Arnoldus Teunis van Wijngaarden

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Arnoldus Teunis van Wijngaarden (Papendrecht, 29 juni 1819Medemblik, 20 februari 1900) was een Nederlands architect.

Biografie[bewerken | brontekst bewerken]

briefkaart van Arnoldus Teunis van Wijngaarden aan Pierre Cuypers

Van Wijngaarden was de zoon van een Papendrechtse timmerman/aannemer Cornelis van Wijngaarden en Geertrui Kriens. Hij was een kleinzoon van Johannes Kriens, aannemer van 's Rijkswerken, waaronder 's Lands Werf in Medemblik. In 1842 vertrok Van Wijngaarden naar Hoorn om mee te werken aan de herbouw van de Grote Kerk aldaar.

In 1845 werd Van Wijngaarden benoemd als stadsarchitect in Medemblik, waar hij meer dan 50 jaar het stadsbestuur adviseerde over nieuwbouw en restauratie van gebouwen, bruggen en havens. Hij was architect van het Rijkskrankzinnigengesticht; daarmee kreeg het kolossale Marine-instituut na decennialange leegstand weer een functie. In 1891 maakte hij de tekeningen voor de verbetering van de Oosterbuitenhaven en het Oudevaartsgat te Medemblik; de haven werd versterkt met basaltmuren en steenglooiingen.

A.T. van Wijngaarden was ook architect van vele raadhuizen, kerken, pastorieën, wees- en armenhuizen, post- en telegraafkantoren, scholen en onderwijzerswoningen in tientallen dorpen van West-Friesland. Zijn eclectische bouwstijl is vergelijkbaar met die van Pierre Cuypers, architect van het Rijksmuseumgebouw en het Centraal Station in Amsterdam. Van Wijngaarden onderhield ook correspondentie met Cuypers, die het Kasteel Radboud in Medemblik restaureerde (1890-1897).

Ter gelegenheid van zijn tweehonderdste geboortedag verscheen op 29 juni 2019 een boek met overzicht van zijn bouwwerken.[1]

Nageslacht[bewerken | brontekst bewerken]

Arnoldus Teunis van Wijngaarden was getrouwd met Sijtje Dekema. Zij kregen 7 (volwassen) kinderen.

  1. Cornelis Arnoldus (1846-1918) had in Weesp een bedrijf voor pakkingsringen voor de suikerindustrie in Nederlands-Indië.
  2. Ebbo Dirk (1848-1888) stichtte een stoomtimmerbedrijf in Weesp.[2]
  3. Geertruida Anna (1850-1929) trouwde met een onderwijzer (Kraan). Een van hun kinderen werd later architect in Leiden: Arnoldus Teunis Kraan.
  4. Grietje (1852-1922) trouwde met een koopman (Van Vloodorp). Een van hun kinderen, Jan Hendrik van Vloodorp, was architect in Amsterdam.[3]
  5. Arnoldus Teunis jr. (1853-1935) was stadsarchitect in Leeuwarden. Hij nam het bedrijf in Weesp over van zijn broer Ebbo Dirk na diens overlijden in 1888. Rond de eeuwwisseling werden meubels vervaardigd in de fabriek van Van Wijngaarden & Co. die versierd werden door Theo van Hoytema.[4]
  6. Dirk Jan (1858-1917) was architect in Den Helder en mede-eigenaar van de stoomtimmerfabriek 'De Zwaluw'. Hij vertrok naar Nederlands Indie, was directeur Hotel van Wijk in Singapore, en overleed in Batavia.
  7. Cornelia (1864-1945) trouwde met een Leidse timmerman (Filippo). Het echtpaar kocht eind negentiende eeuw twee dakpannen- en aardewerkfabrieken en introduceerde de stoommachine in het bedrijf, dat later gerund werd door hun zonen.

Bouwwerken[bewerken | brontekst bewerken]

Datum is de datum van aanbesteding (indien bekend); jaar is het jaar van (geschatte) oplevering.

