Associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Oekraïne

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en hun lidstaten, enerzijds, en Oekraïne, anderzijds
European Union Ukraine Locator.svg
Verdragstype associatieovereenkomst
Ontworpen 30 maart 2012
Ondertekend 21 maart 2014 (Preambule, Artikel 1 en Titels I, II en VII)[1]
27 juni 2014 (Titels III, IV, V en VI, gerelateerde Annexen en Protocollen)[1] in Brussel
In werking getreden Niet van kracht;
voorlopig toegepast sinds 1 november 2014 (met uitzondering van Titel IV),[2]
en 1 januari 2016 (Titel IV)
Voorwaarden voor inwerkingtreding ratificatie door alle 31 partijen
Ondertekenaars Europese Unie, Euratom, EU-lidstaten en Oekraïne
Status voorlopig toegepast (voor zover het over EU-competenties gaat)
Talen in de 24 officiële talen van de EU en het Oekraïens
Portaal  Portaalicoon   Politiek

De Associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Oekraïne is een verdrag tussen de Europese Unie (EU), Euratom, hun 28 lidstaten en Oekraïne dat een politieke en economische associatie tussen de partijen opricht.

Samenvatting[bewerken]

De partijen hebben toegezegd om samen te werken en economisch beleid, wetgeving en regulering op elkaar af te stemmen op een groot aantal terreinen, waaronder gelijke rechten voor arbeiders, stappen naar visumvrije beweging van mensen, het uitwisselen van informatie op terreinen zoals justitie, de modernisering van Oekraïnes energie-infrastructuur en toegang tot de Europese Investeringsbank. De partijen zijn overeengekomen om regelmatig conferenties te houden en vergaderingen tussen ministers, ambtenaren en deskundigen.

De overeenkomst verplicht Oekraïne tot economische, gerechtelijke en financiële hervormingen om zijn beleid en wetgeving af te stemmen op die van de Europese Unie. Oekraïne heeft toegezegd om geleidelijk te voldoen aan EU-normen voor techniek en consumenten.[3] De EU heeft toegezegd om Oekraïne te voorzien van politieke en financiële steun, toegang tot onderzoek en kennis en een voorkeurstoegang tot EU-markten. De overeenkomst verplicht beide partijen ertoe om een geleidelijke convergentie te bevorderen met betrekking tot het Gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid, het Europees Defensieagentschap, en verplicht tot ratificatie, uitvoering en/of het overwegen partij te worden bij een groot aantal verdragen.

Totstandkoming[bewerken]

De overeenkomst is het resultaat van een periode van meer dan twintig jaar waarin de partijen trachtten de banden aan te halen. Enerzijds wil de Europese Unie haar import van graan en aardgas uit Oekraïne veiligstellen en haar eigen export van goederen naar Oekraïne, zodat deze niet worden bedreigd door instabiliteit in de regio, in de overtuiging dat deze kan worden gereduceerd middels sociaal-politieke en economische hervormingen in Oekraïne.[4][5] Anderzijds wil Oekraïne zijn export uitbreiden door van vrijhandel met de Europese Unie te profiteren terwijl het wenselijke externe investeringen aantrekt. Daarnaast wil het nauwere banden smeden met de sociaal-politieke entiteit waar veel Oekraïeners een sterke culturele verwantschap mee voelen. West-Oekraïne blijkt over het algemeen enthousiaster te zijn over EU-lidmaatschap dan Oost-Oekraïne.[6][7]

Protesten vóór het verdrag op het Euromaidan, 27 november 2013.

