Balen (België)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Balen (Antwerpen))
Ga naar: navigatie, zoeken
Balen
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van Balen Wapen van Balen
(Details) (Details)
Balen (België)
Balen (België)
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Antwerpen (provincie) Antwerpen
Arrondissement Turnhout
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
72,88 km² (2011)
74,06%
12,89%
13,05%
Coördinaten 51° 10' NB, 5° 10' OL
Bevolking (Bron: AD Statistiek)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
21.817 (01/01/2014)
49,87%
50,13%
299,35 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2013)
19,00%
64,59%
16,40%
Buitenlanders 4,04% (01/01/2013)
Politiek en bestuur
Burgemeester Johan Leysen (CD&V)
Bestuur CD&V , sp.a
Zetels
CD&V
N-VA
sp.a
Open Vld
Beter Balen (Vlaams Belang)
27
11
8
5
2
1
Economie
Gemiddeld inkomen 16.471 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 6,25% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
2490
2491
Deelgemeente
Balen
Olmen
Zonenummer 014 - 011
NIS-code 13003
Politiezone Balen - Dessel - Mol
Website www.balen.be
Detailkaart
BalenLocatie.png
ligging binnen het arrondissement Turnhout
in de provincie Antwerpen
Portaal  Portaalicoon   België
Sint-Andrieskerk te Balen

Balen is een dorp en gemeente in de Belgische provincie Antwerpen. De gemeente telt ruim 22.000 inwoners, die Balenaars[1] worden genoemd. Balen behoort tot het kieskanton en het gerechtelijk kanton Mol.

Toponymie[bewerken]

De naam van het dorp werd voor de eerste maal vermeld in 1173 als Banele, wat de bestanddelen banne (rechtsgebied) en lo (bos) bevat.

Geschiedenis[bewerken]

Balen was een dorp in de Voogdij Mol, Balen en Dessel, dat oorspronkelijk in bezit was van de Abdij van Corbie en later een zelfstandige heerlijkheid werd. De families Van Bocholt, De Renesse van Furstenberg en De Mol waren belangrijke heersersgeslachten.

Het dorp ontleende welvaart aan het feit dat er een aantal wegen samenkwamen, en er ontstond ook enige huisnijverheid.

In 1881 startte een zinksmelter van Vieille Montagne, in 1889 gevolgd door de kruitfabriek La Forcite. Deze fabrieken vestigden zich in Wezel en hierdoor werd Balen sterk geïndustrialiseerd. De landbouw werd ook steeds belangrijker, daar de heide eind 19e eeuw eveneens werd ontgonnen.

De Heilige Odrada was mogelijk afkomstig uit Scheps, nabij Balen.

Geografie[bewerken]

Kernen in de gemeente Balen[bewerken]

Kern Inwoneraantal
(31/12/2007)
Balen-Dorp 5482
Hulsen 1841
Rosselaar 1689
Schoorheide 2713
Wezel 2113
Rijsbergdijk 1965
Gerheide 1198
Olmen 3631

Op de grens met de gemeente Meerhout ligt het kleine gehucht Lil (bij Hulsen).

Demografie[bewerken]

Evolutie van het inwoneraantal[bewerken]

  • Bron:NIS - Opm:1806 t/m 1970=volkstellingen; vanaf 1977= inwoneraantal op 1 januari
  • 1977: aanhechting van Olmen

Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente[bewerken]

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

  • Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

Politiek[bewerken]

Structuur[bewerken]

De gemeente Balen ligt in het kieskanton Mol en het provinciedistrict Turnhout. Deze maken deel uit van het kiesarrondissement Mechelen-Turnhout en de kieskring Antwerpen.

