Naar inhoud springen

Artemis III

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
NASA Artemis-ruimtevlucht
Artemis III
SLS-Orion.
Type ruimtvaartuig: Orion
Naam/serie nr. voertuig: Orion 004
Draagraket: SLS anderhalftraps
Lander: Starship HLS
Aantal bemanningsleden: 4
Lanceerbasis: Kennedy Space Center
Lanceerplatform: LC-39B
Lanceerdatum: op zijn vroegst midden 2027
Aankoppeling Lunar Gateway: nee
Maanlanding: nee
Landingsplaats aarde: Grote Oceaan
Landingsdatum aarde:
Missieduur:
Doel vlucht: Bemande vlucht SLS-Orion en een of twee van de Artemis-maanlanders om deze in een baan om de aarde te testen.
Secondaire missie:

Artemis III is de geplande derde missie van NASA’s Artemisprogramma. Initieel was deze missie voorzien in 2024, ondertussen werd de missie steeds verder uitgesteld. Anno augustus 2025 staat deze voor halverwege 2027 gepland.[1]

Het is de tweede bemande vlucht van een SLS-Orion en moest in de oorspronkelijke planning de terugkeer van Amerikaanse ruimtevaarders naar het maanoppervlak bewerkstelligen. De vlucht moest tevens de eerste vrouw en de eerste persoon met een donkerder huidskleur op de Maan zetten. Artemis III is waarschijnlijk de laatste vlucht met SLS in de Block 1 configuratie.

Op 27 februari 2026 werd het plan omgegooid. De vlucht zal nu worden gebruikt om een maanlander in een baan om de aarde te testen. Daarmee zal de vlucht vergelijkbaar zijn met Apollo 9. Daarmee verdween ook de noodzaak voor een tweede trap bij deze vlucht. Er zal daarom een SLS-raket in anderhalf-trapsconfiguratie worden gebruikt.

Missie

[bewerken | brontekst bewerken]

Eerste plan; via Lunar Gateway

[bewerken | brontekst bewerken]

De missie werd in het voorjaar van 2019 aangekondigd. Er was nog veel onduidelijk over het kort daarvoor opgestarte Artemisprogramma en de voorgestelde hardware week nog op veel punten af van latere ontwerpen. Voor de vlucht was een maanlander nodig die in drie delen door commerciële draagraketten zou worden gelanceerd en in de ruimte moest worden geïntegreerd. De lander zou dan bestaan uit een afdaalmodule, een opstijgmodule en de bemanningsmodule.[2] Daarnaast was de basisversie van de Lunar Orbital Platform-Gateway in de toenmalige planning reeds beschikbaar. Dat is een ruimtestation dat rond de maan cirkelt.

De Lunar Gateway bestaat dan uit twee modules, de Power and Propulsion Element en de mini-habitat. Deze worden in 2022 en 2023 gelanceerd met commerciële draagraketten. De bemanning zal met een SLS Block I-raket worden gelanceerd in een Orion-capsule. De Orion moest dan aanmeren bij de Gateway evenals de maanlander. De bemanning zou via de Gateway overstappen in de lander en afdalen naar het maanoppervlak en een landing op de zuidpool van de Maan uitvoeren.

Wat de doelen op de Maan zijn was (en is) nog niet duidelijk.[bron?] De veronderstelde afdaalmodule zou achterblijven op de Maan. Met de opstijgmodule moest de bemanningsmodule terugkeren naar de Lunar Gateway. In de Orion-capsule zal de bemanning terugkeren naar de Aarde.

Eerste verandering van plan

[bewerken | brontekst bewerken]

Doordat de Lunar Gateway in 2024 nog niet beschikbaar is voor bemanning (mogelijk al wel gelanceerd maar zeker nog in testfase), werd in februari 2020 besloten dat Artemis III geen gebruik zal maken van de Gateway en zal er rechtstreeks in de lander worden overgestapt. Op dat moment werd verwacht dat de lander dan met een SLS IB-raket zou worden gelanceerd.

In april 2020 werden de drie finalisten van de aanbesteding voor de Artemis-lander bekend en werd al duidelijk dat de lander niet met een SLS-raket zou worden gelanceerd. In april 2021 won SpaceX de aanbesteding. Hun lander, Starship HLS, bestaat uit één deel, en kan in zijn geheel landen en opstijgen op de Maan. Door juridische protestprocedures van verliezende partijen werd de gunning van Starship HLS pas in november 2021 definitief.

Om de lander naar de Maan te krijgen zouden drie varianten van Starship worden ingezet. Starship HLS, de lander, wordt na lancering naar een baan om de aarde bijgetankt door Starship Storage Depot waarin in de ruimte brandstof kan worden bewaard. Deze wordt gevuld door 'Starship Tankers die stuwstoffen van de Aarde naar het depot vervoeren en ernaar overhevelen.

