Anton Koolhaas
| Anton Koolhaas | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
Anton Koolhaas, 1962 | ||||
| Persoonsgegevens | ||||
| Volledige naam | Anton Koolhaas | |||
| Geboortedatum | 16 november 1912 | |||
| Geboorteplaats | Utrecht | |||
| Overlijdensdatum | 16 december 1992 | |||
| Overlijdensplaats | Amsterdam | |||
| Geboorteland |  Nederland | |||
| Opleiding en beroep | ||||
| Opleiding gevolgd aan | Universiteit Utrecht | |||
| Beroep | scenarioschrijver, schrijver,[1] journalist,[1] filmregisseur, literatuurcriticus[2] | |||
| Werken | ||||
| Genre(s) | romans | |||
| Erkenning en lidmaatschap | ||||
| Prijzen en onderscheidingen | P.C. Hooft-prijs (1992),[3] Constantijn Huygens-prijs (1989),[4] Multatuliprijs (1961), F. Bordewijk-prijs (1972),[5] Tollensprijs (1973),[6] Frans Erensprijs (1989), Prozaprijs van de gemeente Amsterdam (1961), Debutantenprijs van de Maatschappij der Nederlandse Letteren (1959)[7] | |||
| Dbnl-profiel | ||||
| (en) IMDb-profiel | ||||
| ||||
Anthonie Koolhaas (Utrecht, 16 november 1912 – Amsterdam, 16 december 1992) was een Nederlands schrijver van romans, scenarioschrijver en recensent.
Biografie
[bewerken | brontekst bewerken]Anton Koolhaas was de jongste van vier kinderen. Hij studeerde aan de Rijksuniversiteit Utrecht in, naar hij zei, 'enige vakken die verband konden houden met de journalistiek'. Als lid van de Utrechtse studentenvereniging Unitas vormde hij een vriendenkring met Albert Alberts en Leo Vroman. Met hen richtte hij het Utrechts Studententoneel op. Voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog werkte hij tien jaar als buitenlandredacteur bij de Nieuwe Rotterdamsche Courant. Daarna was hij kunstredacteur van De Groene Amsterdammer, totdat hij in 1952 benoemd werd tot directeur van de Stichting Culturele Samenwerking in Indonesië.
In 1955 keerde Koolhaas terug naar Nederland en werd toneelrecensent bij Vrij Nederland. Tegelijk werd hij leraar aan de filmacademie te Amsterdam, waarvan hij van 1968 tot 1978 directeur was. Hij schreef ook zelf scenario's, onder meer voor Bert Haanstra's films Alleman (1963), De stem van het water (1966) en Bij de beesten af (1972) en ook voor Dokter Pulder zaait papavers (1975), naar zijn eigen roman De nagel achter het behang.
In 1956 verscheen zijn eerste boek, de verhalenbundel Poging tot instinct. Koolhaas' romans gaan vaak over dieren met typisch menselijke eigenschappen. De Boekenweek van 2009 was gewijd aan het dier in de literatuur. Daarom onthulde bioloog en dierenschrijver Midas Dekkers op 19 maart van dat jaar aan Koolhaas' woonhuis aan het Amsterdamse Vondelpark een plaquette met een zin van Koolhaas: 'Ik zit in alle figuren, al zijn het regenwormen'.
Anton Koolhaas is de vader van architect Rem Koolhaas (1944) en Thomas Koolhaas (1947).
Bibliografie
[bewerken | brontekst bewerken]Boeken
[bewerken | brontekst bewerken]- 1933 – De deur. Droom in 3 bedrijven
- 1939 – Stiemer en Stalma (een verhaal voor kinderen) (Digitale versie)
- 1956 – Poging tot instinct en andere dierenverhalen
- 1957 – Vergeet niet de leeuwen te aaien en andere dierenverhalen
- 1958 – Er zit geen spek in de val, en andere dierenverhalen.
