Baardwijk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Baardwijk in 1866
Wapen van Baardwijk

Baardwijk (Brabants: Borruk) is een wijk in de stad Waalwijk. Baardwijk was oorspronkelijk een dorp tussen Waalwijk en Drunen en lag op het grondgebied van Holland. Terwijl Waalwijk in 1232 overging naar Brabant, bleef Baardwijk Hollands tot 1814, toen het werd toegevoegd aan de provincie Noord-Brabant. Tot 1922 was het dorp een zelfstandige gemeente, waarna het een onderdeel van de gemeente Waalwijk werd.

Baardwijk was tot 1930 aangesloten op een tramlijn.

Geschiedenis[bewerken]

De geschiedenis van Baardwijk gaat ten minste terug tot de middeleeuwen. Ongeveer 1140 zou al het hangveen onder Baardwijk geheel zijn afgegraven. De voorganger van abt Rodulfi van de proosdij Sint Truiden van 1108-1138, had een geschil met Arnold III van Rode, Heer van Rode om Baardwijk. In 1108 werd deze plaats voor het eerst vermeld als Barduwich in Teisterbant. Het stuk waarin Barduwich in voor komt luidt: Tot de niet inbare posten behoort de tiende van Barduwich in Teisterbant, die jaarlijks anderhalve mark opbrengt, en die ik heb geboekt op de jaarlijkse dienst van de bisschop van Mettis (Metz), die de man moet zijn waaronder de abt ressorteert die er de houder van is. Hierop is echter inbreuk gemaakt door een adellijk, maar wreed tiranniek heer, Arnulfus van het kasteel Rode, tegen wie mijn voorganger, heer abt Theodoricus, een lange maar vergeefse strijd heeft gevoerd. Want hij (Arnulfus) beweerde de houder ervan te zijn vanwege de bisschop van Trajectum. Baardwijk bezat toen mogelijk al een kapel. In 1272 werd een nieuwe kerk gesticht.

Vanaf midden 14e eeuw behoorde Baardwijk bij het Graafschap Holland, dit in tegenstelling tot Waalwijk en Drunen, welke bij Brabant hoorden.

In 1243 droeg de Abdij van Sint-Truiden het patronaatsrecht over aan de heer Dirk Loeff van Berendonk. In 1272 werd de reeds bestaande kapel door de Bisschop van Luik verheven tot parochiekerk. Vermoedelijk is niet lang daarna de kerk gebouwd, waarvan de Oude Toren nog een overblijfsel is. De kerk was gewijd aan de Heilige Clemens, zoals zovele kerken die met de Abdij van Sint-Truiden in verband stonden.

Tijdens het Twaalfjarig Bestand werd in Baardwijk het Calvinisme ingevoerd. De katholieken van Baardwijk konden dankzij de katholieke heer van Baardwijk hun godsdienstoefeningen blijven uitoefenen, daar de heer vanaf 1637 zijn huiskapel hiervoor ter beschikking stelde.. Van 1692 tot 1836 gebruikten zij hiervoor een schuurkerk. De oorspronkelijke kerk werd genaast door de Hervormden en in 1610 kwam er een predikant. Tijdens de Franse tijd deden de katholieken geen moeite om hun kerk terug te krijgen. Ze bleven voorlopig hun schuurkerk gebruiken. Met steun van het rijk werd in 1836 een nieuwe waterstaatskerk gebouwd, die in 1896-1897 werd vervangen door de huidige neogotische kerk.

De hervormde kerk was in 1911 bouwvallig geworden. Ze werd gesloopt en door een nieuwe kerk vervangen. De toren bleef gespaard.

Nadat het dorp in 1922 bij de gemeente Waalwijk was ingelijfd groeide het geleidelijk aan ook vast aan de bebouwde kom van deze plaats. Tegenwoordig is het een wijk van Waalwijk, maar de oude dorpsstructuur is nog goed herkenbaar.

In Baardwijk heeft ook een klooster gestaan, en wel van de Zusters van JMJ. Hierbij behoorde ook het Bejaardentehuis Sint-Antoniusgesticht, later, na het vertrek van de zusters, Clemenshof geheten.

Bezienswaardigheden[bewerken]

De Sint-Clemenskerk te Baardwijk
  • De Oude Toren aan de Winterdijk is een overblijfsel van de oorspronkelijke parochiekerk, later de Hervormde kerk, van Baardwijk. Deze kerk werd in 1911 gesloopt. Van de vlakopgaande toren, die behouden bleef, stammen de onderste geledingen van ongeveer 1300, terwijl ze in de 15e eeuw verhoogd is met een klokkengeleding. In 1924 werd de toren gerestaureerd. De benedenste geledingen vormen één van de vroegste voorbeelden van het gebruik van baksteen in de kerkenbouw.
  • De Hervormde kerk aan de Loeffstraat 113 is een eenvoudig bakstenen zaalkerkje uit 1911. Men ziet invloeden van de neogotiek, onder meer de toepassing van spitsbogen. Het kerkje is ontworpen door architectenbureau K.C. Suyling & Zn.
  • De Sint-Clemenskerk aan de Loeffstraat 50 is een neogotisch bouwwerk uit 1897. Architect was Jacques van Groenendael. Het is een driebeukige kruisbasiliek met een toren die een achtkante bovenbouw heeft. Ook is er een vieringtorentje. De transeptarmen zijn veelhoekig afgesloten. Kenmerkend zijn de speklagen van gele baksteen. De kerk bezit twee koperen lichtkronen uit ongeveer 1700. Nabij de kerk staat een Heilig-Hartbeeld uit 1925.

Natuur en landschap[bewerken]

Alleen ten zuiden van Baardwijk vindt men akkerland. Het noorden staat sterk onder invloed van de Maas en kent vooral weiland.

Afbeeldingen[bewerken]

Geboren[bewerken]

  • Jan Loeff (1858-1921), advocaat en minister van Justitie (1901-1905)

Nabijgelegen kernen[bewerken]

Waalwijk, Drunen, Doeveren

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]