Archaeorhynchus

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Jump to search

Archaeorhynchus spathula is een vogel, behorend tot de Ornithuromorpha, die tijdens het vroege Krijt leefde in het gebied van het huidige China.

Vondst en naamgeving[bewerken]

In 2005 werd de vondst gemeld van een nieuwe vogelfossiel uit Liaoning .

In 2006 benoemden en beschreven Zhou Zhonghe en Zhang Fucheng de typesoort Archaeorhynchus spathula. De geslachtsnaam is afleid van het Oudgrieks archaios, "oeroud", en rhynchos, "bek", en verwijst naar het feit dat de vogel een van de oudste was waarbij met zekerheid een hoornsnavel was vastgesteld. De soortaanduiding is een verwarring tussen het Latijn spatula, "spatel", en het Grieks σπάθη, spathè, "blad van een werktuig", en verwijst naar het afgeplatte dentarium van de onderkaak.

Het holotype, IVPP V14287, is gevonden in een laag van de Yixianformatie die dateert uit het middelste Aptien. Het bestaat uit een vrijwel volledig skelet met schedel. Het skelet ligt in verband en bewaart uitgebreide resten van het verenkleed.

IVPP V17091

In 2013 werden twee nieuwe exemplaren gemeld, van jongvolwassen dieren: de specimina IVPP V17075 en IVPP V17091. Een probleem bij deze toewijzing is dat ze stammen van de latere Jiufotangformatie uit het Albien.

In 2016 werd een tweede exemplaar uit de Yixianformatie gemeld: IVPP V20312, een skelet met schedel van een volwassen dier.

Beschrijving[bewerken]

Archaeorhynchus is ongeveer twintig centimeter lang.

In 2006 en 2016 werden enkele onderscheidende kenmerken gegeven die ook door andere onderzoekers geldig werden geacht. De praemaxilla is tandeloos. Het bovenkaaksbeen is tandeloos. De onderkaken zijn tandeloos. Het dentarium van de onderkaak is spatelvormig. Op de binnenkant van het dentarium ligt boven de fossa Meckeliana een hoge lengterichel. De uiteinden van de takken van het vorkbeen zijn afgerond. De arm is lang, waarbij bovenarm en onderarm samen 38% langer zijn dan bovenbeen en onderbeen samen. Het onderbeen is 14% langer dan het bovenbeen. Het onderste deel van het schoudergewricht, gevormd door het ravenbeksbeen, is sterk zijwaarts gericht. De buitenrand van het ravenbeksbeen is langer dan de binnenrand. De achterzijde van het vorkbeen wordt uitgehold door een diep groeve.

De snavel is puntig. Basale kenmerken zijn het kleine aantal van zeven sacrale wervels en een sprongbeen met een hoge opgaande tak. De in 2013 beschreven jonge dieren hebben vier wervels in de pygostyle.

Fylogenie[bewerken]

Archaeorhynchus is volgens de analyses uit 2006 nauw verwant aan de Ornithurae. Later analyses toonden soms een basalere positie in de Ornithuromorpha.

Levenswijze[bewerken]

Archaeorhynchus was wellicht een planteneter, gezien de aanwezigheid van maagstenen, gastrolieten, bij het holotype en de in 2013 gemelde exemplaren.

Het exemplaar uit 2016 toonde drie groeilijnen in de botten. Dat zou er op wijzen dat Archaeorhynchus aanzienlijk langzamer groeide dan huidige vogels die in één seizoen hun maximumgrootte bereiken.

Literatuur[bewerken]

  • Zhou Z. and Zhang F., 2005, "Discovery of an ornithurine bird and its implication for Early Cretaceous avian radiation", Proceedings of the National Academy of Sciences 102(52): 18998-19002
  • Zhou Z. and Zhang, F., 2006, "A beaked basal ornithurine bird (Aves, Ornithurae) from the Lower Cretaceous of China", Zoologica Scripta 35 363-373
  • Zhou S., Zhou Z. and O'Connor, J.K., 2013, "Anatomy of the basal ornithuromorph bird Archaeorhynchus spathula from the Early Cretaceous of Liaoning, China", Journal of Vertebrate Paleontology 33(1): 141-152
  • Wang M. and Zhou, Z., 2016, "A new adult specimen of the basalmost ornithuromorph bird Archaeorhynchus spathula (Aves: Ornithuromorpha) and its implications for early avian ontogeny", Journal of Systematic Palaeontology DOI: 10.1080/14772019.2015.1136968