Externe link[bewerken | brontekst bewerken]