Baret

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Een militaire baret
Een paarse biretta, hier gedragen door monseigneur Karl-Josef Rauber, apostolisch nuntius in Brussel, tijdens de Heilig-Bloedprocessie van 17 mei 2007 in Brugge
Nederlandse hoogleraar en astronoom Jacobus Cornelius Kapteyn met toga en baret, 1921. Schilderij door Jan Pieter Veth (1864-1925)
Een baret, afbeelding in het Nordisk familjebok

Een baret is een hoofddeksel gemaakt van een bepaalde stof. In de middeleeuwen was het de gebruikelijke hoofdbedekking voor de wat beter gesitueerden. Nu is het een ceremoniële dracht in sommige kerkelijke en universitaire kringen. Baretten met een baretembleem maken ook deel uit van het militair tenue. De scouting gebruikt vaak ook een baret bij het uniform van de groep.

De Bretonse baret, of baskenmuts, is het nationale hoofddeksel van Frankrijk. Een kleine baret wordt alpinopet of kortweg alpino genoemd.

Fabricage[bewerken]

Een baret wordt vervaardigd van vervilte wollen stof. Een rond uitgesneden geweven lap wol wordt om een mal getrokken om een bolling te verkrijgen. Vervolgens wordt ze nat gemaakt en gekamd, waardoor de wol vervilt. Hoe langer het kammen duurt, hoe dichter en sterker de stof wordt. Militaire baretten worden vaak lang vervilt. Baretten die als modeaccessoire bedoeld zijn worden korter behandeld waardoor ze zachter en soepeler zijn.

Na het vormen en vilten wordt de baret gekleurd. Na drogen heeft de baret zijn uiteindelijke afmeting en kan er een voering in worden genaaid. Langs de rand komt meestal een lederen bies. Oorspronkelijk werd er geen lederen bies aangebracht, maar een smal lint. De lintjes die nu vaak aanwezig zijn bij de sluiting van de bies zijn een herinnering aan dat lint.

De grootte van de baret wordt gedefinieerd door twee elementen: de buitendiameter en de binnenste rand die om het hoofd van de drager past. De afmeting wordt vaak uitgedrukt in inches. Buitenmaten variëren in het algemeen van 9 inch tot 12 inch.

Geestelijken[bewerken]

De baret (Vlaams), biretta (Italiaans en Latijn) of bonnet (Nederlands) is ook het hoofddeksel van een katholieke geestelijke. De baret van de priester, diaken en subdiaken is zwart, die van bisschoppen paars, die van kardinalen rood. De paus draagt geen bonnet. De katholieke baret (bonnet) ontstond als onderscheidingsteken vrij laat. Naar alle waarschijnlijkheid gaat zij terug op het hoofddeksel dat afgestudeerde theologen ontvingen tezamen met hun titel. In de middeleeuwen studeerden voornamelijk geestelijken theologie en zo werd de biretta (baret, bonnet) tot een symbool van het priesterschap in het Westen. In zowel de oosters-orthodoxe als de oosters-katholieke kerken is de skoufi aan de westerse bonnet verwant. Deze wordt echter gedragen door monniken, niet door wereldgeestelijken. De plantensoort kardinaalsmuts dankt zijn naam aan de gelijkenis van de vruchten met deze rode bonnetten.

Adel[bewerken]

Onder het Oostenrijkse bestuur werd aan de baronnen in het tegenwoordige België naast toekenning van de adelsbrieven meestal een soort van rangkroon toegewezen, die men het beste een baronnenbaret zou kunnen noemen, namelijk een gouden ring, waaruit een rood-fluwelen muts oprees, omgeven door halve cirkels van goud met edelstenen in de tussenruimte en bezet met parels. Er kon tussen deze baretten onderling nog allerlei verschillen bestaan. Soms worden wapens in België afgebeeld met zo'n baronnenbaret.

Universiteit[bewerken]

In Nederland is de academische baret voor hoogleraren een al dan niet geplooide zwarte muts. In Angelsaksische landen zoals de Verenigde Staten dragen afgestudeerden wel de typische 'mortarboard' (metselbord), een kapje met een vierkant vlak en een kwast in het midden. De kleur van de kwast geeft de universiteit of de studierichting aan.

