Archaïsche Homo sapiens

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De archaïsche Homo sapiens of Homo sapiens archaicus is een losjes gedefinieerde term en verzamelnaam die wordt gebruikt om een aantal variëteiten van het geslacht Homo te beschrijven in de periode vanaf 500.000 jaar geleden.

Deze worden door de meeste geleerden niet als echte Homo sapiens (de moderne mens) gezien, maar als diens directe voorgangers.[1][2] Recent is er echter een tendens om met name de neanderthaler als Homo sapiens neanderthalensis te classificeren, hetgeen gevolgen kan hebben voor andere oude mensensoorten.

De term wordt meestal gebruikt voor Homo helmei, Homo heidelbergensis (inclusief Homo rhodesiensis), Homo neanderthalensis en soms Homo antecessor.[1] Ook de zogenaamde Denisovamens wordt er wel toe gerekend.

Moderne mensen worden verondersteld te zijn geëvolueerd uit de archaïsche Homo sapiens, die op zijn beurt is ontstaan uit de Homo ergaster.[3] Archaïsche Homo sapiens hebben een herseninhoud van gemiddeld 1200 tot 1400 kubieke centimeter, overeenkomende met die van de moderne mens.[3] Ze zijn globaal gezien robuuster gebouwd, hebben nauwelijks een kin en prominente wenkbrauwen.[3]

Volgens Fredemann Schenk kun je de archaïsche Homo sapiens op grond van hun schedelkenmerken in twee groepen indelen:[4]

Belangrijkste vindplaatsen archaïsche Homo sapiens[bewerken]

Schedel van de Homo rhodesiensis. Ook bekend onder de naam Kabwe Skull
Schedel van de steinheim-mens
Blombos Grot (Zuid-Afrika) puntscherven
Biface gevonden in Atapuerca (Spanje) (TG10)
Belangrijke vroege archaïsche Homo sapiens locaties[2][3]
Regio Locatie Jaren geleden Schedelcapaciteit in cm³ Homo[5]
Afrika Lake Ndutu (bij Olduvai Gorge) 400.000? 1100 Homo heidelbergensis
Florisbad, Zuid-Afrika 260.000 1400 Homo helmei[5]
Singa, Zuid-Soedan 190-105.000 of 125-90.000 1400 Homo helmei[2]
Middle Awas, Ethiopië 160-154.000 1450 Homo sapiens idaltu
Broken Hill (Kabwe), Zambia 130.000+ 1285 Homo heidelbergensis (Rhodesiëmens)
China Dali, Shaanxi Provincie 230-180.000 1120-1200 Dali-mens (Denisovamens?)
Jinniushan, Liaoning Provincie 200.000 1260 Jinniushan-mens (Denisovamens?)
India Narmada Vallei, Centraal India 250.000? 1155-1421 Narmada-mens (Denisovamens?)[6]
Europa Terra Amata, Frankrijk 400.000 ----- Homo heidelbergensis
Arago-grot, Frankrijk 400-300.000? 1150 Homo heidelbergensis (Tautavel-mens)
Bilzingsleben, Duitsland 425-200.000 ---- Homo heidelbergensis
Atapuerca, Spanje 320-190.000 1125-1390 Homo antecessor
Petralona Grot, Griekenland 300-200.000? 1190-1220 Homo heidelbergensis
Steinheim, Duitsland 300-250.000? 1100 Homo heidelbergensis (Steinheim-mens)
Swanscombe, Engeland 300-250.000? 1325? Homo heidelbergensis
Ehringsdorf, Duitsland 245-190.000 1450 Homo heidelbergensis
Vértesszöllös, Hongarije 210-160.000? 1115-1434 Homo heidelbergensis
Voorlopers en oude verwanten van de mens
Fossiel voorkomen Geslacht(engroep) Soorten
7 - 4,4 Ma Sahelanthropus Sahelanthropus tchadensis
Praeanthropus Praeanthropus tugenensis
Ardipithecus Ardipithecus ramidus · Ardipithecus kadabba
4,3 - 2 Ma Australopithecus A. anamensis · A. afarensis · A. bahrelghazali · A. africanus · A. garhi · A. sediba
3,5 Ma Kenyanthropus Kenyanthropus platyops
2,5 - 1 Ma Paranthropus P. aethiopicus · P. boisei · P. robustus
tot heden Homo H. antecessor · H. cepranensis · H. denisova · Homo erectus (Javamens · Pekingmens) · H. ergaster · H. floresiensis · H. gautengensis · H. georgicus · H. habilis · H. heidelbergensis · H. helmei · H. neanderthalensis · H. rhodesiensis · H. rudolfensis · Homo sapiens (H. s. idaltu · Cro-magnonmens · Red Deer Cave-mensen)