Naar inhoud springen

Before Sunrise

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Before Sunrise
(Filmposter op en.wikipedia.org)
Tagline Can the greatest romance of your life last only one night?
... When love can come as a complete surprise.
Regie Richard Linklater
Scenario Richard Linklater
Kim Krizan
Hoofdrollen Ethan Hawke
Julie Delpy
Muziek Fred Frith
Montage Sandra Adair
Cinema­tografie Lee Daniel
Productie­bedrijf Castle Rock EntertainmentBewerken op Wikidata
Distributie Columbia Pictures
Première 19 januari 1995 (Sundance)
Genre romantiek, drama
Speelduur 101 minuten
Taal Engels
Italiaans
Frans
Land van herkomst Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten
Vlag van Oostenrijk Oostenrijk
Budget US$ 2 miljoen
Opname­locaties Wenen
Vervolg Before Sunset
Kijkwijzer
Bekijk/bewerk dit op Wikidata
Bekijk/bewerk dit op Wikidata
Officiële website
(en) IMDb-profiel
MovieMeter-profiel
(mul) TMDb-profiel
(en) AllMovie-profiel
Portaal  Portaalicoon   Film

Before Sunrise is een Amerikaanse-Oostenrijkse romantische dramafilm uit 1995, geregisseerd door Richard Linklater met in de hoofdrollen Ethan Hawke en Julie Delpy. Het is de eerste film uit de Before-trilogie.

Leeswaarschuwing: Onderstaande tekst bevat details over de inhoud of de afloop van het verhaal.

De Franse studente Celine en de Amerikaanse toerist Jesse ontmoeten elkaar in de trein van Boedapest naar Wenen. De twee voelen onmiddellijk een klik. Ze besluiten samen de dag en nacht in Wenen door te brengen voor Jesse’s vliegtuig de volgende morgen vertrekt. Al wandelend door Wenen delen ze hun hoop, dromen, geschiedenis en zorgen met elkaar. Celine en Jesse worden verliefd, en halen alles uit de tijd die hun rest tot Jesse zijn vliegtuig moet halen.

Acteur Personage
Ethan HawkeJesse
Julie DelpyCéline
Andrea Eckertvrouw op trein
Hanno Pöschlman op trein
Karl Bruckschwaigerjongen op brug
Tex Rubinowitzjongen op brug
Erni Mangoldhandpalm lezer
Dominik Castellstraatpoeet
Haymon Maria Buttingerbarman
Bilge Jeschimbuikdanseres
Adam Goldbergslapende man

Inspiratie en scenario

[bewerken | brontekst bewerken]

Het idee voor Before Sunrise was geïnspireerd door een persoonlijke ervaring van regisseur Richard Linklater. In de herfst van 1989 ontmoette hij een vrouw genaamd Amy Lehrhaupt in een speelgoedwinkel in Philadelphia. Ze brachten de hele nacht samen door, wandelend en pratend door de stad. Hoewel ze contact hielden via brieven, verloren ze elkaar uit het oog voordat Linklater met de filmproductie begon. Lehrhaupt overleed bij een motorongeluk voordat de film werd uitgebracht, iets wat Linklater pas jaren later ontdekte.[1][2]

Het originele scenario werd geschreven door Linklater en Kim Krizan. Het verhaal bevatte meer dialoog en minder plot dan een standaardfilm. Linklater en Krizan werkten maandenlang aan de structuur en de personages. Omdat de film zo sterk leunt op de dialoog tussen een man en een vrouw, vond Linklater het essentieel om een sterke vrouwelijke co-schrijver te hebben.[3][4]

Tijdens de casting werden Ethan Hawke en Julie Delpy nauw betrokken bij het verder ontwikkelen van het scenario. Ze repeteerden uitgebreid en herschreven samen met Linklater en Krizan grote delen van de dialogen, zodat deze authentieker aanvoelden voor hun personages. Hoewel ze aanzienlijk hebben bijgedragen, kregen Hawke en Delpy geen officiële schrijverscredits voor deze film, in tegenstelling tot de vervolgfilms Before Sunset en Before Midnight, waarvoor ze wel werden gecrediteerd en genomineerd voor een Oscar.[5][6]