Met grote letter gedrukt, 1989 ISBN 90-364-0914-4
- 1959 – Gekke Witte, en andere dierenverhalen. Bevat: Het grote stikken; Gekke witte; Een mannetje in de kop en de vis; Zonder Mia
- 1960 – Een gat in het plafond en andere dierenverhalen
- 1961 – Weg met de vlinders en andere dierenverhalen
- 1962 – Een schot in de lucht
- 1963 – Een pak slaag
- 1964 – De hond in het lege huis
- 1964 – Een geur van heiligheid
- 1966 – Niet doen, Sneeuwwitje. Spel in drie bedrijven
- 1967 – Vleugels voor een rat en andere dierenverhalen
- 1968 – Andermans huid
- 1969 – Ten koste van een hagedis
- 1969 - 5 van Anton Koolhaas. Bevat: Van een glanzend ei; Naar de zonne-einder; Pa verzint woorden; Het haantje pa en de angst; Genezing door hard denken
- 1970 – Corsetten voor een libel
- 1970 – Mijn vader inspecteerde iedere avond de Nijl
- 1970 – Noach. Spel in 4 episoden: de aankondiging, de ark, het water, de aarde
- 1971 – De nagel achter het behang
- 1972 – Blaffen zonder onraad
- 1973 – Vanwege een tere huid ISBN 90-282-0291-9 (Digitale versie)
- 1974 – Een punaise in de voet
- 1975 – De geluiden van de eerste dag ISBN 90-282-0330-3 Met grote letter gedrukt, 2002 ISBN 90-5542-735-7
- 1976 – Tot waar zal ik je brengen? ISBN 90-282-0354-0 Met grote letter gedrukt, 1984
- 1977 – De laatste goendroen (Digitale versie)
- 1977 – Een kind in de toren ISBN 90-282-0381-8
- 1978 - Gif van de overkant. Verhalen en fragmenten ISBN 90-223-0670-4
- 1978 – Een pak slaag
- 1978 – Nieuwe maan ISBN 90-282-0461-X
- 1980 – Raadpleeg de meerval. Sprookjes ISBN 90-282-0521-7
- 1981 – Een aanzienlijke vertraging ISBN 90-282-0481-4
- 1981 - Rossignol is nachtegaal. Gedichten
- 1983 – Sprookje
- 1985 – Liefdes tredmolen en andere dierenverhalen ISBN 90-282-0590-X
- 1987 - Doodstil eitje
- 1990 – Alle dierenverhalen ISBN 90-282-0735-X
- 1999 - De mooiste dierenverhalen ISBN 90-208-8397-6
- 2009 - Alles kits. Acht dierenverhalen ISBN 978-90-282-4112-1
Scenario's
[bewerken | brontekst bewerken]- 1950: De Dijk is Dicht¹
- 1963: Alleman
- 1966: De Stem van het water
- 1972: Bij de beesten af
- 1975: Dokter Pulder zaait papavers
- 1979: Juliana in zeventig bewogen jaren¹
¹ Deze films werden ook door Koolhaas geregisseerd
Prijzen
[bewerken | brontekst bewerken].jpg)
- 1959 – Lucy B. en C.W. van der Hoogtprijs voor Er zit geen spek in de val
- 1961 – Prozaprijs van de gemeente Amsterdam voor Gekke witte
- 1972 – Vijverbergprijs voor Blaffen zonder onraad
- 1973 – Tollens-prijs voor zijn gehele oeuvre
- 1974 – Multatuliprijs voor Vanwege een tere huid
- 1986 – Gouden Kalf voor de Filmcultuur
- 1989 – Frans Erensprijs voor zijn gehele oeuvre
- 1989 – Constantijn Huygensprijs voor zijn gehele oeuvre
- 1992 – P.C. Hooftprijs voor zijn gehele oeuvre
Literatuur
[bewerken | brontekst bewerken]- 1966 - C. Ouboter. Het werk van Anton Koolhaas en de dierenverhalen en -gedichten in de huidige literatuur. Letterkundige studie, geschreven in opdracht van het Ministerie van CRM
- 1976 - Jacques Kruithof. Vertellen is menselijk. Essay over Koolhaas ISBN 90-01-51226-7
- 1978 - J.G.M. Weck. Anton Koolhaas ISBN 90-249-1105-2
- 1978 - Wam de Moor. Koolhaas onder de mensen. Profiel van een bovenmaats auteur ISBN 90-253-6523-X
- 1980 - Jef Bonten. Anton Koolhaas ISBN 90-264-3344-1
- 1992 - Rinus Ferdinandusse. Feestrede. Uitgesproken bij de uitreiking van de P. C. Hooftprijs 1992 aan A. Koolhaas in de Koninklijke Bibliotheek te Den Haag, op 21 mei 1992. Juryrapport
- 1993 - J.W. Niesing. Anton Koolhaas, De hond in het lege huis, Tot waar zal ik je brengen? ISBN 90-71844-59-5
- 2008 - Wiel Kusters. Koolhaas' dieren. Over de biologie van een schrijver. Vantilt, Nijmegen. 295 p., ISBN 978-946-004-001-6. Over de levensbeschouwelijke aspecten van zijn dierenverhalen etc.
Externe links
[bewerken | brontekst bewerken]- Profiel bij de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (dbnl)
- Literatuurplein.nl: Informatie over Anton Koolhaas (via Archive.org)
- 1 2 Catalogus van de Nationale Bibliotheek van Duitsland; geraadpleegd op: 10 juni 2020; GND-identificatiecode: 119130718.
- ↑ Nationaal Normbestand van Tsjechië; geraadpleegd op: 15 december 2022; NKC-identificatiecode: xx0011013.
- ↑ http://www.dutchheights.nl/prijzen/pc-hooft-prijs; Dutch Heights; geraadpleegd op: 20 mei 2024; genoemd als: Anton Koolhaas.
- ↑ http://www.dutchheights.nl/prijzen/constantijn-huygens-prijs; Dutch Heights; geraadpleegd op: 20 mei 2024; genoemd als: Anton Koolhaas.
- ↑ http://www.dutchheights.nl/prijzen/f-bordewijk-prijs; Dutch Heights; geraadpleegd op: 20 mei 2024; genoemd als: Anton Koolhaas.
- ↑ http://www.dutchheights.nl/prijzen/tollensprijs; Dutch Heights; geraadpleegd op: 20 mei 2024; genoemd als: Anton Koolhaas.
- ↑ http://www.dutchheights.nl/prijzen/debutantenprijs-van-de-maatschappij-der-nederlandse-letteren-voorheen-lucy-b-en-cw-van-der-hoogt-prijs; Dutch Heights; geraadpleegd op: 20 mei 2024; genoemd als: Anton Koolhaas.