Asterisme (sterrenkunde)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
De zomerdriehoek, bestaande uit Vega, Deneb en Altair

Een asterisme is een groepering van sterren die een figuur vormen, maar niet behoren tot de officiële sterrenbeelden. Asterismen liggen wel aan de oorsprong van veel sterrenbeelden, pas later zijn de sterrenbeelden gedefinieerd als specifieke gebieden aan de hemel (en dus niet als bepaalde figuren).

Een asterisme is slechts een schijnbare samenstand, wat net zoals bij de sterrenbeelden, niet wil zeggen dat deze sterren ook in werkelijkheid samen voorkomen in het heelal, dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld de sterren van een open sterrenhoop. Meestal staan ze op zeer verschillende afstanden van de aarde.

De sterren van een asterisme hoeven niet tot één sterrenbeeld behoren (zoals het “steelpannetje”), maar kunnen evengoed bestaan uit sterren van verschillende sterrenbeelden (zoals de zomerdriehoek).

Gemakkelijk waarneembare seizoensgebonden asterismen (in de noordelijke hemisfeer)[bewerken]

Herfstvierkant
in Pegasus, gevormd door α Pegasi (Markab), β Pegasi (Scheat), γ Pegasi (Algenib) en α Andromedae (Sirrah).
Ruit van de Maagd
gevormd door de vier heldere lentesterren α Canum Venaticorum (Cor Caroli), β Leonis (Denebola), α Virginis (Spica) en α Bootis (Arcturus).
Winterzeskant
gevormd door de heldere sterren α Aurigae (Capella), α Tauri (Aldebaran), β Orionis (Rigel), α Canis Majoris (Sirius), α Canis Minoris (Procyon) en het koppel α en β Geminorum (Castor en Pollux, beide fungerend als één hoek van het winterzeskant).
Zomerdriehoek
gevormd door de drie heldere sterren α Lyrae (Wega), α Aquilae (Altair) en α Cygni (Deneb).

Andere vrij gemakkelijk waarneembare asterismen (gerangschikt van noord naar zuid)[bewerken]

Binnenscherm / Binnenste scherm (Inner Screen)
bestaande uit ν, ξ, ο, π en ω Virginis in het noordwestelijke gedeelte van de Maagd, ten zuiden van β Leonis (Denebola, van de Leeuw). Het binnenscherm is een asterisme afkomstig van Chinese hemelwaarnemers. Oorspronkelijk heet dit asterisme Neiping of Nuy ping.
Brandenburgse skepter
in de Eridanus. Dit vrij onduidelijke asterisme was ooit een sterrenbeeld (Sceptrum Brandenburgicum) waarvan één ster (53 Eridani) er ons nog aan doet herinneren (ze draagt de naam Sceptrum). Dit asterisme bevindt zich ten zuidwesten van de heldere ster β Orionis (Rigel), alsook van β Eridani (Cursa).
Cirkeltje (Circlet)
bestaande uit de sterren van de westelijke vis in de Vissen (ten zuiden van het herfstvierkant in Pegasus).
Drie wijzen
in Orion, bestaande uit de drie gordelsterren δ (Mintaka), ε (Alnilam) en ζ Orionis (Alnitak).
Egyptische X
bestaande uit α Canis Minoris (Procyon), α Orionis (Betelgeuze), α Canis Majoris (Sirius), ζ Puppis (Naos) en α Columbae (Phakt).
Frederiks glorie
bestaande uit ι, κ, λ en ψ Andromedae. Dit asterisme was ooit een klein sterrenbeeld (Frederici Honores) dat echter door de I.A.U. (Internationale Astronomische Unie) werd afgevoerd wegens onnodig. Tegenwoordig doet het dienst als aanwijsasterisme om de planetaire nevel NGC 7662 (Blauwe sneeuwbal) op te kunnen sporen (ten zuidwesten van Frederiks glorie).
Gelijkbenige driehoek (Isosceles triangle)
gevormd door twee opvallende sterkoppels in het zuidwestelijk gedeelte van de Grote beer, met nog een derde sterkoppel in de aangrenzende Lynx. Deze drie koppels zijn: ι en κ Ursae Majoris (Talitha / Al Kaprah), λ en μ Ursae Majoris (Tania Borealis / Tania Australis), 40-α en 38 Lyncis (bron: R.H. Allen, Starnames – their lore and meaning).
Gelijkbenige driehoek
gevormd door 1-i, 2-g en 3-k Centauri. Dit driehoekig asterisme is het noordelijkste gedeelte van de Kentaur. Het heeft een schijnbare diameter van 1 en een halve graad, en komt tot 6 graden boven de zuidelijke horizon van de Benelux. Dit asterisme lijkt sterk op de driehoek van het vroegere sterrenbeeld Taurus Poniatovii (Stier van Poniatowski) in de Slangendrager. De driehoek in de Kentaur doet dienst als aanwijsasterisme om het extragalactische stelsel Messier 83 op te sporen (het staat een viertal graden ten noordnoordwesten van de driehoek). Messier 83 komt tot 9 graden boven de zuidelijke horizon van de Benelux.
Grote steelpan (Big Dipper)
bestaande uit de zeven helderste sterren van de Grote beer. Op de sterrenkaart van National Geographic (A Map of the Heavens) staat dit asterisme aangeduid als Big Dipper. De kleine beer als Little Dipper.
Hoeksteen (Keystone)
bestaande uit vier sterren in Hercules: ε, ζ, η en π Herculis.
Hoorn des overvloeds (Horn of plenty)
bestaande uit δ, ε, ζ, π, ρ, σ, τ, υ, φ, χ en ω Draconis in de Draak. De Hoorn des overvloeds bevat het telescopisch asterisme Kemble 2 (Mini Cassiopeia / Kleine koningin).
Huis
bestaande uit de helderste sterren van Cepheus. Dit asterisme ziet er uit als een kindertekening van een huis. De naam Cepheus (uitspraak Seefuis) wordt in Nederland wel verbasterd tot: Scheef huis.
Jobs doodskist (Job's coffin)
bestaande uit de sterren van de Dolfijn.
Klein driehoekje
in het noordelijkste gedeelte van de Ossenhoeder. Dit driehoekje staat net ten oosten van de heldere ster η Ursae Majoris (Benetnash) (de oostelijkste ster van de steelpan). De drie sterren van het kleine driehoekje kregen de aanduidingen θ, ι en κ Bootis, ofwel Asellus Primus, Asellus Secundus, en Asellus Tertius. Op de sterrenkaart van National Geographic staat dit driehoekje aangeduid als Asellus.
Kleine driehoek
in de Driehoek, bestaande uit 6-TZ, 10 en 12 Trianguli. De kleine driehoek was ooit een sterrenbeeld (Triangulum Minor), maar de I.A.U. (Internationale Astronomische Unie) vond één driehoek in dit gedeelte van de noordelijke sterrenhemel reeds voldoende. Tegenwoordig doet de kleine driehoek dienst als asterisme.
Kleine geitjes (the kids)
in de Voerman, bestaande uit de driehoek gevormd door ε, ζ en η Aurigae, ten zuidwesten van de heldere ster α Aurigae (Capella).
Kleine kreeft
bestaande uit 68, 74, 81 en 85 Geminorum. Dit asterisme was ooit een sterrenbeeld (Cancer Minor) in de zuidoostelijke hoek van het officieel erkende sterrenbeeld Tweelingen. De I.A.U. (Internationale Astronomische Unie) vond echter het bestaan van het officieel erkende sterrenbeeld Kreeft reeds voldoende. Het afgevoerde sterrenbeeld Kleine kreeft kan nog steeds dienst doen als aanwijsasterisme om de planetaire nevel Abell 21 (Medusa nebula) op te sporen (een drietal graden ten zuidwesten ervan).
Kleine steelpan (Little Dipper)
bestaande uit de zeven helderste sterren van de Kleine beer, met α Ursae Minoris (Poolster / Polaris / Cynosura) op de tip van de steel.
Kop van de stier
bestaande uit de opvallende ster α Tauri (Aldebaran) en de V-vormige sterrenhoop Hyaden.
Kop van de waterslang
bestaande uit δ, ε, ζ, η, ρ en σ Hydrae. Dit asterisme (Caput Hydrae) is het meest herkenbare gedeelte van het uitgestrekte sterrenbeeld Waterslang. Het is te vinden ten zuiden van de Kreeft.
Kop van Medusa (Caput Medusae)
in Perseus, bestaande uit β (Algol, de duivelsster), π, ρ en ω Persei.
Melotte 111
dit is een vrij gemakkelijk waarneembare open sterrenhoop in het Hoofdhaar, deze sterrenhoop werd in het verleden aanzien als het borstelige eindgedeelte van de staart van de Leeuw (tuft of Leo's tail).
Nachtuil
in het oostelijkste gedeelte van het uitgestrekte sterrenbeeld Waterslang. Dit asterisme bestaat uit 54-m, 55, 56, 57 en 58-E Hydrae. De nachtuil was ooit een sterrenbeeld (Noctua), maar werd door de I.A.U. (Internationale Astronomische Unie) afgevoerd. Tegenwoordig doet de nachtuil dienst als aanwijsasterisme om de bolvormige sterrenhoop NGC 5694 op te sporen. Deze bolhoop staat ongeveer 2 graden ten westen van de nachtuil.
Noorderkruis
bestaande uit de sterren die het vliegende lichaam van de Zwaan uitbeelden.
Noordervlieg
in de Ram, bestaande uit 33, 35, 39 en 41-c Arietis. De noordervlieg was ooit een klein sterrenbeeld (Musca Borealis), maar de I.A.U. (Internationale Astronomische Unie) vond het bestaan ervan nutteloos, en aldus komt het niet meer voor op moderne sterrenkaarten. De sterren van de noordervlieg doen wel nog dienst als asterisme.
Ruit (Lozenge)
bestaande uit de vier sterren β Draconis, γ Draconis, ξ Draconis en ι Herculis (de kop van de Draak, met nog een bijgevoegde ster uit het nabijgelegen sterrenbeeld Hercules).
Schildpad
in de Vissen, bestaande uit 20, 24, 27, 29, 30-YY en 33 Piscium. Dit asterisme was ooit een sterrenbeeld (Testudo), maar het werd afgevoerd door de I.A.U. (Internationale Astronomische Unie) wegens onnodig.
Sfinx
bestaande uit de helderste sterren die het lichaam van de Leeuw uitbeelden.
Sikkel
bestaande uit de sterren van de kop van de Leeuw.
Sporen van de springende gazelle
gevormd door een opvolging van opvallende sterkoppels in het zuidwestelijke gedeelte van de Grote beer. Deze koppels zijn: ι en κ Ursae Majoris (Talitha / Al Kaprah), λ en μ Ursae Majoris (Tania Borealis / Tania Australis), ν en ξ Ursae Majoris (Alula Boreale / Alula Australe) (bron: R.H. Allen, Starnames – their lore and meaning).
Stier van Poniatowski
in de Slangendrager. Enkel de driehoekige kop van deze Poolse stier is herkenbaar, bestaande uit 67, 68 en 70 Ophiuchi. De stier van Poniatowski (Taurus Poniatovii) was een sterrenbeeld dat op oudere sterrenkaarten werd afgebeeld. De I.A.U. (Internationale Astronomische Unie) vond het bestaan van dit sterrenbeeld onnodig en bijgevolg ontbreekt het op hedendaagse sterrenkaarten. Tegenwoordig doet de Poolse stier (de driehoekige kop ervan) dienst als aanwijsasterisme om de Ster van Barnard op te kunnen sporen (een tweetal graden ten noordnoordwesten ervan).
Theepot
in de Schutter. Dit asterisme is veel herkenbaarder dan de mythologische figuur Schutter. Waarnemers op het zuidelijk halfrond kunnen de grote sterrenwolk van de Schutter (Great Sagittarius Starcloud) uit de tuit van de theepot zien ontsnappen (het centrum van ons melkwegstelsel bevindt zich in het westelijk gedeelte van de Schutter).
Vals zuiderkruis
bestaande uit de vier sterren δ Velorum, κ Velorum, ε Carinae en ι Carinae (deze sterren waren ooit onderdelen van het vroegere sterrenbeeld Argo Navis).
Vishaak
bestaande uit de sterren van het achterlijf van de Schorpioen.
W of M
bestaande uit de vijf helderste sterren van Cassiopeia.
Waterkruik (Water Jar)
in de Waterman. Dit asterisme bestaat uit α, γ, ζ, η en π Aquarii.
Y
bestaande uit vier sterren in de Ossenhoeder en de Noorderkroon: α Bootis (Arcturus), γ Bootis (Haris), ε Bootis (Pulcherrima) en α Coronae Borealis (Gemma).
Zeven zusters van de pool (Seven Sisters of the Pole)
op 0:00 / +86°45' in Cepheus, ook wel bekend als de False Pleiades of 6th magnitude. Dit is een met de verrekijker waarneembaar asterisme dat gemakkelijk kan worden opgespoord, mede omdat het betrekkelijk dicht tegen de poolster staat, en daarmee dus circumpolair is.
Zeven zusters
de zeer gemakkelijk waarneembare open sterrenhoop Messier 45 (Plejaden) in de Stier.
Terebellum
bestaande uit de vier sterren 58-ω, 59-b, 60-A en 62-c Sagittarii. Dit vrij kleine asterisme bevindt zich in het oostelijk gedeelte van de Schutter.

