Attisch (dialect)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Bestand:AncientGreekDialects (Woodard) nl.svg
Verspreiding van de Griekse dialecten

Het Attisch is een Oudgrieks dialect. Omdat Athene in de klassieke Oudheid als het belangrijkste economische en culturele centrum van de Griekse wereld gold, verspreidde het lokale Ionisch-Attische dialect (de taal van Xenophon, Sophocles, Plato, Thucydides (historicus) en Demosthenes) zich buiten zijn oorspronkelijke grenzen en groeide het uit tot een soort algemene omgangstaal in de Griekssprekende gebieden. Dit is dan ook de reden dat in onze scholen hoofdzakelijk de Attische grammatica wordt onderwezen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat uit dit dialect later de eerste Griekse eenheidstaal, het Koinè-Grieks is ontstaan.

Alfabet[bewerken]

Grieks alfabet
Α α alfa Ν ν nu
Β β bèta Ξ ξ xi
Γ γ gamma Ο ο omikron
Δ δ delta Π π pi
Ε ε epsilon Ρ ρ rho
Ζ ζ zèta Σ σς sigma
Η η èta Τ τ tau
Θ θ thèta Υ υ ypsilon
Ι ι iota Φ φ phi
Κ κ kappa Χ χ chi
Λ λ lambda Ψ ψ psi
Μ μ mu Ω ω omega
Verouderde letters
Digamma uc lc.svg digamma Sho uc lc.svg sho
Stigma uc lc.svg stigma Qoppa uc lc.svg qoppa
Heta uc lc.svg heta Sampi uc lc.svg sampi
San uc lc.svg san
1rightarrow blue.svg Zie Griekse alfabet voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
De kleine letters : α β γ δ ε ζ η θ ι κ λ μ ν ξ ο π ρ σ/ς* τ υ φ χ ψ ω
De hoofdletters : Α Β Γ Δ Ε Ζ Η Θ Ι Κ Λ Μ Ν Ξ Ο Π Ρ Σ Τ Υ Φ Χ Ψ Ω
  • * = de sigma heeft twee vormen : (de hoofdletter één)
    • σ voor op het begin of in het midden van een woord.
    • ς voor op het einde van een woord.

Grammatica[bewerken]

substantieven[bewerken]

De substantieven hebben een lidwoord, dat niet in het Latijn voorkomt.

Het Grieks heeft 5 naamvallen:

De modellen zijn:

  • ὁ δоυλος (ho doulos) : de slaaf
  • ἡ τιμη (hē timè) : de eer, het eerbewijs
  • το δωρον (to dooron) : het geschenk
enk mv
m vr onz m vr onz
nom ὁ δоῦλος ἡ τιμή τὸ δῶρον оἱ δоῦλοι αἱ τιμαί τὰ δῶρα
acc τὸν δоῦλον τὴν τιμήν τὸ δῶρον τоὺς δоύλους τὰς τιμάς τὰ δῶρα
gen τοῦ δоύλου τῆς τιμῆς τοῦ δώρου τῶν δоύλων τῶν τιμῶν τῶν δώρων
dat τῷ δоύλῳ τῇ τιμῇ τῷ δώρῳ τоῖς δоύλοις ταῖς τιμαῖς τоῖς δώροις
voc ὦ δоῦλε ὦ τιμή ὦ δῶρον ὦ δоῦλοι ὦ τιμαί ὦ δῶρα

werkwoorden[bewerken]

Bij de werkwoorden zitten de personen (ik, jij, hij, wij, ... ) in de vorm zoals in het Latijn. Er is net als in het Nederlands een actief en een passief, maar er er is ook een in het Nederlands niet bestaand medium. Het medium kan op verschillende manieren vertaald worden, namelijk als een actief werkwoord, als een wederkerend werkwoord en als een passief werkwoord.

INFINITIVUS activum vertaling medium vertaling
λυ-ειν losmaken λυ-εσθαι worden losgemaakt
INDICATIVUS activum vertaling medium vertaling
enkelvoud λυ-ω ik maak los λυ-ομαι ik word losgemaakt/ ik maak mezelf los
λυ-εις jij maakt los λυ-ει jij wordt losgemaakt/jij maakt jezelf los
λυ-ει hij,zij maakt los λυ-εται hij, zij wordt losgemaakt/hij, zij maakt zichzelf los
meervoud λυ-оμεν wij maken los λυ-оμεθα wij worden losgemaakt/wij maken onszelf los
λυ-ετε jullie maken los λυ-εσθε jullie worden losgemaakt/jullie maken jezelf los
λυ-оυσι(v) zij maken los λυ-оvται zij worden losgemaakt/zij maken zichzelf los
IMPERATIVUS activum vertaling medium vertaling
enkelvoud λυ-ε maak los λυ-ου word los gemaakt!/maak jezelf los!
meervoud λυ-ετε maak los λυ-εσθε word los gemaakt!/maak jezelf los!

Bij de 3e persoon meervoud wordt de 'ν' aan het eind van het werkwoord gezet zodra:

  • Het het laatste woord in de zin is.
  • Het volgende woord in de zin met een klinker (α, ε, η, ι, ο, υ, ω) begint.

Zie ook[bewerken]

Wikibooks Wikibooks heeft meer over dit onderwerp: Cursus Attisch.