Balen Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente
Administratief Niveau Vlag van Europa Europese Unie Vlag van België België Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen Vlag Antwerpen (provincie) Antwerpen Turnhout Mol
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur
Raad Europees Parlement Kamer van
Volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring Antwerpen Mechelen-Turnhout Turnhout Mol Balen
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-

Geschiedenis[bewerken]

(Voormalige) Burgemeester[bewerken]

Tijdspanne Burgemeester
 ? - ? Joris[2]
 ? - ? Wouters
1814 - 1836 August Van Ackere
1836 - ? P.F. Van Mierde
 ? - ? André Swinnen
 ? - ? Heylen
 ? - 1896 H.B. Jansen (Kath. Partij)
1896 - 1920 Alfons Dierckx (Kath.Partij)
1921 - 1938 Gustaaf Wouters (UCB)
1939 - ? Aloïs Delsupehe[3][4]
1947 - 1976 Egied Wouters[5] (CVP)
...
1983 - 2000 Mathieu Bierkens (CVP)
2001 - heden Johan Leysen (CD&V)

Legislatuur 2013 - 2018[bewerken]

Het Vlaams Belang kwam niet opnieuw op. Alle Balense gemeente-, OCMW- en politieraadsleden van het Vlaams Belang verlieten eind juni de partij en hadden de nieuwe partij Beter Balen opgericht.[6] Burgemeester Johan Leysen (CD&V) leidt een coalitie bestaande uit CD&V en sp.a. Samen vormen ze de meerderheid met 16 op 27 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij of kartel 10-10-1976 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006 14-10-2012[9]
Stemmen / Zetels  % 25 % 25 % 25 % 25 % 25 % 27 % 27
CVP1 / CD&V2 26,321 7 36,241 10 51,091 14 51,761 14 35,661 10 35,80 11 35,002 11
SP1 / INZET2 / sp.a3 21,071 5 21,471 5 26,711 6 27,612 7 23,642 6 23,983 7 18,433 5
PVV1 / VLD2 / Open Vld3 - - 22,21 5 20,632 4 22,422 6 17,602 4 11,483 2
N-VA - - - - - - 26,73 8
Beter Balen - - - - - - 8,36 1
AGALEV1 / Groen!2 - - - - 4,731 0 2,902 0 -
Vlaams Blok1 / Vlaams Belang2 - - - - 13,551 3 19,722 5 -
GBO 30,95 9 25,91 7 - - - - -
CBD 14,11 3 12,73 3 - - - - -
SD - 3,65 0 - - - - -
VU 7,55 1 - - - - - -
Totaal stemmen 11965 12905 13670 13913 14285 14230 14744
Opkomst % 96,27 95,18 93,82 94,37 92,52
Blanco en ongeldig % 3,95 6,46 6,12 8,33 6,65 5,1 5,1

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt

Bezienswaardigheden[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Lijst van onroerend erfgoed in Balen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Natuur en landschap[bewerken]

Ten zuiden van Balen loopt de Grote Nete en in de vallei daarvan liggen diverse natuurgebieden, waaronder Scheps, De Most, De Vennen, en Griesbroek bij Hulsen. Ten noorden van De Most ligt, op een dekzandrug, het natuur- en recreatiegebied Keiheuvel.

Parallel aan de Grote Nete lopen de door mensen gegraven Grote Hoofdgracht en Kleine Hoofdgracht, bedoeld ter ontwatering van de moerassen.

Ten oosten van Balen loopt het Kanaal naar Beverlo en ten westen van Balen het Kanaal Dessel-Kwaadmechelen.

Cultuur[bewerken]

Bijnaam[bewerken]

De bijnaam van de Balenaars is: Kruiers. De reden kan zijn dat de patroonheilige van de kerk, de Heilige Andreas, ook patroon van de kruiers is. Het volksverhaal rept ervan dat de bewoners de kerk een aantal malen wilden verplaatsen, en daartoe een kruiwagen geschikt achtten. In 1987 werd een beeldje van de kruier geplaatst.

Musea[bewerken]

  • Het Kruiersmuseum, in het voormalig gemeentehuis, is een heemkundemuseum.

Film[bewerken]

Religie en levensbeschouwing[bewerken]

Balen is de hoofdplaats van de federatie Balen, die op haar beurt dan weer deel uitmaakt van het dekenaat Zuiderkempen in het Bisdom Antwerpen.

Mobiliteit[bewerken]

Economie[bewerken]

Voormalig[bewerken]

Bekende inwoners[bewerken]

Bekende personen die geboren of woonachtig zijn of waren in Balen of een andere significante band met de gemeente hebben:

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]