Telescopische asterismen[bewerken]

Een ietwat aparte tak van het waarnemen van de sterrenhemel vormt het opzoeken en catalogiseren van hetgeen amateur astronomen telescopische asterismen noemen. De lijst van telescopische asterismen is relatief lang, maar kan door elke ervaren amateur astronoom nog langer worden gemaakt door bijvoorbeeld aandachtig de online fotografische Google-Sky hemelkaart te onderzoeken, ofwel m.b.v. de telescoop de sterrenhemel te scannen en aldus op zoek te gaan naar eventuele asterismen. Kennis van reeds ontdekte telescopische asterismen is vereist, alsook het ter beschikking hebben van een degelijke sterrenatlas zoals Uranometria 2000.0 of de Millennium Star Atlas. Digitale sterrenatlassen zijn ook handig omdat men kan inzoomen op om het even welk gebiedje in de sterrenhemel.

Lijst van telescopische asterismen[bewerken]

De lijst van telescopische asterismen is onderverdeeld volgens afnemende declinatie (van noord naar zuid), in 18 ringvormige sectoren van elk 10 graden. Sector 1 (van +90° tot +80°) en sector 18 (van -80° tot -90°) zijn alle twee schijfvormige gebieden met elk een schijnbare diameter van 20 graden.

Van +90° tot +80° (rondom de noordelijke hemelpool)[bewerken]

Dutton 1 / STAR 1 / Ramakers 65 – Diamond Ring / Engagement Ring
op 2:32 / +89°00' in de Kleine Beer.
HD 207779 groep
op 21:31:10 / +86°52'06", in de Kleine beer.
7 Sisters of the Pole
op 0:00 / +86°45' in Cepheus, ook wel bekend als de False Pleiades of 6th magnitude. Dit is een met de verrekijker waarneembaar asterisme dat gemakkelijk kan worden opgespoord, mede omdat het betrekkelijk dicht tegen de poolster staat, en daarmee dus circumpolair is.
Leiter 3
op 4:28:10 / +83°57'00", in Cepheus.
STAR 22 / Ramakers 56 – Mini Coathanger
op 16:29 / +80°13' in de Kleine Beer.

