Anthonie Cornelis Oudemans

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Vrouwelijke mijt Laelaps hilaris Koch door Oudemans, 1913. Oudemans Collectie.
Watermijt Piona nodata O.F. Müller. Oudemans Collectie.

Anthonie (Antoon) Cornelis Oudemans Jzn (Batavia, 12 november 1858 - Arnhem, 14 januari 1943) was een Nederlandse zoöloog.[1] Hij werd geboren in Batavia, Nederlands-Indië, als lid van de familie Oudemans en zoon van de astronoom Jean Abraham Chretien Oudemans en de kleinzoon van de pedagoog, dichter en filoloog Antonie Cornelis Oudemans (1798-1874), naar wie werd hij vernoemd. Hij gebruikte vaak het informele patroniem "Jzn" (voor Jeanzoon) in zijn publicaties.

Hij schreef zijn proefschrift over platwormen, en werd in 1885 benoemd tot directeur van de Haagse Dierentuin in Den Haag.[2] Hij maakte naam met de ontdekking van een aantal insecten en van een soort van primaten, de kuifmangabey. In 1892 verscheen de publicatie van Oudemans over de grote zeeslang, een studie van de vele zeeslangrapporten van de oceanen. Oudemans concludeerde dat zulke schepselen een voorheen onbekende soort zou kunnen zijn zegel, en gaf het de naam Megophias Megophias. De ontvangst van het stuk werd beschreven als respectvol, maar kil. Bernard Heuvelmans stelde later dat de grote zeeslang de 'missing link' was in de cryptozoölogie.

In 1917 publiceerde hij Dodo-studies: dit naar aanleiding van de vondst in 1917 van een gevelsteen met een dodo-beeld uit 1561 in Vere,[3] een artikel over de studie van de uitgestorven dodo. In 1895 verliet Oudemans Den Haag om biologieles te gaan geven in de stad Sneek. Hij publiceerde verschillende wetenschappelijke artikels in latere jaren. Hij was in 1887 getrouwd met Helena Johanna van de Velde (1852-1918) en hertrouwde in 1919 met dr. Aletta Amelia Louise Pilgrim (1869-1920); uit beide huwelijken werden geen kinderen geboren.

In 1942 schonk hij het Rijksmuseum van Natuurlijke Historie zijn belangrijke collectie van mijten (de onderklasse Acarina). Deze collectie telt 5.981 specimina (1316 soorten).[4] Na zijn dood werden ook de bijbehorende 2045 tekeningen geschonken aan het museum.

Publicaties[bewerken]

Onder meer

  • Bijdrage tot de kennis van het bloedvaatstelsel en de nephridia der Nemertinen (1885, ook in het Engels)
  • The great sea-serpent: an historical and critical treatise. With the reports of 187 appearances (including those of the appendix), the suppositions and suggestions of scientific and non-scientific persons, and the author's conclusions (acht uitgaven tussen 1892 en 2007)
  • Onze flora. Beschrijving van de familiën, voornamste geslachten en soorten der in Nederland in het wild groeiende, verwilderde, verbouwde en aangeplante gewassen, alsmede van eenige fraaie en nuttige midden-europeesche planten (drie uitgaven in 1900, tevens in het Engels)
  • Leerboek der natuurlijke historie: leerboek voor a.s. onderwijzers: handleiding bij het onderwijs aan middelbare scholen en gymnasia in Nederland en zijne koloniën, 1903
  • e.g., Notes on Acari, Eleventh Series. Tijdschrift voor Entomologie, 46, 93–136, 1903. With three pages illustrations by Oudemans. pdf in the Biodiversity Heritage Library.
  • Nova Guinea. Résultats de l'Expédition Scientifique Néerlandaise à la Nouvelle-Guinée en 1903. Acari, 1906. 62 p., 4 platen
  • Die bis jetzt bekannten Larven von Thrombidiidae und Erythraeidae mit besonderer Berücksichtigung der für den Menschen schädlichen Arten (drie uitgaven, 1912)
  • Dodo-studiën: naar aanleiding van de vondst van een gevelsteen met dodo-beeld van 1561 te Vere (1917, acht uitgaven)
  • Beknopte zak- en schoolflora: handleiding tot het gemakkelijk en snel bepalen der in Nederland wildgroeiende, verwilderde en verbouwde planten (1898, twee uitgaven)
  • Kritisch historisch overzicht der acarologie (ook in het Duits, 10 uitgaven 1926 - 1936)
Bronnen, noten en/of referenties
  1. Hier en passim: Eindhoven G. L. van (1943). "In memoriam Dr. A. C. Oudemans". Tijdschrift voor entomologie 86: 1–56.
  2. Zoonews
  3. Archive.org
  4. Buitendijk, A.M. (1945). Voorloopige Catalogus van de Acari in de Collectie-Oudemans. Zoologische Mededelingen, Vol. 24. pp 281-391.