Voor de rol van Jesse castte Linklater Ethan Hawke, omdat hij een combinatie van intelligentie en een wat nonchalante houding zag die hij zocht. Voor de rol van Céline overwoog Linklater meerdere actrices, maar hij koos Julie Delpy na een lang gesprek waarin hij onder de indruk raakte van haar persoonlijkheid en denkwijze. De chemie tussen Hawke en Delpy was cruciaal en werd tijdens de repetities duidelijk, wat de basis legde voor de geloofwaardigheid van de film.[7][8]

De film werd volledig op locatie in Wenen opgenomen over een periode van 25 dagen. Het relatief lage budget van $2,5 miljoen dwong de crew om efficiënt te werken. Locaties die een belangrijke rol spelen in de film zijn onder andere de Zollamtssteg-brug, het reuzenrad in het Prater, het Kleines Café en de begraafplaats Friedhof der Namenlosen. De keuze voor Wenen gaf de film een romantische en tegelijkertijd licht melancholische sfeer, omdat de stad zowel een rijke geschiedenis als een gevoel van vergankelijkheid uitstraalt.

Release en ontvangst

[bewerken | brontekst bewerken]

Before Sunrise ging op 19 januari 1995 in première op het Sundance Film Festival en werd op 27 januari uitgebracht in de Amerikaanse bioscopen. De film werd geselecteerd op het Internationaal filmfestival van Berlijn 1995 in de competitie voor de Gouden Beer en Richard Linklater won de Zilveren Beer voor beste regisseur.

Op Rotten Tomatoes geeft 100% van de 46 recensenten de film een positieve recensie, met een gemiddelde score van 8,40/10. De film kreeg het label "certified fresh" (gegarandeerd vers). De consensus luidt: "Thought-provoking and beautifully filmed, Before Sunrise is an intelligent, unabashedly romantic look at modern love, led by marvelously natural performances from Ethan Hawke and Julie Delpy" (vertaald: "Tot nadenken stemmend en prachtig gefilmd, is Before Sunrise een intelligente, ongegeneerde romantische kijk op moderne liefde, geleid door wonderbaarlijk natuurlijke vertolkingen van Ethan Hawke en Julie Delpy").[9] Website Metacritic komt tot een score van 77/100, gebaseerd op 18 recensies, wat staat voor "Generally favorable reviews" (over het algemeen gunstige recensies).[10]

NRC gaf een positieve recensie en prees het spel van Hawke en Delpy: "Iedereen (...) zal genieten van de uitstekend geschreven dialogen. Heel diep graven ze niet, maar de onderwerpen - ouders, idealen, man-vrouw relaties, reïncarnatie - zijn fraai toegesneden op begin-twintigers. Dat al dat gepraat blijft boeien, is te danken aan de twee acteurs. Julie Delpy en Ethan Hawke (...) vormen een wel heel aanstekelijk koppel."[11]

In 2004 werd een vervolg gemaakt op de film: Before Sunset. Jesse en Celine ontmoeten elkaar na 9 jaar opnieuw, deze keer in Parijs. In 2013 verscheen het derde deel Before Midnight Negen jaar na hun vorige ontmoeting treffen we Jesse en Celine in Griekenland.

Prijzen en nominaties

[bewerken | brontekst bewerken]

De belangrijkste:

Jaar Prijs Categorie Genomineerde(n) Uitslag
1995 Internationaal filmfestival van Berlijn Gouden Beer Richard Linklater Genomineerd
Zilveren Beer voor beste regisseur Gewonnen
[bewerken | brontekst bewerken]
Overgenomen van "https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Before_Sunrise&oldid=69807389"