Bedreigde soort

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Bedreigde soort is de status van een soort in een bepaald gebied die beschrijft dat het voortbestaan ervan in het betreffende gebied op het spel staat. Veel staten en internationale organisaties van staten hebben speciale wetten, verdragen en richtlijnen die moeten voorkomen dat soorten uitsterven, bijvoorbeeld door het leefgebied te beschermen, of door activiteiten die soorten bedreigen te reguleren.

Rode lijsten[bewerken]

Op wereldschaal[bewerken]

De IUCN heeft voor de Rode lijst van de IUCN een formele definitie voor een bedreigde diersoort: onder bedreigde diersoorten worden de soorten verstaan die vallen onder de categorieën CR (ernstig bedreigd), EN (bedreigd) of VU (kwetsbaar). Voor deze drie categorieën (CR, EN en VU) gelden vooraf vastgelegde criteria en die worden na onderzoek aan een soort toegekend. Dit betreft dan planten en dieren die op wereldschaal bedreigd zijn.

Regionaal[bewerken]

Daarnaast bestaan er landelijke en regionale rode lijsten. Omdat veel landen en bevoegde regio's zich verantwoordelijk voelen en verantwoordelijkheid willen nemen (krachtens verdragen en/of op eigen initiatief) voor het behoud van de biodiversiteit, bestaan er ook per land, bevoegde regio of landengroep rode lijsten. Hierop staan soorten die kans lopen om binnen die grenzen uit te sterven. Uitstervingsgevaar op wereldschaal hoeft daartoe (nog) niet aan de orde te zijn. Voor deze rode lijsten gelden vergelijkbare criteria, maar dan alleen binnen de grenzen van die regio. Een plant of dier zal binnen een regio veel eerder uitsterven dan op wereldschaal. Een voorbeeld daarvan is de kemphaan; deze weidevogel staat in Nederland als ernstig bedreigd op de rode lijst en in Vlaanderen als verdwenen in het wild (dat wil zeggen uitgestorven in Vlaanderen), maar als niet bedreigd op de IUCN-lijst.

Bedreigende factoren[bewerken]

Bedreigende activiteiten zijn de onder te verdelen in

  • het onttrekken van leefgebieden van soorten, zoals via ontbossing, in cultuur brengen van moerasgebieden zoals mangrove, stadsuitbreiding en aanleg van industriegebieden, infrastructuur of gebieden voor energieopwekking zoals mijnbouwgebieden,
  • fragmentatie van de leefgebieden, waardoor deze te klein worden om de populaties te kunnen zeker stellen,
  • aantasting van de kwaliteit van de leefgebieden, bijvoorbeeld door vervuiling, ontwatering, verstoring of overexploitatie (roofbouw),
  • directe exploitatie van de soorten door jagen, vissen, verzamelen van eieren, van planten of delen ervan of van paddenstoelen,
  • al dan niet bewuste introductie van invasieve soorten (predatoren, voedselconcurrenten, biotoopschade, ziekteverspreiders ...) door de mens.
  • Door klimaatverandering kan het leefgebied van een organisme naar het noorden verschuiven of helemaal verdwijnen.

Internationale afspraken[bewerken]

De bekendste en breed gedragen internationale afspraak in dit verband is de Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora oftewel CITES uit 1974, die echter alleen de handel in bedreigde levensvormen aan banden legt maar niet het wegnemen van soorten zelf.[1] In 1992 is daar het eveneens internationale Biodiversiteitsverdrag bij gekomen, waarin landen zich verplichten om zorg te dragen voor het behoud van biodiversiteit binnen hun grenzen.

Andere voorbeelden van internationale verdragen zijn de Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn van de Europese Unie, de Ramsar-conventie over wetlands en de Afrikaans-Euraziatische overeenkomst over watervogels.


Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties