Autoriteit Financiële Markten

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Autoriteit Financiële Markten
Type toezichthouder
Opgericht 1999
Voorganger(s) Stichting Toezicht Effectenverkeer (STE)
Jurisdictie Nederlandse overheid
Hoofdkantoor Amsterdam
Jaarlijks budget 84,3 mln[1] (2014)
Verantwoordelijke minister Jeroen Dijsselbloem
Functie minister Financiën
Website http://www.afm.nl

Autoriteit Financiële Markten (AFM) is de Nederlandse gedragstoezichthouder op de financiële markten en bestaat sinds 1 maart 2002. De AFM is de rechtsopvolger van de Stichting Toezicht Effectenverkeer (STE). Zij is gevestigd aan de Vijzelgracht in Amsterdam en houdt toezicht op het gedrag van participanten in de financiële markten, waaronder: financiële dienstverleners, beurzen, bemiddelaars, accountants. De AFM is autonoom; de minister van Financiën is politiek eindverantwoordelijk en benoemt en ontslaat de bestuurders.

Organisatie[bewerken]

De AFM is een zelfstandig bestuursorgaan, wat inhoudt dat zij overheidstaken zelfstandig uitvoert buiten directe verantwoordelijkheid van - in dit geval - het Ministerie van Financiën. De taak van de AFM is het houden van gedragstoezicht op de financiële markten en pensioenfondsen.[2] Per 2014 is AFM haar eigen pensioenfonds gestart.[3] Gedragstoezicht houdt in dat erop toegezien wordt dat partijen correct handelen en hun partners van de juiste informatie voorzien. De Nederlandsche Bank (DNB) (alsmede, voor diens fusie met DNB in 2005, de Pensioen- en Verzekeringskamer (PVK)), is verantwoordelijk voor "prudentieel" toezicht op de markt. Prudentieel toezicht wil zeggen dat erop toegezien wordt dat partijen hun financiële verplichtingen kunnen nakomen aan hun contractpartners.

Het belang van de overheid controle te houden op de financiële markt, is dat publiek en bedrijfsleven vertrouwen blijven houden in de markt. Wantrouwen in de financiële markt kan grote negatieve gevolgen hebben voor de gehele economie.

Met invoering van de nota "Herziening van het toezicht op de financiële marktsector" van het Ministerie van Financiën in 2001 ging de Stichting Toezicht Effectenverkeer over in de Autoriteit Financiële Markten en werd het takenpakket uitgebreid. Waar de STE met name verantwoordelijk was voor gedragstoezicht op beurzen is de AFM dat nu voor een veel breder gebied.

Taken van de AFM zijn bijvoorbeeld

De AFM heeft het mandaat op te treden bij het niet nakomen van de wet door marktpartijen. Middelen die haar hiervoor ter beschikking staan zijn onder meer:

  • Het geven van een waarschuwing aan een partij;
  • Het geven van een aanwijzing;
  • Het opleggen van een boete, eventueel in combinatie met publicatie in een landelijk dagblad;
  • Het opleggen van een dwangsom, eventueel in combinatie met publicatie in een landelijk dagblad;
  • Het doen van aangifte bij het Openbaar Ministerie.

Bestuur[bewerken]

Huidige bestuur[bewerken]

Het bestuur van de AFM bestaat per 1 juli 2015 uit:

  • Ir. M.W.L. (Merel) van Vroonhoven MBA (Voorzitter)
  • Mr. drs. G.J. (Gerben) Everts RA
  • Drs. H.W.O.L.M (Harman) Korte

Voorzitters[bewerken]

Overzicht van de bestuursvoorzitters van de AFM sinds de oprichting in 2002:

van tot naam
2002 2007 Arthur Docters van Leeuwen[4]
2007 2011 Hans Hoogervorst
2011 2013 Ronald Gerritse
2014 - Merel van Vroonhoven

Recente ontwikkelingen[bewerken]

Woekerpolisaffaire[bewerken]

De AFM speelde een belangrijke rol in de woekerpolisaffaire. Zo constateerde de toezichthouder al in 2006 dat de beleggingsverzekeringen ondoorzichtig en relatief duur zijn en dat de informatie bij polissen onvolledig en soms zelfs onjuist is. De AFM was zeer kritisch jegens de financiële tussenpersonen die vaak provisie ontvingen wanneer zij een beleggingsverzekering afsloten. In oktober 2014 liet ze weten "zeer teleurgesteld" te zijn over de manier waarop de verzekeraars de woekerpolissen afhandelden. Er liep nog een groot aantal zaken waarin nog geen overeenstemming met de klant was bereikt over een schadevergoeding.[5]