Van +80° tot +70°[bewerken]

Alessi J0404.5+7921
op 4:04:30 / +79°21'24", in de Giraffe.
HD 151623 groep
op 16:36:06 / +79°02'24", in de Kleine beer.
HD 1007 groep
op 0:14:50 / +77°58'42", in Cepheus, ten oosten van γ Cephei (Alrai).
HD 151043 groep
op 16:37:25 / +77°54'30", in de Kleine beer.
Shark
op 16:45 / +77°50' in de Kleine Beer.¨
HD 215398 groep
op 22:43:44 / +77°33'48", in Cepheus.
HD 106112 groep
op 12:11:15 / +77°28'54", in de Giraffe, op iets minder dan 1 graad ten noordnoordoosten van het planeet-systeem HD 104985 (Tonatiuh).
HD 142123 groep
op 15:37:16 / +76°58'42", in de Kleine beer (in de rechthoek gevormd door β, γ, ζ en η Ursae Minoris).
HD 17580 groep
op 2:56:12 / +76°33'42", in Cassiopeia. Burnham schreef daarover: Chief of a Group (h 2158).
59 Draconis groep
op 19:14:12 / +76°31'00".
HD 144652 groep
op 15:57:34 / +74°06'42", in de Kleine beer.
Ferrero 46
op 18:27 / +73°44' in de Draak, 1 en een halve graad ten noordnoordwesten van het telescopisch asterisme Kemble 2 (Mini-Cassiopeia).
STAR 25 / Kemble 2 / Ramakers 25 / Bode 3 – Mini-Cassiopeia / Little Queen
op 18:35 / +72°25' in de Draak (niet te verwarren met Ferrero 19 in de Stier). Kemble 2 bevindt zich in het gemakkelijk waarneembare asterisme Hoorn des overvloeds (Horn of plenty).
HD 26580 groep
op 4:18:12 / +72°15'42", in de Giraffe.
HD 179729 groep
op 19:07:38 / +72°08'18", in de Draak.
STAR 15 / Kemble 3 / Ramakers 9 – Kemble's Kite / Scoop
op 3:28 / +72°00' in Cassiopeia.
HD 11704 groep
op 1:58:40 / +70°44'00", in Cassiopeia.
HD 213022 groep
op 22:28:54 / +70°37'18", in Cepheus (nabij de Tobacco Pipe).
Tobacco Pipe
op 22:30 / +70°30' in Cepheus.
HD 210884 groep
op 22:10:36 / +70°08'00", in Cepheus (nabij de dubbelster Σ 2883 en de gasnevel Van den Bergh 152).

Van +70° tot +60°[bewerken]

  • Naamloos telescopisch rijtje van drie sterren op 21:56 / +66°28' in Cepheus.
  • Naamloos telescopisch asterisme op 11:12 / +66° in de Grote Beer, vier graden ten noordnoordoosten van α Ursae Majoris (Dubhe).
Saloranta 5
op 2:57:35 / +64°25'57", in Cassiopeia (nabij de planetaire nevel Abell 6).
Yacht
op 23:25 / +64°15' in Cepheus.
Kemble 1 / STAR 3 / Ramakers 7 (Kemble's Cascade Star Chain)
een met de verrekijker waarneembare sterrenrij op 4:00 / +63° in de Giraffe, net ten noordwesten van de open sterrenhoop NGC 1502.
Raymond 1
op 2:46 / +62°48' in Cassiopeia.
Ferrero 7
op 1:44 / +62°36' in Cassiopeia.
Cassiopeia II
op 0:21:24 / +62°34'00".
Ferrero 27
een vrij merkwaardig telescopisch asterisme in de Draak. Dit object is ook bekend als Nibelungen Ring en ziet eruit als een ellipsvormige ring bestaande uit een aantal sterren. De coördinaten van dit object zijn 15:57 / +62°32' (in de nabijheid van het extragalactische stelsel NGC 6015).
Arrow Cluster
op 23:21 / +62°30' in Cassiopeia (in de nabijheid van Messier 52).
STAR 12 / Ramakers 11 – Airplane
op 23:20 / +62°20' in Cassiopeia.
Larard 1
op 20:25:30 / +61°27'00", in Cepheus.
STAR 11 – Cepheus OB2 Association
op 21:48 / +61°00' in Cepheus.
NGC 7510
een open sterrenhoop op 23:12 / +60°34' in Cepheus, met typische asterismekarakteristieken. De astronomen Lloyd Motz en Carol Nathanson noemen het de Diamond Brooch in hun boek The Constellations (1988).
Stock 23 (Pazmino's Cluster)
een open sterrenhoop op 3:16 / +60°, op de grens van Cassiopeia en Giraffe, maar door de schaarste aan sterren kan het gecatalogiseerd worden in de lijst van telescopische asterismen. Dit asterisme bevat de dubbelster Σ 362.

Van +60° tot +50°[bewerken]

Streicher 5
op 1:14:48 / +59°47'34", in Cassiopeia.
Ferrero 38
op 2:30 / +59°46' in Cassiopeia.
Desvoivres 1
op 1:31:29 / +59°34'18", in Cassiopeia.
STAR 29 – Lucky 7
op 23:03 / +59°30' in Cassiopeia.
1 Cassiopeiae groep
op 23:06:37 / +59°25'11".
Saloranta 7
op 20:02:58 / +58°44'30", in de Zwaan.
STAR 13 / Ramakers 12 – Queen's Kite
op 1:38 / +58°30' in Cassiopeia.
  • Telescopisch groepje van 4 sterren op 16:05' / +58°20' in de Draak, 3/4 graad ten zuidoosten van θ Draconis.
Ferrero 30
op 4:29 / +57°50' in Perseus.
Ferrero 6
op 13:09 / +57°33' in de Grote Beer (drie graden ten noordwesten van Mizar en Alcor). Dit asterisme ziet eruit als de Eiffeltoren en kreeg dan ook de naam Tour Eiffel, en ook Teepee omdat het een driehoekige vorm heeft.
Saloranta 21
op 23:00:40 / +56°20'02", in Cassiopeia.
Saloranta 17
op 20:02:07 / +56°12'00", in de Zwaan.
STAR 19 / Ramakers 51 – Broken Engagement Ring
op 10:51 / +56°10' in de Grote Beer, ten westen van β Ursae Majoris (Merak).
Sachariassen 1
op 10:50:34 / +56°07'36", in de Grote beer (waarschijnlijk de Broken Engagement Ring, zie STAR 19 / Ramakers 51).
η Persei groep
op 2:50:42 / +55°53'44".
STAR 10 – Dark Lane
op 21:00 / +55°00' in de Zwaan.
Ramakers 54 – The Spade
op 9:43 / +53°17' in de Grote beer.
Streicher 59
op 22:12:45 / +52°52'42", in de Hagedis (ten oosten van de open sterrenhoop IC 1434).
Saloranta 19
op 21:59:54 / +51°49'00", in de Zwaan.
9 Aurigae groep
op 5:06:52 / +51°39'30".
Streicher 60
op 22:23:20 / +51°02'54", in de Hagedis (ten noordoosten van de planetaire nevel IC 5217).
Andromeda II
op 23:38 / +50°18'.
Ferrero 50
op 23:59 / +50°16' in Cassiopeia.

Van +50° tot +40°[bewerken]

22 Lyncis groep
op 7:30 / +49°57' in de Lynx (groepje net ten noorden van 22 Lyncis).
Saxophone
op 3:24 / +49°52' in Perseus.
Cygnus III
op 21:37:28 / +49°11'42".
Perseus Cluster
op 3:28 / +49°00', in Perseus.
Saloranta 20
op 22:08:04 / +48°55'42", in de Hagedis.
Desvoivres 6
op 21:24:42 / +48°16'00", in de Zwaan.
Chiravalle 1 – Candle and Holder
op 18:01 / +47°59' in Hercules.
NGC 6229
een bolvormige sterrenhoop op 16:46 / +47°31' in Hercules, een driehoekig telescopisch asterisme vormend met twee sterren ten westen en ten zuidwesten ervan. T.W. Webb: Beautifully grouped in a triangle with two 6 mg. stars.
TPK 1 (Teutsch-Patchick-Kronberger 1)
op 23:39 / +47°30' in Andromeda, een graad ten noordnoordoosten van λ Andromedae in het vroegere sterrenbeeld Frederici Honores (Gloria Frederici, Frederick's Glory).
Horseshoe
op 21:07 / +47°18' in de Zwaan.
Ferrero 49
op 6:44 / +47°17' in de Voerman.
Vultus Irrisorie
op 19:53 / +47°16' in de Zwaan.
STAR 28 – Horseshoe
op 21:08.3 / +47°14' in de Zwaan.
Ferrero 16
op 6:20 / +46°40' in de Voerman.
Calvet 1
op 21:05:37 / +46°39'30", in de Zwaan.
Ferrero 53
op 3:52 / +45°58' in Perseus.
Chinese Kite
op 17:58 / +45°50' in Hercules.
Saloranta 6
op 22:03:12 / +45°35'15", op de begrenzing tussen de Hagedis en de Zwaan.
Ferrero 8
op 3:54 / +45°32' in Perseus.
Small Fish
op 0:50 / +44°56' in Andromeda.
Little Orion
op 20:56 / +43°34' in de Zwaan.
Andromeda I
op 1:46 / +42°47'.
Catena Caes
op 19:45 / +42°33' in de Zwaan: een telescopische sterrenrij op twee en een halve graad ten zuiden van δ Cygni.
Patchick 56
op 20:24 / +41°37' in de Zwaan.
  • Naamloos telescopisch rijtje van drie sterren op 19:37 / +41° in de Zwaan.
NGC 6910
een open sterrenhoop op 20:23 / +40°46' in de Zwaan, maar is dankzij de eigenaardige vorm ervan eerder een telescopisch asterisme (Rocking Horse Cluster) (schommelpaard sterrenhoop).
Home Plate, op 0
07 / +40°35' in Andromeda (vijfhoek van 5 sterren).
HD 175841 groep"op 18
55 / +40°10' in de Lier, twee graden ten oostnoordoosten van ε1 en ε2 Lyrae (de Dubbel-dubbel ster).

