Autobesitas
Autobesitas (Engels: autobesity of car bloat) is een term die verwijst naar de trend waarbij personenauto's steeds groter, breder en zwaarder worden.[1][2][3] Deze trend is begonnen in de jaren 90 van de twintigste eeuw en manifesteert zich vooral in de toenemende populariteit van SUV's (sports utility vehicle) en de algemene schaalvergroting van personenauto's.[4]
Ontwikkeling en trends
[bewerken | brontekst bewerken]
Historische ontwikkeling
[bewerken | brontekst bewerken]Waar het gemiddelde gewicht van personenauto's tussen 1960 en 2014 relatief stabiel bleef rond de 1250 à 1300 kg, is er sinds 2014 een drastische stijging waarneembaar. In 2024 weegt een gemiddelde auto 1652 kg - een toename van 355 kg (27,37%) ten opzichte van 2014.[5]
Dimensionale toename
[bewerken | brontekst bewerken]De gemiddelde breedte van personenauto's is tussen 2001 en 2024 toegenomen van 170,5 cm naar 180,2 cm. Deze ontwikkeling betekent een gemiddelde groei van ongeveer een halve centimeter per jaar.[6] Sommige SUV-modellen overschrijden zelfs de twee meter breedte. Voorbeelden hiervan zijn de BMW X5 (200,4 cm), BMW X6 (200,4 cm), BMW X7 (200 cm) en de BMW XM (200,5 cm). De Dodge RAM, een populaire Amerikaanse pick-up truck die in Europa wordt geïmporteerd, meet zelfs tot 208,5 cm in breedte, waarmee deze bijna 30 cm breder is dan de standaard parkeervakken van 180 cm.[6]
SUV-trend
[bewerken | brontekst bewerken]In 2023 was voor het eerst meer dan de helft (50,2%) van alle nieuw verkochte auto's in Nederland een SUV, een stijging van 48,0% in 2022. Ter vergelijking: in 2017 was slechts 13,7% van de verkochte auto's een SUV.[7]
Oorzaken
[bewerken | brontekst bewerken]Commerciële factoren
[bewerken | brontekst bewerken]Een belangrijke drijvende kracht achter de autobesitas is de marketingstrategie van autofabrikanten. Luxe SUV's hebben grotere winstmarges dan bescheiden modellen, wat leidt tot een focus op de ontwikkeling en promotie van grotere voertuigen.[8]
Technische ontwikkeling
[bewerken | brontekst bewerken]De toename in gewicht wordt mede veroorzaakt door:
- Strengere veiligheidseisen en meer veiligheidsvoorzieningen
- De transitie naar elektrische auto's met zware accupakketten
- Toegenomen comfort- en luxevoorzieningen
Sociale factoren
[bewerken | brontekst bewerken]Verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen schrijft de trend toe aan "een bepaald type mens dat altijd maar meer wil" en aan de consumptiemaatschappij. Hij stelt dat de statusfunctie van een auto voor veel mensen belangrijk is.[9]
Gevolgen
[bewerken | brontekst bewerken]Ruimtelijke impact
[bewerken | brontekst bewerken]De toenemende omvang van auto's leidt tot:
Veiligheidsaspecten
[bewerken | brontekst bewerken]Volgens onderzoek van het Belgische instituut VIAS leidt:
- Een toename van 300 kg in massa tot 23% meer risico op een dodelijk ongeval bij kwetsbare verkeersdeelnemers
- Een 10 cm hogere voorkant tot 30% meer risico voor fietsers en voetgangers
- Grotere voertuigen hebben vaker problemen met het zien van kleine kinderen door hun hogere voorkant
- Voertuigen met hogere voorkant en stomp profiel hebben 45% meer kans op dodelijke ongevallen met voetgangers[11]
Milieueffecten
[bewerken | brontekst bewerken]De trend heeft verschillende negatieve milieueffecten:
- Verhoogde CO2-uitstoot
- Inefficiënt grondstoffengebruik
- Hoger energieverbruik
- Meer uitstoot van fijnstof door band- en remslijtage, zelfs bij elektrische voertuigen
- Zonder de verschuiving naar SUV's had het energieverbruik per afgelegde afstand tussen 2010 en 2022 30% meer kunnen dalen[8]
