Antonius van Egypte

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Antonius van Egypte
Vader van het kloosterleven.
Vader van het kloosterleven.
Geboren 251 te Heracleopolis Magna, Egypte
Gestorven 356 te Colzimberg, Egypte
Verering Rooms-katholieke Kerk
Orthodoxe Kerk
Oriëntaals-orthodoxe Kerken
Schrijn Sint-Juliuskerk in Arles (Frankrijk)
Naamdag 17 januari
Attributen Bel, varken (in het Westen), boek, kruk, heremiet, St-Antoniuskruis, Tau-kruis met een bel op het einde
Beschermheilige voor Wevers, slagers, suikerbakkers, mandenmakers, begrafenisondernemers, zakkendragers, zwijnenhoeders, varkens en huisdieren

Tegen de pest, ziekten, vuur en veeziekten
Het dorp Sint Anthonis

Lijst van christelijke heiligen
Portaal  Portaalicoon   Christendom

Antonius van Egypte, Antonius-Abt of Antonius de Grote (Grieks: Ἀβᾶς Ἀντώνιος, Abba Antonios) (Heracleopolis Magna, Egypte, 251Colzimberg, Egypte, 356) is een christelijke heilige, die bekendstaat als de vader van het kloosterleven. Zijn naamdag is 17 januari.

Biografie[bewerken]

Antonius werd geboren als kind van rijke ouders. Toen Antonius twintig jaar was, stierven zijn ouders. Hij gaf alle bezittingen aan de armen en trok zich in eenzaamheid in de woestijn terug. Later voegden andere christenen zich bij hem en vormden een van de eerste gemeenschappen van monniken in zijn klooster van Sint-Antonius in de Oostelijke Woestijn van Egypte.

Hij was de eerste monnik die vele volgelingen kreeg en staat daarom bekend als de vader van het kloosterleven.

De heilige Antonius de Grote, te herkennen aan het varken en de kluizenaarsstaf.

Hij stierf op 105-jarige leeftijd en werd volgens zijn eigen instructies in een geheim graf begraven om te voorkomen dat zijn graf een plaats van verering zou worden. Al snel na zijn dood werd hij heilig verklaard. Athanasius van Alexandrië schreef de bekendste biografie over Antonius.

Relieken van Antonius[bewerken]

Het gebeente van Antonius zou rond 1070 uit Constantinopel naar Saint-Antoine-l'Abbaye in het kanton Saint-Marcellin (vroeger La-Motte-aux-bois in het Departement Isère, Arrondissement Grenoble) gebracht zijn en daarna verloren zijn gegaan, op enkele kleine deeltjes ("partikels") na.

Verhaald wordt dat zijn gebeente in 1491 werd overgebracht naar de Sint-Juliuskerk in Arles (Frankrijk), alwaar het volgens sommigen nog steeds zou liggen. Volgens anderen is het gebeente in Arles een (uit kerkpolitieke overwegingen vervaardigde) valse relikwie.

Ook zou nog een armreliek in Keulen bewaard zijn. Overigens is van deze reliek de authenticiteit evenmin zeker. Men bedenke hierbij dat Antonius een heilige uit de laat-antieke tijd was en in feite genieten de meeste relieken uit die tijd niet meer dan het voordeel van de twijfel.

In Warfhuizen wordt in de kluiskerk een Antoniusreliek bewaard, waarschijnlijk is dit van het gebeente uit Saint-Antoine.

Verhalen over Antonius[bewerken]

Zijn bijnaam Antonius met het varken ontstond in de middeleeuwen. De Antonieten, leden van de naar hem vernoemde verpleegorde, mochten hun varkens vrij laten rondlopen als vergoeding voor de verpleging die zij verstrekten. Op 17 januari werden deze varkens geslacht en het vlees verdeeld onder de armen.

Bekend is het verhaal van de Verzoekingen van Sint-Antonius. Aan Antonius zouden demonen zijn verschenen die poogden hem van het goede pad af te houden. Dit verhaal is een rijke inspiratiebron geweest voor vele schilders van Jeroen Bosch tot Salvador Dalí.

Patroonheilige en attributen[bewerken]

De man met de anjer, schilderij van Jan van Eyck uit 1423. De afgebeelde man draagt de Orde van Sint-Antonius met kruis en klokje
De verzoeking van Sint-Antonius, geschilderd door Henri Fantin-Latour.

Antonius is de patroonheilige van de wevers, slagers, suikerbakkers, mandenmakers, begrafenisondernemers, zakkendragers, zwijnenhoeders, varkens en huisdieren en patroon tegen de pest, ziekten, Sint-Antoniusvuur en veeziekten. In onze streken werd hij aanroepen als pestheilige. Ook is hij beschermheilige van Essene, Okegem, Brasschaat en de Noord-Brabantse dorpen Sint Anthonis, Volkel, Terheijden en Chaam.

Zijn attribuut is een bel. Deze is soms bevestigd aan zijn staf. De varkens van zijn orde dragen ook een bel.

Het Antoniuskruis of Tau(-kruis) is een onderscheidingsteken van de Orde van Sint-Antonius, een kruis in T-vorm met daaraan een zogenaamd Antoniusklokje, om de hals gedragen aan een koord of keten.

Nuvola single chevron right.svg Zie ook: Kruis (christendom).

Weerspreuken[bewerken]

Maakt Sint-Teunis de brug, Sint-Sebastiaan slaat ze stuk.
Met Sint-Teunis en Sint-Bastiaan, komen de harde koppen eerst aan.
Sint-Antonius klaar en helder, vult 't vat en ook de kelder.
Sint-Antoon en Sebastiaan, komen met ’t hardste van de winter aan.

Sint-Antonius (Teunis) is op 17 januari, Sint-Sebastiaan op 20 januari. Met de brug wordt het ijs bedoeld.

Reliekschrijnen[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • P.H.E. Bertrand: Die Evagriusübersetzung der Vita Antonii: Rezeption - Überlieferung - Edition. Unter besonderer Berücksichtigung der Vitas Patrum-Tradition, Utrecht 2005 (als Online-Version).
  • Wagenaar, Christofoor: Leven, getuigenissen, brieven van de heilige Antonius abt, Bonheiden 1981.