Van +40° tot +30°[bewerken]

Het gebied in de noordelijke sterrenhemel van +90° tot +39° is circumpolair voor Nederland en Belgie. De heldere ster Alpha Lyrae (Wega) heeft een declinatie van +38°45'. Voor Nederlandse en Belgische kustbewoners is Wega dus een ideaal telescopisch object om de ondergang en opkomst van deze heldere ster aan de noordelijke zeehorizon te observeren. Door de extreem lage stand van deze ster kunnen er zich chromatische dispersieverschijnselen voor doen.

Saloranta 8
op 19:01:14 / +39°31'48", in de Lier.
ΟΣΣ 17 groep
op 1:24:30 / +39°02' in Andromeda. T.W. Webb: Pretty Group.
Dolidze-Dzimselejsvili 6 – Mini Scorpius
op 16:45 / +38°41' in Hercules.
Ferrero 26
op 3:40 / +38°40' in Perseus.
Inch Worm
op 9:05 / +38°16' in de Lynx. 11 sterren met curve in het midden.
Chaple 1 – Cygnus Fairy Ring / Chaple's Arc
op 20:04 / +38°10' in de Zwaan.
Dolidze-Dzimselejsvili 5 – Anchor
op 16:27 / +38°04' in Hercules.
Triangle Cluster
op 1:54 / +38° in Andromeda. Een driehoek met een lange reeks sterren.
Auriga I
op 5:17:49 / +37°45'09".
Cane
op 19:48 / +37°43' in de Zwaan.
Saloranta 10
op 5:24:53 / +37°32'12", in de Voerman (nabij 21-σ Aurigae).
STAR 14 / Ramakers 1 – Golf Putter / Golf Club
op 1:52.5 / +37°30' in Andromeda, net ten zuidwesten van de open sterrenhoop NGC 752, waarbij deze sterrenhoop fungeert als golfbal.
11 Cygni groep
op 19:36:32 / +37°05'30".
Stephenson 1 – Delta Lyrae Cluster
op 18:54 / +37° in de Lier, waar δ1 en δ2 Lyrae deel van uitmaken.
STAR 26 – Red Necked Emu
op 20:13.8 / +36°30' in de Zwaan.
Saloranta 12
op 5:32:52 / +36°24'12", in de Voerman.
10 Leo Minoris groep
op 9:34 / +36°23'.
Upgren 1
een open sterrenhoop op 12:35 / +36°20' in de Jachthonden, maar dient aanzien te worden als telescopisch asterisme. Dit object kan ook met verrekijkers worden waargenomen. Upgren 1 staat op vier en een halve graad ten westzuidwesten van α Canum Venaticorum (Cor Caroli).
NGC 272
op 0:51 / +35°49' in Andromeda is officieel een open sterrenhoop, maar eigenlijk is het een telescopisch asterisme dankzij het merkwaardige boogvormig (of L-vormig) uitzicht van deze groep.
Naillon 1
op 0:57 / +35°08' in Andromeda.
Smiley Face / Cheshire Cat
op 5:27 / +35° in de Voerman. 8 sterren vormen een lachend gezichtje (een Smiley, of een grijnzende kat, zoals in Alice in Wonderland).
Streicher 3
op 7:29:04 / +34°25'24", in de Tweelingen.
Streicher 4
op 7:48:37 / +34°22'12", in de Tweelingen.
Graczewski 1 – Stephen's Test
op 22:37 / +34°08' in Pegasus.
Ferrero 42
op 1:32 / +33°42' in de Driehoek.
STAR 4 – Leaping Minnow / Flying Minnow
Dit is een met de verrekijker waarneembaar asterisme op 5:18 / +33°30' in de Voerman. Het wordt gevormd door 14, 16, 17, 18, 19 en IQ Aurigae.
Melotte 31 – Lacrosse Racket
op 5:18 / +33°22' in de Voerman.
Saloranta 16
op 18:56:30 / +33°08'06", in de Lier (ten oosten van de planetaire nevel Messier 57 – Ring nevel).
Kangaroo
op 15:00 / +33°00' in de Ossenhoeder.
Ferrero 32
op 19:54 / +31°45' in de Zwaan.
STAR 6 – Sailboat Cluster
op 10:14 / +31°30' in de Kleine Leeuw, waar 22 Leo Minoris deel van uitmaakt.
STAR 23 – Backwards 5,
op 16:37.8 / +31:05' in Hercules.
S Cluster
op 16:37 / +31°00' in Hercules.
Meerschaum Pipe
op 19:51 / +30°07' in de Zwaan.

Van +30° tot +20°[bewerken]

Ramakers 50 – Triangulum Minor
op 2:20 / +30° in de Driehoek.
Renou 18
op 1:14 / +30° in de Vissen. Dit telescopisch asterisme heeft de vorm van Superman's "S".
12 Trianguli groep
op 2:28:22 / +29°47'48".
Streicher 73
op 18:59:42 / +29°45'12", in de Lier.
Cygnus II
op 19:47:27 / +29°26'58".
Markov 1 – Mini Teapot
op 17:57 / +29°25' in Hercules, net ten noorden van ξ Herculis. Dit telescopisch asterisme ziet eruit als een miniatuurweergave van de gemakkelijk te herkennen theepot figuur in de Schutter.
Cygnus I
op 19:36:23 / +29°21'26".
Streicher 1
op 6:58:36 / +29°19'30", in de Tweelingen.
Streicher 1-A
op 6:59:01 / +29°17'42", in de Tweelingen.
Streicher 2
op 7:23:10 / +29°16'54", in de Tweelingen.
Saloranta 15
op 18:23:06 / +29°08'30", in Hercules.
Saloranta 4
op 8:08:28 / +28°57'15", in de Kreeft.
Streicher 25
op 6:54:51 / +28°54'54", in de Tweelingen.
Little Leo
op 7:50 / +28°47' in de Tweelingen. 12 sterren die een verkleinde weergave vertonen van de Leeuw.
Streicher 78
op 19:49:34 / +28°33'30", in het Vosje.
HD4798 Group
op 0:50 / +28°22' in de Vissen. 7 sterren vormen een vliegende vleugel.
Saloranta 1
op 6:25:16 / +28°15'44", in de Voerman.
Ferrero 37
op 6:16 / +28°13' in de Voerman. Ferrero 37 is een L-vormig asterisme bestaande uit vijf sterren.
Ferrero 14
op 5:41 / +28°06' in de Stier, nabij het supernovarestant Simeis 147.
Collinder 21 – David's D
op 1:50 / +27°04' in de Driehoek. Dit is een telescopisch asterisme in de vorm van een halve cirkel. Collinder 21 is te vinden op twee en een halve graad ten zuidzuidwesten van α Trianguli (Ras Al Mothallah).
Ferrero 33
op 20:09 / +27°02' in het Vosje.
Ferrero 19
op 5:58 / +26°44' in de Stier. Dit asterisme ziet eruit als een miniatuurweergave van Cassiopeia (niet te verwarren met Kemble 2, Mini Cassiopeia, in de Draak).
Ferrero 5
op 5:43 / +26°25' in de Stier, nabij het supernovarestant Simeis 147.
STAR 24 / Webb 2 / Ramakers 30 – Ruby Ring en Webb's Wreath
op 18:02.5 / +26°18' in Hercules.
Melotte 111 (Coma Star Cluster)
op 12:22 / +25°48' in het Hoofdhaar. Dit is een zeer gemakkelijk waar te nemen open sterrenhoop (of met de verrekijker waarneembaar asterisme). Deze open sterrenhoop heeft nog dienst gedaan als onderdeel van de Leeuw (het borstelige einddeel van de staart van de leeuw) (tuft of Leo's tail).
Ferrero 18
op 6:15 / +25°31' in de Tweelingen.
57 Herculis groep
op 16:57:38 / +25°10'48".
Omega-2 CNC Cascade
een met de verrekijker waarneembare sterrenrij op 8:04 / +24°30' in de Kreeft, ten zuidoosten van 2-ω Cancri.
Aries III
op 3:06:33 / +24°13'17".
Pothier 1
op 6:37 / +24°11' in de Tweelingen, ten westzuidwesten van 27-ε Geminorum (Mebsuta).
Delphinus Minor
een met de verrekijker waarneembare miniatuurweergave van de Dolfijn, op 23:02 / +23° in Pegasus.
Spermatozoon
op 5:43 / +21°30' in de Stier.
STAR 16 – Davis' Dog
op 4:22.5 / +21°25' in de Stier.
Barbeque Fork
op 5:43 / +21°20' in de Stier.
Fish Hook
op 4:25 / +21°15' in de Stier.
French 3 – Mini Dragonfly
op 19:43 / +21°11' in het Vosje.
Saloranta 18
op 21:19:32 / +20°52'17", in het Vosje.
Collinder 399 (Brocchi's Cluster)
op 19:26 / +20° in het Vosje. Dit zeer gemakkelijk waar te nemen asterisme heeft de opmerkelijke vorm van een kleerhanger (coathanger).

