Baret

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Een rode baret
Een paarse biretta, hier gedragen door monseigneur Karl-Josef Rauber, apostolisch nuntius in Brussel, tijdens de Heilig-Bloedprocessie van 17 mei 2007 in Brugge
Nederlandse hoogleraar en astronoom Jacobus Cornelius Kapteyn met toga en baret, 1921. Schilderij door Jan Pieter Veth (1864-1925)
De Amerikaanse chemicus Linus Pauling met academische baret bij zijn afstuderen in 1922 aan Oregon State University.

Een baret is een hoofddeksel gemaakt van een bepaalde stof. In de middeleeuwen was het de gebruikelijke hoofdbedekking voor de wat beter gesitueerden. Nu is het een ceremoniële dracht in sommige kerkelijke en universitaire kringen. Baretten met een baretembleem maken ook deel uit van het militair tenue. De baret, of baskenmuts, is het nationale hoofddeksel van Frankrijk. Een kleine baret wordt alpinopet of kortweg alpino genoemd.

Geestelijken[bewerken]

De baret (Vlaams), biretta (Italiaans en Latijn) of bonnet (Nederlands) is ook het hoofddeksel van een katholieke geestelijke. De baret van de priester, diaken en subdiaken is zwart, die van de bisschoppen paars, die van de kardinalen rood. De paus draagt geen bonnet. De katholieke baret (bonnet) ontstond als onderscheidingsteken vrij laat. Naar alle waarschijnlijkheid gaat zij terug op het hoofddeksel dat afgestudeerde theologen ontvingen tezamen met hun titel. In de middeleeuwen studeerden voornamelijk geestelijken theologie en zo werd de biretta (baret, bonnet) tot een symbool van het priesterschap in het Westen. In zowel de Oosters-orthodoxe als de Oosters-katholieke Kerken is de skoufi aan de westerse bonnet verwant. Deze wordt echter gedragen door monniken, niet door wereldgeestelijken. De plantensoort kardinaalsmuts dankt zijn naam aan de gelijkenis van de vruchten met deze rode bonnetten.

Adel[bewerken]

Onder het Oostenrijkse bestuur werd aan de baronnen in het tegenwoordige België, naast toekenning van de adelsbrieven, meestal een soort van rangkroon toegewezen, die men het beste een baronnenbaret zou kunnen noemen, namelijk een gouden ring, waaruit een rood-fluwelen muts oprees, omgeven door halve cirkels van goud met edelstenen in de tussenruimte en bezet met parels. Er kon tussen deze baretten onderling nog allerlei verschillen bestaan. Soms worden wapens in België afgebeeld met zo'n baronnenbaret.

Universiteit[bewerken]

In Nederland is de academische baret voor hoogleraren een al dan niet geplooide zwarte muts. In Angelsaksische landen zoals de VS dragen afgestudeerden wel de typische mortarboard (metselbord), een kapje met een vierkant vlak en een kwast in het midden. De kleur van de kwast geeft de universiteit of de studierichting aan.

Krijgsmacht[bewerken]

Baretten worden in veel legers als hoofddeksel gebruikt. Ze zijn er in allerlei kleuren om onderscheid te maken tussen verschillende militaire eenheden. Zelfs 'modegrillen' hebben invloed op het ontwerp en de kleur van de baret. Toen men in het Nederlandse leger probeerde een nieuwe commandogroene baret als standaard baret in te 'voeren leidde dit tot hevige reacties bij de commando's. Die vonden dat er ook qua hoofdbedekking een duidelijk onderscheid moest blijven tussen de gewone infanterie en deze elite-eenheid.

Belgische krijgsmacht[bewerken]

Kleuren van de baretten:

  • Wijnrood: Para(-commando)
  • Groen (commando): (Para-)Commando, Batterij veldartillerie-paracommando, Para Genie
  • Groen (model Ardeense jagers): Ardeense Jagers
  • Bruin: Infanterie
  • Zwart: Genie, Cyclisten (pantserinfanterie) , Jagers te paard (verkenners), Lanciers(tankisten), algemeen alle eenheden die verbonden zijn aan een pantsereenheid (bv. de oude Belgische pansterbrigade gestationeerd in Duitsland) en Aircommando's, een onderdeel van de Belgische Luchtmacht
  • Grijs: CIS (alle eenheden)
  • Donkergroen: Medische component
  • Donkerblauw: Artillerie, Koninklijke militaire school, Marine
  • Cobaltblauw: Logistiek.
  • Signaalrood: Militaire Politie (MP)

Nederlandse krijgsmacht[bewerken]

Kleuren van de baretten:

Koninklijke Marine
  • Diepdonkerblauwe baret met een rood vlakje met daarop een zwart anker, voorheen een goud anker: Korps mariniers
  • Groene baret met een rood vlakje met daarop een gouden anker: Commando/Marinier
  • Donkerblauwe baret met een zwart vlakje met daarop een goud of zilveren anker: personeel Koninklijke Marine
  • Donkerblauwe baret met een blauw vlakje met daarop een zilveren anker: Bewakingspersoneel Koninklijke Marine.
Koninklijke Landmacht
  • Groene baret: De groene baret wordt gebruikt voor het Korps Commando Troepen. Niet alleen in Nederland is dat het geval. De groene baret is internationaal bekend als de commandobaret.
  • Rode baret: Is de baret voor de Luchtmobiele brigade.
  • Zwarte baret: Deze baret wordt alleen gedragen door leden van de cavalerie.
  • Petrol baret: Deze baret wordt gedragen door overige leden van de Koninklijke Landmacht
  • Donkerblauwe baret met een blauw vlakje met daarop Rijkswapen: bewakingspersoneel (KL) DBBO
  • Bruin-olijf baret: Deze baret wordt alleen nog gedragen door oudgedienden en veteranen die nooit gekleed zijn in DT-2000.

Verschillende emblemen kunnen nog voor verder onderscheid zorgen.

Koninklijke Luchtmacht
  • Blauwe/grijze baret met als baretembleem gouden lauwerkrans met daarboven een adelaar en een kroon: Deze baret wordt gedragen door alle militairen die werkzaam zijn bij de Koninklijke Luchtmacht. Door middel van de lauwerkrans wordt er onderscheid gemaakt tussen rangen en standen halve lauwerkrans: manschappen en onderofficieren, volledige lauwerkrans: officieren
Koninklijke Marechaussee
  • Donkerblauwe baret met een blauwe baret achtergrond. Een embleem in zilverkleur, t.w. een gestileerde W met een zogeheten springende granaat. Dit model werd tot 1998 gedragen
  • Nassaublauwe baret met zwart vlakje met daarop de springende granaat: Deze baret wordt gedragen door alle militairen die werkzaam zijn bij de Koninklijke Marechaussee. Door middel van de lauwerkrans rond de springende granaat wordt er onderscheid gemaakt tussen rangen en standen. Geen lauwerkrans: manschappen, halve lauwerkrans: onderofficieren, volledige lauwerkrans: officieren.[1]
overige

Overig[bewerken]

  • Korenblauwe baret met gouden politie-embleem (vlammen op boek): Deze baret wordt gebruikt bij de Nederlandse Arrestatieteams.
  • Zandkleurige baret: Leden van de Britse Special Air Service (S.A.S) dragen deze aparte kleur op hun baret.

Zie ook[bewerken]

Een baret, afbeelding in het Nordisk familjebok
Bronnen, noten en/of referenties