Het Associatieverdrag werd voor het eerst voorgesteld in 2012. Aanvankelijk waren zowel aanhangers van de Partij van de Regio's van president Viktor Janoekovitsj als aanhangers van de oppositie voorstander van het verdrag.[8] De EU stelde als voorwaarde voor tekening de vrijlating van oppositieleidster Joelia Tymosjenko. Zij verloor in 2010 nipt de presidentsverkiezingen van Janoekovitsj en werd vervolgens in 2011 opgesloten op verdenking van corruptie, hoewel het Westen het zag als een politiek gemotiveerd proces. Rusland dreigde Oekraïne met strafmaatregelen als het land het verdrag zou tekenen.[9]
Onder zware Russische druk besloot de Oekraïense regering tegen de verwachtingen in op 21 november 2013, 8 dagen voordat de Associatieovereenkomst getekend zou worden, om de onderhandelingen op te schorten. De oppositie reageerde woedend, Rusland reageerde verheugd.[10] Dezelfde dag begonnen op het Majdan Nezalezjnosti in Kiev spontane straatprotesten van burgers die voorstanders van het verdrag met de EU waren; het plein werd al spoedig omgedoopt tot het "Euromaidan" ("Europlein"). De protesten groeiden elke dag aan en werden feller, waarna botsingen met de politie volgden die uitmondden in rellen.[11] Na maandenlange voortslepende en steeds bloediger wordende rellen die ook elders in het land plaatsvonden, ontvluchtte Janoekovitsj de hoofdstad, werd hij door het parlement afgezet en Oleksander Toertsjynov als interim-president aangesteld.[12] Kort na de revolutie werd de interim-regering-Jatsenjoek gevormd en ontstond de Krimcrisis toen etnische Russen en Oekraïeners en Krim-Tataren slaags raakten, het Russische leger intervenieerde en vervolgens via een referendum de bewoners van de Krim in meerderheid vóór aansluiting bij Rusland kozen. Ondertussen slaagde de overgangsregering erin om de rust elders in het land te herstellen, behalve in het oosten waar het tot een regelrechte oorlog kwam tussen het Oekraïense leger en door Rusland gesteunde rebellen.
Het Associatieverdrag werd uiteindelijk op 21 maart 2014 getekend;[13] hiermee traden de Preambule, Artikel 1 en Titels I, II en VII voorlopig in werking.[1] Titels III, V, VI en VII van het Associatieverdrag en de daaraan gerelateerde Annexen en Protocollen worden voorlopig toegepast sinds 1 november 2014.[2] Op 12 september 2014 werd de toepassing van Titel IV en de daaraan gerelateerde Annexen en Protocollen uitgesteld tot 31 december 2015.

Ratificatie[bewerken]

Laatst bijgewerkt op: 12 december 2016[14]