Vicieuze cirkel
[bewerken | brontekst bewerken]Er is sprake van een vicieuze cirkel waarbij bestuurders grotere auto's kiezen voor hun eigen veiligheid, wat andere weggebruikers vervolgens ook aanzet tot de aanschaf van grotere voertuigen. Een expert van de Amerikaanse National Safety Council beschreef autobesitas als een "wapenwedloop".[12]
Beleidsmaatregelen
[bewerken | brontekst bewerken]Europees niveau
[bewerken | brontekst bewerken]De huidige Europese regelgeving staat een maximale voertuigbreedte toe van 2,55 meter, een norm die oorspronkelijk bedoeld was voor vrachtwagens en bussen. Deze limiet werd in de jaren '90 ingevoerd om de expansie van zware voertuigen te beperken, maar werd nooit specifiek aangepast voor personenauto's. Transport & Environment pleit voor een herziening van deze regelgeving met een specifieke breedtelimiet voor personenauto's. Hun analyse suggereert dat een limiet van 192,1 cm - gebaseerd op de breedste 3% van de huidige verkopen - een werkbaar compromis zou kunnen zijn. Voor bedrijfsvoertuigen zoals bestelwagens wordt een aparte limiet van 207 cm voorgesteld.[6]
Nationaal niveau
[bewerken | brontekst bewerken]Frankrijk heeft per 1 januari 2024 de gewichtsdrempel voor extra belasting bij zware voertuigen verlaagd van 1,8 naar 1,6 ton. Boven deze grens geldt een toeslag van €10 per kilogram, oplopend tot €30 per kilogram vanaf 2,1 ton.[6]
Stedelijk niveau
[bewerken | brontekst bewerken]Verschillende Europese steden nemen maatregelen:
Zie ook
[bewerken | brontekst bewerken]Externe links
[bewerken | brontekst bewerken]- Transport & Environment rapport over autobesitas
- RDW Open Data over voertuiggewichten
- Autobesitas: Groter, Zwaarder, Beter?
- 1 2 van der Maas, Martin, Verdichting en autobesitas gaan niet samen: wat nu?. Stadszaken.nl (1 maart 2024). Geraadpleegd op 7 januari 2025.
- 1 2 Boon, Ton den, autobesitas. Taalbank (13 juli 2023). Geraadpleegd op 7 januari 2025.
- ↑ autobesitas. Vlaanderen.be. Geraadpleegd op 7 januari 2025.
- ↑ "Autobesity on course to worsen air pollution caused by motoring", 8 september 2023.
- ↑ Balance-, Autobesitas: Nieuwe auto's gemiddeld 355 kg (27%) zwaarder dan 10 jaar geleden. r/thenetherlands (6 januari 2025). Geraadpleegd op 7 januari 2025.
- 1 2 3 4 (en) Ever-wider: why large SUVs don't fit, and what to do about it. Transport & Environment (22 januari 2024). Geraadpleegd op 7 januari 2025.
- ↑ Immerzeel, Pieter, Autobesitas: meer dan de helft van verkochte auto's is SUV (dit zijn de modellen). Welingelichte Kringen (15 april 2024). Geraadpleegd op 7 januari 2025.
- 1 2 Cambien, Naomi, Hoe dringen we de autobesitas terug?. www.bondbeterleefmilieu.be (31 mei 2024). Geraadpleegd op 7 januari 2025.
- ↑ Alewijnse, Lot, Autobesitas in Europa: Duitsland neemt maatregelen, volgt Amsterdam?. Nieuw Amsterdams Peil (20 februari 2024). Geraadpleegd op 7 januari 2025.
- ↑ ¿Deben pagar más los coches grandes por aparcar en la calle? En París y Lyon empezarán a hacerlo. El País (25 september 2023).
- ↑ Bot, Wim, Stop de autobesitas!. Fietsersbond (8 april 2024). Geraadpleegd op 7 januari 2025.
- ↑ Zipper, David, "The Car Safety Feature That Kills the Other Guy", Slate, 7 november 2022.
- ↑ Kouwenhoven, Erik, Parkeren in Parijs kost vanaf nu 225 euro voor zes uur met auto vanaf 1600 kilogram. AD (3 oktober 2024). Geraadpleegd op 7 januari 2025.
- ↑ Dikke auto’s betalen meer voor parkeren: Amsterdam wil mogelijk net als Parijs ‘autobesitas’ bestrijden. Het Parool (13 juli 2023). Geraadpleegd op 7 januari 2025.