Van +20° tot +10°[bewerken]

Saloranta 14
op 18:04:45 / +19°50'06", in Hercules.
Curved Arrow
op 12:53 / +19°30' in het Hoofdhaar.
Sand Shovel
op 13:15 / +19°00' in het Hoofdhaar.
Hercules IV
op 18:55:50 / +18°45'58".
Picot 1 / Ramakers 6 – Napoleon's Hat
op 14:15 / +18°35' in de Ossenhoeder, net ten zuiden van α Bootis (Arcturus).
Ferrero 48
op 6:19 / +18°32' in Orion.
Ponsot 1
op 19:36 / +18°19' in de Pijl (westnoordwest van α Sagittae).
Ferrero 17
op 5:08 / +17°59' in de Stier.
Ferrero 4
op 6:19 / +17°45', in het noordoostelijk gedeelte van Orion.
13 Sagittae groep
op 20:00:00 / +17°36'36".
Lorenzin 4 / Ramakers 56 – Arrow Chain
op 19:55 / +17°18' in de Pijl.
Saloranta 3
op 20:19:30 / +17°04'54", in de Pijl.
Streicher 67
op 20:03:59 / +17°03'42", in de Pijl (15 Sagittae?).
Double Triangle
op 4:32 / +17°00' in de Stier.
γ Geminorum groep
op 6:32:12 / +16°41'00".
Elosser 3
op 6:15:06 / +16°27'00", in Orion.
STAR 27 / French 1Toadstool
op 21:07.3 / +16°20' in de Dolfijn.
Fly Swatter
op 20:46 / +16°20' in de Dolfijn.
Aquila XIV groep
op 19h04m38s / +15°31'44".
Dolidze-Dzimselejsvili 7 – Sailboat
op 17:11 / +15°29' in Hercules.
Greg's 3
op 9:37:30 / +15°20' in de Leeuw.
Mini Northern Cross
op 0:10 / +15°18' in Pegasus.
Streicher 57
op 5:27:54 / +15°02'48", in Orion.
Saloranta 13
op 17:41:18 / +14°43'54", in Hercules.
Aquila IX groep
op 19h44m47s / +14°13'37".
Ferrero 51
op 18:49 / +14°02' in Hercules.
NGC 2169
op 6:08 / +13°57' in Orion werd officieel gecatalogiseerd als een open sterrenhoop, maar heeft alle karakteristieken van een telescopisch asterisme, mede door de opvallende gelijkenis met het nummer "37" of de letters "LE".
Aquila V groep
op 18h59m46s / +13°49'19".
Elosser 2
op 6:08:03 / +13°44'05", in Orion (ten zuiden van de open sterrenhoop NGC 2169, bekend als het "73" of "LE" asterisme).
Streicher 52
op 5:42:54 / +13°39'42", op de begrenzing tussen Orion en Stier.
Streicher 64
op 17:03:47 / +13°33'33", in Hercules.
Diamond Cluster
op 20:39 / +13°30' in de Dolfijn.
Aquila XV groep
op 19h00m45s / +13°17'49".
Aquila XII groep
op 19h34m15s / +13°14'35".
STAR 9 – θ Delphini Group / Bucking Horse with Cowboy
op 20:38 / +13°10' in de Dolfijn.
Sudor Ophiuchi
op 17:08 / +13°02' in Hercules. Dit is een met de verrekijker waarneembaar asterisme met een schijnbare diameter van 3 graden.
STAR 7 / Ramakers 31Zig-Zag / Flower
een met de verrekijker waarneembaar asterisme op 16:18 / +13° in Hercules.
Aquila X groep
op 19h36m47s / +12°50'35".
Aquila XI groep
op 19h36m34s / +12°47'20".
Ferrero 35
op 8:46 / +12°28' in de Kreeft.
Gang of Four
op 18:41 / +12°15' in Hercules. Dit is een gemakkelijk waar te nemen sterrenrijtje van vier sterren. Een kleine amateurtelescoop volstaat.
Ferrero 34
op 8:48 / +12°08' in de Kreeft.
Aquila IV groep
op 19h10m32s / +12°00'09".
Thompson 1
op 20:38 / +11°20' in de Dolfijn.
Streicher 54
op 6:25:38 / +11°11'24", op de begrenzing tussen de Eenhoorn en Orion.
Aquila III groep
op 19h16m15s / +11°02'08".
Streicher 49
20:02:52 / +10°56'12", in de Adelaar.
NGC 1662
op 4:48 / +10°56' is een open sterrenhoop in het noordwestelijk gedeelte van Orion, maar door het beperkt aantal (relatief heldere) sterren in deze hoop kunnen we spreken van een telescopisch asterisme. Dit asterisme is bekend als de Klingon Battlecruiser.
Chatard 1
op 19:32 / +10°43' in de Arend, in of nabij de planetaire nevel Abell 62 (PK 47-4.1).
Seedling, op 21:43 / +10°20' in Pegasus.

Van +10° tot 0° (noordelijk equatoriaal)[bewerken]