Plaatsnaam Datum Jaar Gebouw Type gebouw Opmerkingen Afbeeldingen
Twisk 1-12-1857 1858 Schoolgebouw School/onderwijzerswoning afgebroken
Oostwoud 12-4-1860 1860 Onderwijzerswoning School/onderwijzerswoning
Oostwoud 25-5-1860 1860 Pastorie Hervormde Gemeente Pastorie
Sijbekarspel 1-2-1861 1861 Kerktoren Kerk
Benningbroek 19-12-1861 1862 Onderwijzerswoning School/onderwijzerswoning
Opmeer 10-1-1862 1862 Hervormde Kerk en Toren Kerk Hervormde Kerk, Opmeer.jpg
Midwoud 1866 Mariënhof Burgemeesterswoning Woning Midwouder Dorpsstraat 24, Midwoud.JPG
Medemblik 1867 Doopsgezinde Vermaning (aanpassingen) Kerk rijksmonument[5] Doopsgezinde Vermaning, Medemblik.jpg
Nieuwe Niedorp 21-1-1867 1867 Pastorie Hervormde Gemeente Pastorie rijksmonument[6] en provinciaal monument Dorpsstaat 120, Nieuwe Niedorp.JPG
Twisk 1-2-1867 1868 Vermaning Kerk rijksmonument[7] Doopsgezinde Vermaning, Twisk.jpg
Winkel 21-10-1867 1868 Toren (vernieuwen) en kerkgebouw (herstellingen) Kerk
Nieuwe Niedorp 2-4-1867 1868 Raadhuis Gemeentehuis
Midwoud 23-4-1867 1868 Hervormde Kerk en Toren Kerk rijksmonument[8] Kerktoren, Midwoud.JPG
Hoogwoud 6-5-1868 1868 Pastorie parochie van St. Jans Geboorte Pastorie in 1927 afgebroken en herbouwd
Wognum 27-3-1868 1869 Raadhuis Gemeentehuis
Wervershoof 7-7-1868 1869 Raadhuis Gemeentehuis in 1939 afgebroken en herbouwd
Enkhuizen 23-2-1869 1870 Kerk en pastorie, oud-bisschoppelijke Klerezy Kerk beiden in 1906 afgebroken en herbouwd
Winkel 21-12-1869 1870 Onderwijzerswoning School/onderwijzerswoning
Wognum 18-3-1870 1870 Pastorie Hervormde Gemeente Pastorie rijksmonument[9]
Anna Paulowna 20-2-1871 1871 Woonhuis en boerderij Woning provinciaal monument
Wieringerwaard 5-7-1871 1871 School en onderwijzerswoning (vergroten) School/onderwijzerswoning
Winkel 27-12-1871 1872 Wees- en armenhuis, en boerderij Wees- en armenhuis
Wieringerwaard 4-3-1872 1872 Pastorie Hervormde Gemeente Pastorie
Oostwoud 31-5-1872 1872 Bewaarschool en woning School/onderwijzerswoning
Barsingerhorn 6-7-1872 1872 School School
Aartswoud 14-3-1872 1873 Pastorie Hervormde Gemeente Pastorie rijksmonument[10]
Medemblik 3-3-1873 1873 Post- en telegraafkantoor Postkantoor in 1910 vervangen door nieuw postkantoor
Sijbekarspel 24-3-1873 1873 School en onderwijzerswoning School/onderwijzerswoning
Medemblik 7-9-1874 1874 Pastorie Doopsgezinde gemeente Pastorie afgebroken
Westwoud 2-10-1874 1875 Hervormde Kerk en Toren, Westwoud Kerk Westwoud, Nederlands Hervormde kerk.jpg
Midwoud 20-3-1875 1875 Naai- en breischool, onderwijzerswoning en kerkraadskamer Hervormde Gemeente School/onderwijzerswoning provinciaal monument Midwouder Dorpsstraat 23, Midwoud.JPG
Barsingerhorn 23-9-1874 1876 Wees- en armenhuis Wees- en armenhuis (voormalig) Wees- en armenhuis, Barsingerhorn.jpg