Verdragspartij Datum Instelling Voor Tegen Onthouding Depot ratificatie
Vlag van België België
23 april 2015 Kamer van Volksvertegenwoordigers 102 17 19 1 februari 2016
13 mei 2015 Koninklijke goedkeuring Verleend
1 juli 2015
Waals
Parlement
(Gewest)
(Gemeenschap)
63 2 4
61 2 4
22 juni 2015 Duitstalige Gemeenschap 16 2 1
24 juni 2015 Franse Gemeenschap 71 0 8
20 november 2015 Brussels Hoofdstedelijk Parlement 69 3 3
20 november 2015
GGC (Frans)
(Nederlands)
53 3 1
14 0 2
17 juni 2015
Vlaams
Parlement
(Gewest)
(Gemeenschap)
82 18
87 19
24 juni 2015 Raad van de COCOF 71 0 8
Vlag van Bulgarije Bulgarije 24 juli 2014 Narodno Sobranie 90 2 1 9 september 2014
28 juli 2014 Presidentiële goedkeuring Verleend
Vlag van Cyprus Cyprus 29 oktober 2015 Huis van Afgevaardigden Goedgekeurd 29 januari 2016
6 november 2015 Presidentiële goedkeuring Verleend
Vlag van Denemarken Denemarken 18 december 2014 Folketing 102 8 0 18 februari 2015
Vlag van Duitsland Duitsland 8 mei 2015 Bondsraad 69 0 0 22 juli 2015
26 maart 2015 Bondsdag 567 64 0
27 mei 2015 Presidentiële goedkeuring Verleend
Vlag van Estland Estland 4 november 2014 Riigikogu 65 1 0 12 januari 2015
13 november 2014 Presidentiële goedkeuring Verleend
Vlag van Europa Europese Unie en Euratom 16 september 2014 Europees Parlement 535 127 35
Raad van de Europese Unie
Vlag van Finland Finland 10 maart 2015 Eduskunta Goedgekeurd 6 mei 2015
24 april 2015 Presidentiële goedkeuring Verleend
Vlag van Frankrijk Frankrijk 7 mei 2015 Sénat Goedgekeurd 10 augustus 2015
25 juni 2015 Assemblée nationale Goedgekeurd
8 juli 2015 Presidentiële goedkeuring Verleend
Vlag van Griekenland Griekenland 18 november 2015 Vouli Goedgekeurd 6 januari 2016
24 november 2015 Presidentiële afkondiging Verleend
Vlag van Hongarije Hongarije 25 november 2014 Országgyülés 139 5 0 7 april 2015
5 december 2014 Presidentiële goedkeuring Verleend
Vlag van Ierland Ierland 27 januari 2015 Dáil Éireann 59 19 0 17 april 2015
Vlag van Italië Italië 10 september 2015 Senaat van de Republiek 145 39 14 11 december 2015
11 juni 2015 Kamer van Afgevaardigden 245 112 31
29 september 2015 Presidentiële goedkeuring Verleend
Vlag van Kroatië Kroatië 12 december 2014 Hrvatski Sabor 118 0 0 24 maart 2015
18 december 2014 Presidentiële goedkeuring Verleend
Vlag van Letland Letland 14 juli 2014 Saeima 79 0 0 31 juli 2014
18 juli 2014 Presidentiële goedkeuring Verleend
Vlag van Litouwen Litouwen 8 juli 2014 Seimas 87 0 1 29 juli 2014
11 juli 2014 Presidentiële goedkeuring Verleend
Vlag van Luxemburg Luxemburg 18 maart 2015 Kamer van Afgevaardigden 52 2 3 12 mei 2015
12 april 2015 Groothertogelijke afkondiging Verleend
Vlag van Malta Malta 21 augustus 2014 Huis van Afgevaardigden Goedgekeurd 29 augustus 2014
Vlag van Nederland Nederland 7 april 2015 Tweede Kamer 119 31
7 juli 2015 Eerste Kamer 55 20
8 juli 2015 Koninklijke goedkeuring Verleend
6 april 2016 Referendum 38,1% 61,1%
Tweede Kamer (post-referendum)
Eerste Kamer (post-referendum)
Koninklijke goedkeuring (post-referendum)
Vlag van Oekraïne Oekraïne 16 september 2014 Verchovna Rada 355 0 0 26 september 2014
16 september 2014 Presidentiële bekrachtiging Verleend
Vlag van Oostenrijk Oostenrijk 8 juli 2015 Nationale Raad 134 47 0 6 augustus 2015
24 juli 2015 Bondsraad Goedgekeurd
31 juli 2015 Presidentiële goedkeuring Verleend
Vlag van Polen Polen 4 december 2014 Senaat 76 0 0 24 maart 2015
28 november 2014 Sejm 427 1 0
2 maart 2015 Presidentiële goedkeuring Verleend
Vlag van Portugal Portugal 20 maart 2015 Assembleia da República Goedgekeurd 13 mei 2015
23 april 2015 Presidentiële goedkeuring Verleend
Vlag van Roemenië Roemenië 2 juli 2014 Kamer van Afgevaardigden 293 0 0 14 juli 2014
3 juli 2014 Senaat 113 1 1
9 juli 2014 Presidentiële goedkeuring Verleend
Vlag van Slovenië Slovenië 13 mei 2015 Državni Zbor 68 3 1 27 juli 2015
21 mei 2015 Presidentiële goedkeuring Verleend
Vlag van Slowakije Slowakije 24 september 2014 Nationale Raad 132 0 2 21 oktober 2014
16 oktober 2014 Presidentiële goedkeuring Verleend
Vlag van Spanje Spanje 15 april 2015 Senaat Goedgekeurd 19 mei 2015
19 februari 2015 Congres van Afgevaardigden 296 1 12
Koninklijke goedkeuring Verleend
Vlag van Tsjechië Tsjechië 10 december 2014 Senát 52 3 12 12 november 2015
17 september 2015 Poslanecká sněmovna 107 29 2
27 oktober 2015 Presidentiële goedkeuring Verleend
Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk 9 maart 2015 Hogerhuis Goedgekeurd 8 april 2015
23 februari 2015 Lagerhuis Goedgekeurd
19 maart 2015 Koninklijke goedkeuring Verleend
Vlag van Zweden Zweden 26 november 2014 Riksdag 250 44 0 9 januari 2015