NGC 2264
op 6:40 / +9°53' is een open sterrenhoop in de Eenhoorn, maar door de treffende gelijkenis ervan met een lichtende kerstboom kan deze sterrenhoop worden aanzien als een telescopisch asterisme.
Colinder 69 – Lambda Orionis Cluster
op 5:35 / +9°45' in Orion. Dit is een vrij gemakkelijk waarneembaar asterisme. Een gewone verrekijker volstaat.
Canis Minor III
op 7:09:46 / +9°14'40".
Pouring Cup
op 2:12 / +8°30' in de Walvis. Cup with milk and handle.
Ferrero 52
op 10:32 / +8°09' in de Leeuw.
HD 222454 groep
op 23:41 / +8° in de Vissen, twee en een halve graad ten noorden van ι Piscium.
Spatula
op 1:35 / +8° in de Vissen. A 4 star blade + a 5 star handle.
Elosser 1
op 4:50 / +7°51' in Orion. 13 stars hooked around golden star.
Aquila XVII groep
op 19h53m00s / +7°46'13".
Aquila XVIII groep
op 19h53m15s / +7°32'34".
Dolidze 17 – Metronome
een open sterrenhoop op 5:22 / +7°05', 1 graad noordwestelijk van γ Orionis (Bellatrix) in Orion, maar door de schaarste aan sterren moeten we deze groep aanzien als een telescopisch asterisme.
Wienerroither 1 / Ramakers 14 – Cosmic "?" Mark
op 2:36 / +6°42' in de Walvis. Zes sterren vormen een vraagteken.
Streicher 72
op 16:47:10 / +6°27'15", in Hercules.
Aquila II groep
op 19h13m32s / +6°25'06".
Aquila XIII groep
op 19h14m41s / +6°10'05".
Desvoivres 2
op 6:39:38 / +6°01'36", in de Eenhoorn, nabij de open sterrenhoop Collinder 106.
Triple Trapezoid
op 7:11 / +6°00' in de Kleine Hond. Dit asterisme bevat een relatief heldere roodkleurige ster.
Aquila XIX groep
op 19h59m02s / +5°52'56".
Aquila I groep
op 19h15m45s / +5°52'34".
IC 4665
op 17:46 / +5°43' in de Slangendrager. Dit is een van de gemakkelijkst waar te nemen open sterrenhopen. Deze hoop bevat een gering aantal sterren die echter helder genoeg zijn om ze met een kleine verrekijker en zelfs met het blote oog te detecteren. Door de schaarste aan sterren kunnen we IC 4665 als een telescopisch asterisme beschouwen.
Riddle 2 – Riddle's Trapezium
op 18:54 / +5°16' in de Slang (het staartgedeelte). 1 graad ten noordwesten van 63-θ Serpentis (Alya).
Streicher 20
op 7:43:42 / +4°50'12", in de Kleine hond, oostzuidoost van α Canis Minoris (Procyon).
  • Naamloze sterrenrij: op 18:12.5 / +4°10' in de Slangendrager. T.W. Webb: Curious sequence of small stars.
Rinnan's Run
op 10:46 / +3°26' in de Sextant. Rij sterren met een boog.
Ferrero 9
op 20:18 / +3°18' in de Arend.
Telescopisch driehoekje
op 23:57:30 / +3°, in de Vissen, iets minder dan drie graden ten oostzuidoosten van de variabele ster 19-TX Piscium (dit is tevens de koele koolstofster CGCS 5928).
Double Cross
op 11:28 / +2°51' in de Leeuw. Dit asterisme bevat 84-τ Leonis.
Naamloos telescopisch sterrenrijtje
op 10:48 / +2°30' in de Sextant.
Canis Minor IV
op 7:14:59 / +2°00'40".
Taurus Poniatovii
op 18:03 / +2° in de Slangendrager. Taurus Poniatovii was ooit een sterrenbeeld dat door de Internationale Astronomische Unie (I.A.U.) werd afgevoerd wegens "onnodig", maar de kenmerkende driehoekige vorm van de kop van de Poolse stier (Taurus Poniatovii, of Taurus Poniatowski) is nog steeds een gemakkelijk herkenbaar asterisme dat zelfs zonder verrekijker kan worden waargenomen. Deze driehoek bestaat uit 67, 68 en 70 Ophiuchi. 70 Ophiuchi is tevens de dubbelster Σ 2272.
Telescopisch scheefhoekig parallellogram
op 18:26 / +1°30' in de Slangendrager. T.W. Webb: Curious rhomboid.
Ferrero 11
op 6:14 / +0°38' in Orion.
Streicher 55
op 7:08:33 / +0°27'12", in de Eenhoorn.
Streicher 32
op 6:07:12 / +0°25'40", in Orion.
Aquila XVI groep
op 19h17m51s / +0°23'47".
Streicher 56
op 5:42:49 / +0°06'00", in Orion.
Aquila VIII groep
op 19h21m35s / +0°00'58".

Van 0° tot -10° (zuidelijk equatoriaal)[bewerken]

Brosch 1 – Virgo Diamond
op 12:33 / -0°39' in de Maagd.
Rocket Ship
op 23:16 / -1°35' in de Vissen.
Letter D
op 3:39 / -1°45' in de Eridanus.
51 Eridani groep
op 4:37:47 / -2°39'42".
Elosser 7
16:58:11 / -2°40'57", in de Slangendrager, nabij de veranderlijke ster SS Ophiuchi.
Ferrero 10
op 7:00 / -3°00' in de Eenhoorn.
Naamloos telescopisch sterrenrijtje
ten noordwesten van de dubbelster Σ 2838, op 21:54 / -3°15' in de Waterman. T.W. Webb: Curious and beautiful stream of small stars north preceding Σ 2838.
Elosser 6
op 17:07:30 / -3°44'29", in de Slangendrager.
Little Joe
op 0:02 / -4°07' in de Vissen, een kleurvol trapezium.
NGC 1981
op 5:35 / -4°25' in Orion, 1 graad ten noorden van Messier 42 (Orionnevel), heeft de vorm van een alligator of krokodil, en is daarmee eerder een telescopisch asterisme dan een open sterrenhoop.
Tennis Racquet
op 19:50 / -4°35' in de Arend.
Salque 1
op 18:53:56 / -4°38'59", in het Schild (van Sobieski).
Ferrero 47
op 13:17 / -5°33' in de Maagd.
Laville 1
op 19:05 / -6°21' in de Arend, net ten zuiden van de roodkleurige ster V Aquilae en de planetaire nevel NGC 6751.
Ramakers 45 – Button Hook
op 18:43 / -6°50' in het Schild (van Sobieski).
Letter F
op 3:38 / -7°45' in de Eridanus.
Streicher 58
op 5:42:57 / -8°01'30", in Orion. Een telescopische sterrenrij op een tweetal graden noordwestelijk van κ Orionis (Saiph).
Aquila VII groep
op 18h59m33s /-8°09'17".
Ferrero 41
op 18:52 / -8°20' in het Schild (van Sobieski), nabij NGC 6712.
Crinklaw 1
op 19:09:52 / -8°25'00", in de Arend.
Streicher 24
op 11:11:37 / -8°36'30", in de Beker.
STAR 5 / Ramakers 36 – Arrowhead / Unicorn's Horn
op 6:41 / -9°00' in de Eenhoorn. Deze pijlpunt is ook te zien op kaarten 272 en 273 in Wil Tirions sterrenatlas Uranometria 2000.0 (editie 1987). Phil Harringtons STAR 5 en STAR 17 bevinden zich dicht bij elkaar.
STAR 17 / Ramakers 36 – Unicorn's Horn
op 6:40.5 / -9°00' in de Eenhoorn.
Ferrero 44
op 20:47 / -9°12' in de Waterman.
Streicher 36
op 11:50:48 / -9°57'00", in de Beker.
η Ceti groep
op 1:06:55 / -9°58'30".

Van -10° tot -20°[bewerken]

STAR 18 / Ramakers 35 – Pakan's 3
op 6:52.5 / -10°10' in de Eenhoorn.
Capricornus I groep
op 20:07 / -10°38' in de Steenbok.
Lorenzin 5
op 18:43 / -10°48' in het Schild (van Sobieski). Dit telescopisch asterisme is bekend als de Essertoo String (Essertoo = S or 2, S or Two).
STAR 21 / Σ 1664 (Jaws)
een telescopisch asterisme op 12:38.5 / -11°30', een halve graad ten westnoordwesten van Messier 104 (Sombrero galaxy) in de Maagd.
Canali 1 / STAR 20 / Σ 1659 (John Wagoners Stargate)
op 12:36 / -12° in de Raaf is een telescopisch asterisme op 1 graad westzuidwestelijk van Messier 104 (Sombrero galaxy) in het aanpalende sterrenbeeld Maagd.
Desvoivres 3
op 18:18:00 / -12°02'00", in de Slang (het staartgedeelte), net ten noorden van de open sterrenhoop NGC 6604 in de nevelvlek Sharpless2-54.
Streicher 9
op 8:12:48 / -12°18'06", in de Achtersteven (van het schip Argo Navis).
Chatard 2
op 20:20:54 / -12°19'54", in de Steenbok, ten oosten van het dubbelstersysteem α1/α2 Capricorni (Gredi).
  • NGC 6994 (Messier 73) op 20:58,9 / -12°38' is een vrij bekend telescopisch asterisme in de Waterman.
  • NGC 7134 op 21:48 / -12°58' is een relatief onbekend telescopisch asterisme in de Steenbok. Dit object werd gecatalogiseerd als open sterrenhoop, maar door de schaarste aan sterren (een boogvormig rijtje van vier sterren) dient het eerder als een telescopisch asterisme aanzien te worden.
Heart
op 9:43 / -13°50' in de Waterslang.
Levy 384
op 8:15 / -13°58' in de Achtersteven (van het schip Argo Navis).
Streicher 6
op 8:08:37 / -15°11'06", in de Achtersteven (van het schip Argo Navis).
Funnel
op 5:46 / -15°40' in de Haas.
Streicher 47
op 8:28:24 / -17°28'24", op de begrenzing tussen het Scheepskompas en de Waterslang.
Elosser 4
op 10:28:02 / -18°31'48", in de Waterslang (ten oosten van de planetaire nevel NGC 3242, de Geest van Jupiter).
Alessi 1849-18 – Summer Christmas Tree
op 18:49 / -18°53' in de Schutter (zuidzuidwest van de open sterrenhoop Ruprecht 145).
Streicher 23
op 12:47:19 / -19°03'42", in de Raaf.