Krijgsmacht[bewerken]

Baretten worden in veel legers als hoofddeksel gebruikt. Ze zijn er in allerlei kleuren om onderscheid te maken tussen verschillende militaire eenheden. Zelfs 'modegrillen' hebben invloed op het ontwerp en de kleur van de baret. Toen het Amerikaanse leger in 2001 de zwarte baret invoerde als standaardhoofddeksel leidde dat tot heftige reacties bij de US Army Rangers, een commando-eenheid die zich onderscheidde door de zwarte baret[1]. De zwarte baret werd toch ingevoerd en de US Army Rangers stapten over op een beige ('tan') baret. Voor de rest van het Amerikaanse leger werd de zwarte baret als standaardhoofddeksel in 2011 alweer vervangen door de 'patrol cap', een soort gecamoufleerde honkbalpet[1]. Een vergelijkbare situatie ontstond toen men in het Nederlandse leger in 2003 probeerde een nieuwe donkergroene baret als standaardbaret in te voeren. Dit leidde tot hevige reacties bij de commando's. Die vonden dat er ook qua hoofdbedekking een duidelijk onderscheid moest blijven tussen de gewone infanterie en deze elite-eenheid[2]. Twee jaar later verdween de gewraakte donkergroene baret alweer en werd vervangen door een 'petrol' (groenblauwe)[3].

Belgische krijgsmacht[bewerken]

Kleuren van de baretten:

Beret bordeaux.png

Wijnrood: Paracommando-eenheden (3e Bataljon Parachutisten, Special Forces Group)

Beret grassgreen.png

Grasgroen (standaardmodel baret): Paracommando-eenheden (2e Bataljon Commando, Genie paracommando, Batterij paracommando (artillerie))

Beret forestgreen.png

Bosgroen (groot model "baskische" baret ('La Flatte', gelijkend de baskische Txapala[4][5] of Tarte Alpin) ): Ardeense Jagers. Met een embleem ofwel mutskenteken dat de kop van een wild zwijn voorstelt.

Beret brown.png

Bruin: Infanterie

Beret black.png

Zwart: Jagers te Paard, Lansiers, Genie, en in het verleden Karabiniers-Cyclisten, Gidsen, en overige alle eenheden die verbonden waren aan een pantsereenheid (bv. de oude Belgische pantserbrigade gestationeerd in Duitsland) en aircommando's van de Luchtcomponent

De Amerikaanse chemicus Linus Pauling met academische baret bij zijn afstuderen in 1922 aan Oregon State University.
Beret grey.png

Grijs: CIS (alle eenheden)

Beret darkgreen.png

Donkergroen: Medische component

Beret darkblue.png

Donkerblauw: Artillerie, Koninklijke Militaire School, Marine

Beret cobaltblue.png

Kobaltblauw: Logistiek

Beret red.png

Signaalrood: Militaire Politie

Nederlandse krijgsmacht[bewerken]

Kleuren van de baretten:

Koninklijke Marine[bewerken]

Beret midnightblue.png

Diepdonkerblauwe baret met een rood vlakje met daarop een zwart anker, voorheen een goud anker: Korps mariniers

Beret grassgreen.png

Grasgroene baret met een rood vlakje met daarop een gouden anker: Commando/Marinier

Beret darkblue.png

Donkerblauwe baret met een zwart vlakje met daarop een goud of zilveren anker: personeel Koninklijke Marine

Beret darkblue.png

Donkerblauwe baret met een blauw vlakje met daarop een zilveren anker: Bewakingspersoneel Koninklijke Marine.

Koninklijke Landmacht[bewerken]

Beret grassgreen.png

Grasgroene[6] baret: De groene baret wordt gebruikt voor het Korps Commando Troepen. Niet alleen in Nederland is dat het geval. De groene baret is internationaal bekend als de commandobaret.

Beret bordeaux.png

Bordeauxrode baret: De baret voor de Luchtmobiele brigade.

Beret black.png

Zwarte baret: Deze baret wordt alleen gedragen door leden van de cavalerie.

Beret darkblue.png

Donkerblauwe baret: Deze baret wordt gedragen door personeel geplaatst bij het Eerste Duits-Nederlandse Legerkorps

Beret petrol.png

'Petrol' baret: Deze blauwgroene baret wordt gedragen door overige leden van de Koninklijke Landmacht[3]

Beret brown.png

Bruine baret: Deze baret in 'uni-khaki' kleur was de voorganger van de 'petrol' baret, en wordt behalve door oudgedienden en veteranen alleen gedragen door studentenweerbaarheden.