Tweede verandering van plan

[bewerken | brontekst bewerken]

Op 27 februari 2026 werd besloten de vlucht tot een orbitale test van Orion en een of beide Artemis-maanlanders om te buigen. Of een of beide maanlander-types tijdens Artemis III worden getest hangt af van de gereedheid. Het idee voor deze missie werd in 2024 bij NASA al intern onderzocht en toen Artemis IIS genoemd.

De verandering van plan kwam een na het verscheiden van een rapport over de gefaalde bemande testvlucht Boe-CFT waarbij volgens NASA-directeur Jared Isaacman er een cultuurprobleem was geweest waardoor er twee ruimtevaarders aan boord van een onvoldoende goed werkend ruimteschip waren gelanceerd en het bijna helemaal misging. Door de maanlanders en aankoppelingsmechanismes in een baan om de Aarde te testen, wordt deze missie een stuk veiliger omdat een terugkeer naar Aarde op kortere termijn mogelijk is. Ook zal de landing met Artemis IV daardoor met een beter getest vaartuig plaatsvinden.

De boosters en eerste trap van SLS zijn in principe sterk genoeg om een Orion-capsule in een lage baan om de aarde te brengen. Mogelijk kiest NASA ervoor om de ICPS (tweede trap) niet te gebruiken. De precieze missie-parameters zijn anno april 2026 nog niet voldoende bekend. Mocht NASA ervoor kiezen om deze anderhalfstrapconfiguratie te gebruiken, dan zou een block-1 configuratie met de laatste ICPS voor Artemis IV kunnen worden ingezet. Zo niet dan wordt dit de laatste lancering met een SLS-Block 1. 4 mei 2026 werd duidelijk dat NASA een aanbesteding uitschreef voor satelliet-internet om in de Artemis III-Orion te plaatsen. Hieruit valt af te leiden dat Artemis III een lage baan om de aarde (LEO) zal beschrijven. Daar is internetcommunicatie met het Deep Space Network, het systeem wat tijdens Artemis II werd gebruikt, niet mogelijk. Op 13 mei werd dit bevestigd. Ook werd toen zeker dat de SLS-raket zonder tweede trap zal vliegen. In plaats daarvan zal er een vervangende constructie (Spacer) tussen de eerste trap en de Orion worden geplaatst zodat deze wel de juiste hoogte voor de toegangsarm en aansluitingen heeft.

Uitvoering

[bewerken | brontekst bewerken]

Anno februari 2020 is de ontwikkeling van de Orion Capsule zo goed als klaar en er zijn enkele capsules in aanbouw. Ook de ontwikkeling van SLS Block I is in de fase waarbij de eerste raket getest wordt. Die zullen in 2022 voor het eerst worden gelanceerd.

Op 30 april 2020 werden drie commerciële ontwerpen voor de Artemis-maanlander geselecteerd voor verdere uitwerking.[3] In april 2021 koos NASA een voor SpaceX’ Starship HLS als enige bemande lander voor het Artemisprogramma.[4] Daarmee was ook duidelijk dat het de lander van Artemis III zou worden.

Halverwege september 2021 was de drukcabine voor de Artemis III-Orion gereed.

Op 24 april 2022 was de waterstoftank van de Core-Stage voltooid.[5]

Op 7 september 2022 werd duidelijk dat Axiom Space de ruimtepakken voor op de Maan voor deze missie gaat leveren. NASA betaalt daarvoor 228,5 miljoen dollar.[6]

Op 2 september 2024 arriveerde de Europese Service Module in Port Canaveral. Deze werd met de Canopée, het raketten-transportschip van ArianeGroup vanuit Duitsland naar Florida gebracht.[7]

Rond de lancering van Artemis II op 1 april 2026 meldde NASA dat ze verwachtten binnen enkele weken met het opbouwen van de Artemis III-raket te zullen beginnen. Op 17 april werd het mobiele lanceerplatform ML-1 het Vehicle Assembly Building binnen gereden voor een kleine opknapbeurt die wordt gevolgd door het plaatsen van de rakettrappen. De SLS-corestage verliet de Michaud-fabriek op 21 april 2026[8] en kwam op 28 april met transportschip Pegasus aan op het Kennedy Space Center.

Historiek

[bewerken | brontekst bewerken]

Voordat het Artemisprogramma in maart 2019 werd opgestart bevatte het plan voor de missie die toen nog Exploration Mission 3 (EM-3) heette geen maanlanding. De bemanning zou 26 dagen met een habitat om de maan cirkelen. In een nog eerder stadium zou EM-3 de eerste vlucht met de SLS-Block IB-configuratie worden, maar de ontwikkeling van de krachtiger tweede trap van die raket werd in 2018 voorlopig stilgelegd omdat men de problemen bij de ontwikkeling van de eerste trap eerst wil oplossen.

Zie ook

[bewerken | brontekst bewerken]
Overgenomen van "https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Artemis_III&oldid=71125826"