Van -20° tot -30°[bewerken]

Mackie 1
op 18:42 / -20°03' in de Schutter, net ten zuiden van de bolvormige sterrenhoop Palomar 8.
Streicher 22
op 12:48:40 / -20°16'54", in de Raaf.
Ferrero 24
op 8:17 / -20°19' in de Achtersteven (van het schip Argo Navis).
DNA Strand
op 23:26 / -20°36' in de Waterman. A twisting helix of stars.
Streicher 45
op 8:15:44 / -23°10'48", in de Achtersteven (van het schip Argo Navis).
42 Librae groep
op 15:39:22 / -23°24'48".
Keystone
op 0:23 / -23°30' in de Walvis (niet te verwarren met de veel grotere en veel gemakkelijker waarneembare Keystone van Hercules).
Theta Ophiuchi groep (θ Oph groep)
op 17:21:44 / -24°53'12" in de Slangendrager.
French 2 – Camel
op 10:07 / -24°55' in de Waterslang. 11 stars form a camel.
Streicher 40
op 20:26:07 / -24°55'54", in de Steenbok.
Ramakers 32 – Noctua (Night Owl)
op 14:00 / -25° in de Waterslang. Dit asterisme kan gemakkelijk worden waargenomen m.b.v. een gewone verrekijker, mede omdat het een vroeger sterrenbeeld betreft dat door de I.A.U. onofficieel werd verklaard.
Streicher 46
op 8:23:14 / -25°03'06", in de Achtersteven (van het schip Argo Navis).
Streicher 48
op 0:08:40 / -25°47'15", in de Beeldhouwer.
Ferrero 43
een telescopisch asterisme in het Kompas, op 9:18 / -26°08'. Het heet Komma (Virgule) omdat het er uitziet als een boogje bestaande uit vijf sterren.
Nagler 1 / Ramakers 8
op 6:22 / -26°26' in de Grote Hond. 7 mag -10 mag stars form a V (Chevron).
Ferrero 20
een telescopisch asterisme in de Waterslang, op 14:05 / -27°50'. Het is een gekromd of geknakt rijtje van zeven sterren.
Slotegraaf 33
op 11:19:19 / -28°24'12", in de Waterslang.
Ramakers 33 – Triangle Cluster / Hydra Triangle
op 14:04 / -28°28' in de Waterslang.
Ferrero 3
een moeilijk te herkennen telescopisch asterisme op 14:02 / -29°23' in de Waterslang.
Antlia I
op 10:08:15 / -29°59'48".

Van -30° tot -40°[bewerken]

Slotegraaf 32
op 11:08:00 / -30°10'00", in de Waterslang.
Ferrero 2
een vrij gemakkelijk waar te nemen telescopisch asterisme op 16:55 / -31°20' in de Schorpioen. Het ziet eruit als een truweel of tuinschopje (trowel).
Streicher 11
op 10:24:03 / -31°28'54", in de Luchtpomp.
Streicher 19
op 5:01:12 / -31°32'36", in de Graveerstift.
Slotegraaf 11
op 7:04:40 / -31°58'12", in de Grote hond.
Ferrero 1
op 18:20 / -32°21', in de tuit van het gemakkelijk herkenbare asterisme Theepot, een onderdeel van de Schutter.
Ferrero 23
op 7:11 / -32°46' in de Grote Hond.
Slotegraaf 56
op 16:05:57 / -32°47'30", in de Wolf.
Streicher 12
op 10:31:45 / -33°06'00", in de Luchtpomp.
Streicher 70
op 17:30:29 / -33°41'12", in de Schorpioen (ten westen van de bolvormige sterrenhoop Grindlay 1).
Slotegraaf 21
op 8:35:41 / -34°00'48", in het Scheepskompas.
Slotegraaf 13
op 7:26:42 / -34°08'30", in de Achtersteven (van het schip Argo Navis).
Slotegraaf 16
op 8:11:32 / -34°10'24", in de Achtersteven (van het schip Argo Navis).
Streicher 17
op 4:51:15 / -34°14'00", in de Graveerstift.
Streicher 61
op 20:59:08 / -34°46'00", in de Microscoop.
Streicher 76
op 13:29:36 / -34°48'12", in de Kentaur.
Slotegraaf 15
op 7:57:37 / -34°52'36", in de Achtersteven (van het schip Argo Navis).
STAR 2 – χ1, χ2, χ3 Fornacis
op 3:27 / -35°00' in het Fornuis.
Slotegraaf 20
op 8:27:57 / -35°05'36", in het Scheepskompas.
Streicher 62
op 20:45:20 / -35°17'54", in de Microscoop.
Slotegraaf 10
op 6:57:17 / -35°30'36", in de Achtersteven (van het schip Argo Navis).
Streicher 50
op 9:11:14 / -35°58'24", in het Scheepskompas.
Slotegraaf 55
op 16:07:05 / -36°45'30", in de Wolf (nabij θ Lupi).
Streicher 18
op 4:28:28 / -37°40'48", in de Graveerstift.
Ferrero 22
op 7:19 / -37°49', in de Achtersteven (van het schip Argo Navis).
Ferrero 25
op 22:41 / -38°06' in de Kraanvogel.
Ferrero 31
op 11:08 / -39°14' in de Kentaur. Dit telescopisch asterisme ziet eruit als een wichelroede of "Y" vorm.
Streicher 69
op 17:57:11 / -39°53'42", in de Schorpioen.

Van -40° tot -50°[bewerken]

Streicher 8
op 10:13:52 / -40°19'48", op de grens tussen de Luchtpomp en de Zeilen (van het schip Argo Navis).
Streicher 28
op 15:19:05 / -40°55'54", in de Wolf.
Slotegraaf 22
op 8:40:21 / -42°20'36", in de Zeilen (van het schip Argo Navis).
Streicher 74-B
op 14:34:20 / -44°18'18", in de Wolf.
Ferrero 54
op 8:33 / -44°26' in de Zeilen (van het schip Argo Navis).
Slotegraaf 5
op 4:02:40 / -44°31'30", in het Slingeruurwerk.
Streicher 88
op 16:22:24 / -44°46'06", in de Lineaal.
Slotegraaf 53
op 15:52:20 / -45°17'36", in de Lineaal.
Streicher 65
op 20:32:30 / -45°18'18", in de noordwestelijke hoek van de Indiaan.
STAR 8 – X marks the spot
op 18:30.4 / -46°08' in de Telescoop.
Slotegraaf 47
op 14:37:22 / -46°16'24", in de Wolf.
Slotegraaf 58
op 16:47:33 / -48°19'48", in het Altaar.
Streicher 15
op 17:34:38 / -48°35'00", in het Altaar.
Steine 15
op 9:47 / -48°58' in de Zeilen (van het schip Argo Navis). Inverted Question Mark.
Slotegraaf 18
op 8:15:13 / -49°10'48", in de Zeilen (van het schip Argo Navis)(Slotegraaf 18 bevindt zich ten oosten van de open sterrenhoop NGC 2547).
η-2 Pictoris groep
op 5:02:18 / -49°21'30".
Streicher 71
op 19:12:47 / -49°54'06", in de Telescoop.