Verschillende baretemblemen en embleem-achtergronden zorgen voor verder onderscheid tussen wapens, dienstvakken en eenheden.

Koninklijke Luchtmacht
Beret bluegrey.png

Blauw-grijze baret met als baretembleem gouden lauwerkrans met daarboven een adelaar en een kroon: Deze baret wordt gedragen door alle militairen die werkzaam zijn bij de Koninklijke Luchtmacht. Door middel van de lauwerkrans wordt er onderscheid gemaakt tussen rangen en standen halve lauwerkrans: manschappen en onderofficieren, volledige lauwerkrans: officieren

Baretembleem van de Koninklijke Marechaussee, model tussen 1954 en 1998
Koninklijke Marechaussee
Beret darkblue.png

Donkerblauwe baret met een blauwe embleem achtergrond en zilverkleurig baretembleem (een gestileerde W met een zogeheten springende granaat). Dit model werd tot 1998 gedragen.

Beret royalblue.png

Nassaublauwe baret met zwart vlakje met daarop de springende granaat: Deze baret wordt gedragen door alle militairen die werkzaam zijn bij de Koninklijke Marechaussee. Door middel van de lauwerkrans rond de springende granaat wordt er onderscheid gemaakt tussen rangen en standen. Geen lauwerkrans: manschappen, halve lauwerkrans: onderofficieren, volledige lauwerkrans: officieren.[7]

Overige
Beret darkblue.png

Donkerblauwe baret met een blauw vlakje met daarop Rijkswapen: bewakingspersoneel Defensie Bewakings- en BeveiligingsOrganisatie (CDC)

Beret lightblue.png

Lichtblauwe baret: Deze baret wordt gedragen door troepen met een vredesmissie namens de Verenigde Naties (VN).

Beret stonered.png

Steenrode baret: Deze baret wordt gedragen door troepen van de Multinational Force and Observers (MFO)

Beret royalblue.png

Nassaublauwe baret: Deze baret wordt gedragen door troepen van de West-Europese Unie (WEU)

Beret yellow.png

Gele baret: Deze baret wordt gedragen door troepen die werken voor de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE)

Beret darkgreen.png

Bronsgroene[6] baret model 'veldbaret': Deze baret wordt gedragen bij het ceremoniële tenue van het Regiment Limburgse Jagers. Het model 'veldbaret' heeft een brede hoofdband en werd in het Britse leger ‘The General Service Cap’ genoemd. Bij de Koninklijke Landmacht is dit model bekend als de 'genaaide baret met hoofdband'.

Beret darkgreen.png

Donkergroene[6] baret model 'veldbaret': Deze baret wordt gedragen bij het ceremoniële tenue van het Garderegiment Jagers

  • Binnen de Koninklijke Landmacht is er één onderdeel dat geen baretten draagt: leden van het Korps Rijdende Artillerie dragen in plaats van een baret een donkerblauwe kwartiermuts.
Amerikaanse militair met een 'tan' baret

Overig[bewerken]

Beret cobaltblue.png

Korenblauwe[8] baret met gouden politie-embleem (vlammen op boek): deze baret wordt gebruikt bij Nederlandse arrestatieteams.

Beret beige.png

Zandkleurige (ook wel 'beige' of 'tan') baret: leden van de Britse, Australische en Nieuw-Zeelandse Special Air Service (S.A.S) dragen deze aparte kleur baret. Ook US Army Rangers dragen sinds 2001 een beige ('tan') baret.

Beret black.png

Zwarte baret, groot model "baskische" baret (Txapala[4][5] of Tarte Alpin): leden van de Franse Alpenjagers (Chasseurs Alpins[9]) en leden van de Zwitserse Garde[10] dragen deze baret.

Beret white.png

Witte baret: leden van de Franse Alpenjagers (Chasseurs Alpins) dragen bij hun wintertenue een witte[11] baret (groot model[4][5]).

Beret camoIDFborderdef.png

Gecamoufleerde baret: leden van de Israëlische Grenswacht.