Goedkeuring in Nederland[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Nederlands referendum over de Associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Oekraïne voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De wet tot goedkeuring van het verdrag werd in Nederland in 2015 aangenomen door de Tweede en Eerste Kamer. Het CDA, de ChristenUnie, de SGP, de VVD, Houwers, Klein, de Groep Kuzu/Öztürk, 50PLUS, Van Vliet, D66, GroenLinks en de PvdA stemden voor en SP, PVV, Partij voor de Dieren stemden tegen. In de Eerste Kamer stemde tevens de Onafhankelijke Senaatsfractie voor.

GeenPeil, een initiatief van weblog GeenStijl, het Burgercomité-EU en het Forum voor Democratie, voerden in Nederland actie om een raadgevend referendum te houden "over de wenselijkheid van het Associatieverdrag".[15] GeenPeil maakte gebruik van de Wet raadgevend referendum, die sinds 1 juli 2015 voorschrijft dat een raadgevend referendum wordt gehouden als eerst 10.000 inleidende verzoeken worden ingediend binnen vier weken, gevolgd door minstens 300.000 geldige definitieve verzoeken binnen zes weken.[16] Op 27 september gaf Geenstijl aan dat er meer dan 450.000 verzoeken waren ontvangen, die werden doorgestuurd naar de Kiesraad. Als er daarvan minstens 300.000 verzoeken geldig waren, zou er binnen een halfjaar een referendum worden gehouden.[17] De ratificatie van Nederland is noodzakelijk voor inwerkingtreding van het verdrag, dat in maart 2016 nog niet door de EU-lidstaat Nederland, de EU zelf en Euratom was geratificeerd. Wel worden delen voorlopig toegepast, voor zover het EU-bevoegdheden (en geen nationale bevoegdheden) betreft. Het referendum was raadgevend, niet bindend, maar inwerkingtreding van de goedkeuringswet na een afwijzing bij referendum zou opnieuw goedkeuring door de Eerste en Tweede Kamer vereisen.[18] Het referendum werd op 6 april 2016 gehouden.[19][20]

Goedkeuring in België[bewerken]

Sinds 2014 behoeven associatieverdragen niet meer de goedkeuring van de senaat en is op federaal niveau alleen de Kamer van Volksvertegenwoordigers betrokken. Aangezien het verdrag ook de gewesten en de gemeenschappen raakt, moet het ook worden goedgekeurd in het Vlaams Parlement (voor het Vlaamse gewest en de Vlaamse gemeenschap), het Parlement van de Franse Gemeenschap, het Waals Parlement, het Parlement van de Duitstalige Gemeenschap en het Brussels Hoofdstedelijk Parlement (en de Verenigde Vergadering van de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie; die uit dezelfde leden bestaat). Goedkeuring is verkregen van al deze parlementen.[21][22][23][24][25]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]