Van -50° tot -60°[bewerken]

Streicher 63
op 20:40:59 / -51°47'12", in de Indiaan.
Streicher 68
op 15:35:12 / -52°05'18", in de Lineaal.
Slotegraaf 48
op 15:12:17 / -52°05'42", in de Wolf (aan Zeta Lupi).
Streicher 16
op 16:47:32 / -53°40'42", in het Altaar.
Streicher 34
op 15:59:56 / -54°01'54", in de Lineaal.
Slotegraaf 51
op 15:37:53 / -54°25'00", in de Lineaal.
Ferrero 39
op 6:00 / -54°55', in de Schilder. Dit telescopisch asterisme noemt Magnitudehelderheidsschaal omdat het een noord-zuid georiënteerd rijtje van vier sterren toont met (van noord naar zuid) toenemende helderheidswaarden.
Ferrero 21
op 14:33 / -55°06' in de Wolf.
Ferrero 45
op 13:04 / -56°17' in de Kentaur.
Streicher 51
op 18:10:28 / -56°29'42", op de grens tussen het Altaar en de Telescoop.
Ferrero 40
op 14:18 / -56°52' in de Kentaur.
Slotegraaf 4
op 3:58:20 / -56°56'00", in het Net.
Streicher 35
op 19:03:44 / -57°50'00", in de Pauw.
Slotegraaf 35
op 11:22:30 / -58°20'18", in de Kentaur.
Streicher 74
op 21:32:34 / -58°53'42", in de Indiaan.
Slotegraaf 49
op 15:22:33 / -59°09'00", in de Passer.
Streicher 66
op 20:56:30 / -59°15'30", in de Indiaan (ten zuiden van β Indi).
Ferrero 29
op 12:46 / -59°20' in het Zuiderkruis.
Streicher 75
op 21:13:11 / -59°25'48", op de grens tussen de Indiaan en de Pauw.
Ferrero 12
op 11:58 / -59°36' in het Zuiderkruis.
Slotegraaf 25
op 10:20:30 / -59°41'18", in de Kiel (van het schip Argo Navis).

Van -60° tot -70°[bewerken]

Carina I
op 11:15:21 / -60°00'07".
Slotegraaf 54
op 15:54:35 / -60°23'00", op het grensgebied tussen de Lineaal en de Zuiderdriehoek.
Slotegraaf 37
op 11:36:06 / -61°00'24", in de Kentaur.
Crux I
op 12:17:17 / -61°17'41".
Crux II
op 12:49:25 / -61°31'12".
Centaurus IV
op 11:27:41 / -61°34'21".
Slotegraaf 45
op 13:36:25 / -61°47'18", in de Kentaur.
Slotegraaf 31
op 11:02:03 / -61°54'48", in de Kiel (van het schip Argo Navis).
Slotegraaf 26
op 10:22:48 / -61°55'30", in de Kiel (van het schip Argo Navis).
Centaurus I
op 11:45:43 / -61°57'43".
Slotegraaf 44
op 13:20:18 / -62°00'00", in de Kentaur.
Streicher 7 – Tiny Southern Cross
op 7:53:36 / -62°20'54" in de Kiel (van het schip Argo Navis).
Centaurus III
op 11:52:00 / -62°21'06".
Ferrero 15
op 14:10 / -62°22' in de Kentaur.
Slotegraaf 27
op 10:28:46 / -62°34'33", in de Kiel (van het schip Argo Navis).
Ferrero 36
op 3:34 / -62°38' in het Net (dit telescopisch asterism kreeg de bijnaam Paard van Troje) (Le Cheval de Troje / Trojan Horse).
Streicher 77
op 18:11:26 / -62°47'06", in de Pauw.
Slotegraaf 57
op 16:08:41 / -62°51'30", in de Zuiderdriehoek.
Streicher 38
op 22:11:12 / -63°06'48", in de Toekan.
Streicher 27
op 1:46:29 / -64°47'48", in de Kleine Waterslang.
Streicher 44
op 21:23:08 / -64°47'54", in de Pauw.
Slotegraaf 8
op 4:25:29 / -65°42'00", in het Net (noordwest van de Grote Magelhaense Wolk).
Slotegraaf 40
op 12:24:52 / -65°46'00", in de Vlieg (zuidwest van de Kolenzak).
Golden Horseshoe
op 14:50 / -66° in de Passer.
Ferrero 13
op 16:14 / -66°05' in de Zuiderdriehoek.
Slotegraaf 50
op 15:33:40 / -66°18'24", in de Zuiderdriehoek.
Ferrero 28
op 13:24 / -67°17' in de Vlieg.
Carina III
op 11:01:06 / -69°27'11".
Streicher 43
op 19:20:30 / -69°54'36", in de Pauw.

Van -70° tot -80°[bewerken]

Streicher 26
op 2:40:18 / -70°02'48", in de Kleine waterslang.
Streicher 82
op 12:29:35 / -70°05'00", in de Vlieg.
Streicher 10
: op 18:15:22 / -70°42'30", op de grens tussen de Paradijsvogel en de Pauw.
Streicher 14
op 14:57:10 / -71°20'54", in de Paradijsvogel.
Streicher 42
op 18:51:30 / -72°12'00", in de Pauw.
Streicher 33
op 7:07:53 / -72°14'18", in de Vliegende vis.
Slotegraaf 42
op 12:48:43 / -72°14'18", in de Vlieg.
Streicher 29
op 5:17:30 / -75°07'36", in de Tafelberg, ten zuiden van de Grote Magelhaense wolk.
Streicher 39
op 12:32:26 / -75°21'06", in de Vlieg.
Streicher 53
op 12:21:36 / -76°27'00", in de Kameleon.
Streicher 31
op 22:33:33 / -77°05'36", in de Oktant.
Streicher 13
op 16:07:25 / -77°20'48", in de Paradijsvogel.
Streicher 41
op 21:26:54 / -77°53'00", in de Oktant.
Streicher 37
op 2:44:22 / -78°21'18", in de Kleine waterslang.

Van -80° tot -90° (rondom de zuidelijke hemelpool)[bewerken]

Streicher 21
op 8:51:00 / -80°09'30", in de Kameleon.
Streicher 83
op 16:32:45 / -83°34'30", in de Oktant.
Streicher 30
op 20:34:56 / -86°14'12", in de Oktant.

Bronvermelding[bewerken]

Asterismen en niet erkende sterrenbeelden:

  • Richard Hinckley Allen, Starnames – their lore and meaning.

Telescopische asterismen en open sterrenhopen (bronnen op het web):

  • E. Bica, D.B. Pavan, C.J. Bonatto, E.F. Lima,A Multi-Band Catalog of 10978 Star Clusters, Associations and Candidates in the Milky Way.
  • Wilton S. Dias, Jacques Lépine, Bruno S. Alessi, André Moitinho, Open Clusters and Galactic Structure, met daarin Bruno S. Alessi, Bruno's Dirty Compilation of Clusterlike Things.

De 88 door de I.A.U. (Internationale Astronomische Unie) officieel erkende sterrenbeelden:

  • J. Klepesta, A. Rukl, Sterrenbeelden Atlas, 1972 (oorspronkelijke Tsjechische uitgave: Souhvezdi, ARTIA: Praag 1971).
  • A Map of the Heavens (National Geographic) (sterrenkaart met duidelijk weergegeven (en door de I.A.U. aanvaarde) begrenzingen tussen de sterrenbeelden).
  • Gunther Roth, Elsevier's gids van sterren en planeten.
  • T.W. Webb, Celestial Objects for Common Telescopes, Volume 2: The Stars.
  • Robert Burnham, Jr., Burnham's Celestial Handbook, 1978 (3 Volumes).
  • Wil Tirion, Sky Atlas 2000.0, 1981.
  • Wil Tirion, Barry Rappaport, George Lovi, Uranometria 2000.0, 1987 (2 volumes).

Trivia[bewerken]

  • Het bekendste asterisme, de steelpan in de Grote beer, komt op een vrij merkwaardige manier aan bod in Steven Spielbergs film Close Encounters of the Third Kind (1977). In die film vormt een groepje niet-geïdentificeerde vliegende (lichtgevende) stervormige voorwerpen allen samen de steelpan (Big Dipper) in de nachthemel boven de Devil's Tower in de Amerikaanse staat Wyoming, gevolgd door een meeting van het hele arsenaal aan buitenaardse toestellen, met als climax de landing van het interstellaire moederschip.