Conflict met DNB[bewerken]

In 2010 kwam de toezichthouder in conflict met De Nederlandsche Bank over het oordeel van DNB inzake bankbestuurder Gerrit Zalm. Beide toezichthouders kwamen tot verschillende inzichten over de houdbaarheid van Zalm als bestuursvoorzitter van ABN AMRO, vanwege zijn verleden bij de DSB Bank.[6] Uit het rapport bleek dat AFM vond dat Zalm onvoldoende zijn best had gedaan DSB van binnenuit te veranderen, hoewel daar alle aanleiding voor was. De AFM vond hem daarmee ook ongeschikt voor zijn huidige baan bij ABN. DNB vond dat Zalm zijn werk naar behoren had gedaan en zag geen aanleiding hem daarom uit zijn huidige functie bij ABN te zetten.[6] DSB ging in oktober 2009 failliet, een jaar nadat Zalm daar was vertrokken. Rechtsgeleerde Michiel Scheltema schoof het rapport van AFM als ondeugdelijk aan de kant.

Toezicht op grote accountancykantoren[bewerken]

De AFM liet zich in september 2014 zeer kritisch uit over de grote accountancykantoren, waaronder de Grote Vier. Van de 10 dossiers die de AFM bekeek waren er bij KPMG 7, bij Deloitte en PricewaterhouseCoopers 4 en bij Ernst & Young 3 niet op orde. De AFM verlangde dat minister van Financiën strenge eisen aan de kantoren zou stellen. Ook leverde de toezichthouder kritiek op de bestuursconstructie bij de grote accountancykantoren. Zo wil de AFM (potentiële) bestuurders kunnen toetsen op bekwaamheid. Ook zou elke organisatie een onafhankelijke raad van commissarissen moeten hebben, waarin partners van het bureau niet langer zitting mogen hebben.[7] In een rapport dat in 2010 verscheen was de AFM ook al kritisch op de Grote Vier.[8]

Ruzie in de Raad van Toezicht[bewerken]

De Raad van Toezicht van de AFM kreeg in 2014 te maken met een groot intern conflict. Het lid van de Raad van Toezicht Henriëtte Prast, hoogleraar Financiële Planning aan de Universiteit Tilburg, was zeer kritisch over George Möller, de voorzitter van de Raad van Toezicht, aangezien hij in het bestuur zat van een buitenlands investeringsfonds. Ook was Prast niet gelukkig over de rol van het lid Joop Feilzer, voormalig bankier bij Fortis, die toezichthouder was op een Brits investeringsfonds. Verder wilde zij een commissariaat, waarvoor collega-toezichthouder Diana van Everdingen was benaderd, niet goedkeuren. Volgens Prast schaadden dit soort nevenfuncties de onafhankelijke positie van de Raad van Toezicht.

Haar kritische houding was - in de ogen van Prast - reden dat Möller haar in juni 2014 niet wilde voordragen bij de minister van Financiën voor een nieuwe vierjarige termijn. In het exit-gesprek op het ministerie liet zij zich zeer kritisch uit over de AFM. Op basis van een onderzoek van een extern bureau concludeerde de Secretaris-generaal van het ministerie dat er een 'slordige cultuur' heerste binnen de AFM waar het ging om nevenfuncties en eigen beleggingen van de toezichthouders. Möller werd medegedeeld dat hij niet voor herbenoeming zou worden voorgedragen. Feilzer en twee andere leden van de Raad van Toezicht stapten per direct op. Möller volgde enkele dagen later nadat hij "zich bedacht heeft onder de kerstboom".[9]

In juli 2015 is de Raad van Toezicht vernieuwd. Paul Rosenmöller is benoemd als voorzitter. De overige vier leden zijn: Annemarie van Gaal, vanwege haar betrokkenheid met consumentenbelangen, Bart Koolstra, afkomstig van PricewaterhouseCoopers, vanwege zijn kennis van de accountancy, Rob Becker, voormalig financieel directeur bij verzekeraar Achmea en Diana van Everdingen, juriste. [10]