Nieuwe Niedorp 22-12-1875 1877 Kerk Kerk
Enkhuizen 5-9-1875 1877 Diakonie-armenhuis Armenhuis afgebroken
Abbekerk 22-1-1877 1877 Woonhuis Woning in opdracht Jb. de Jong
Abbekerk 21-3-1877 1877 Pastorie Hervormde Gemeente Pastorie
Medemblik 1-11-1877 1878 Stadsburgerschool School afgebroken
Kolhorn 1-12-1877 1878 Gemeenteschool (vergroten) School/onderwijzerswoning
Hensbroek 28-12-1877 1878 Raadhuis Gemeentehuis
Midwoud 11-1-1878 1878 Pastorie Hervormde Gemeente Pastorie
Midwoud 30-11-1877 1878 Raadhuis (vergroten) en onderwijzerswoning Gemeentehuis provinciaal monument Midwouder Dorpsstraat 17, Midwoud.JPG
Winkel 29-7-1879 1880 Post- en telegraafkantoor Postkantoor
Abbekerk 8-1-1880 1880 School en onderwijzerswoning School/onderwijzerswoning
Benningbroek 3-12-1880 1880 Consistoriekamer Hervormde Gemeente Kerk
Benningbroek 23-3-1881 1881 Vergroten en veranderen gemeenteschool School/onderwijzerswoning
Twisk 1-4-1881 1881 School en onderwijzerswoning School/onderwijzerswoning school is afgebroken
Oostwoud 27-4-1881 1881 School School/onderwijzerswoning school is afgebroken
Midwoud 27-4-1881 1881 School School/onderwijzerswoning
Hoorn 1881 Christelijk Gereformeerde Kerk Kerk Mariakapel Mariakapel, Hoorn.JPG
Medemblik 25-8-1881 1881 Rijkskrankzinnigengesticht Rijkskrankzinnigengesticht Voormalig Rijkskrankzinnigengesticht, Medemblik.jpg
Lutjewinkel 17-1-1882 1882 School en onderwijzerswoning School/onderwijzerswoning
Hauwert 7-2-1882 1882 Pastorie Hervormde Gemeente Pastorie
Groetpolder 21-2-1882 1882 School en onderwijzerswoning School/onderwijzerswoning
Medemblik 24-4-1882 1882 Onderwijzerswoning (aanpassingen) School/onderwijzerswoning
Loenen a/d Vecht 26-7-1882 1882 Post- en telegraafkantoor Postkantoor rijksmonument[11] Loenen aan de Vecht - Bredestraat 5 RM520396.jpg
Enkhuizen 5-6-1882 1882 Christelijke Gereformeerde Kerk en consistoriekamer (vergroten) Kerk
Haarlem 18-6-1883 1883 Christelijke Gereformeerde Kerk (vergroten) Kerk afgebroken
Medemblik 4-10-1883 1883 Rijkskrankzinnigengesticht: ketelhuis, gasfabriek en bijbehorende werken, en portierswoning Rijkskrankzinnigengesticht
Binnenwijzend 4-7-1884 1884 School School/onderwijzerswoning
Opperdoes 19-7-1884 1884 Gemeenteschool (aanpassingen) School/onderwijzerswoning in 1967 afgebroken
Urk 22-1-1885 1885 Christelijke Gereformeerde Kerk Kerk rijksmonument[12] Urk-Bethelkerk.jpg
Opperdoes 24-9-1891 1891 Openbare Gemeenteschool (vergroten) School/onderwijzerswoning in 1967 afgebroken
Medemblik 26-6-1891 1891 Verbetering Oosterbuitenhaven en Oudevaartsgat Haven

Externe Links[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Arnoldus Teunis van Wijngaarden van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.