Belfort (stad)
Stad in Frankrijk  | |||
|---|---|---|---|
.svg) | |||
  | |||
| Situering | |||
| Regio | Bourgogne-Franche-Comté | ||
| Departement | Territoire de Belfort (90) | ||
| Arrondissement | Belfort | ||
| Kanton | hoofdplaats van 3 kantons: Belfort-1, -2 en -3 | ||
| Intercommunalité | CA Grand Belfort[1] | ||
| Coördinaten | 47° 38′ NB, 6° 52′ OL | ||
| Algemeen | |||
| Oppervlakte | 17,1 km² | ||
| Inwoners (1 januari 2023) |
45.912[2] (2.685 inw./km²) | ||
| Hoogte | 354 - 650 m | ||
| Burgemeester | Damien Meslot (4 april 2014)  | ||
| Overig | |||
| Postcode | 90000 | ||
| INSEE-code | 90010 | ||
| Website | Officiële website | ||
| Detailkaart | |||
 | |||
| Foto's | |||
 | |||
| Beeld van de leeuw en zicht op de vesting[3][4] | |||
| |||
Belfort is een stad en gemeente in het Franse departement Territoire de Belfort in de regio Bourgogne-Franche-Comté. De stad is de prefectuur van het departement en van het arrondissement Belfort.[5] De gemeente telde op 1 januari 2023 45.912[2] inwoners, die Belfortain(e)s worden genoemd.
Geschiedenis
[bewerken | brontekst bewerken]
Belfort is een voormalige vestingstad. Van oudsher ligt de stad op de scheidslijn tussen het Franse en het Duitse taalgebied. In het Elzassisch of het Duits heette de stad vroeger Befert of Beffert.
In 1226 was er al een kasteel in Belfort.[6][7][8] In 1307 kende Reinoud van Bourgondië als graaf van Montbéliard en heer van Belfort een charter toe aan de stad. Met dit charter kreeg de stad vrijheden, fiscale voordelen en werd een stadsbestuur ingesteld: de Conseil des Neuf. Vanaf de vijftiende eeuw maakte de stad deel uit van het Habsburgse Voor-Oostenrijk en mocht afgevaardigden sturen naar de landdag in Ensisheim.
In 1636 veroverde Lodewijk II van Champagne de stad voor koning Lodewijk XIII van Frankrijk en twaalf jaar later werd de streek officieel aangehecht bij Frankrijk. In 1659 werd kardinaal Mazarin heer van Belfort en later graaf van Belfort. Na zijn dood kwam het toe aan zijn nicht Hortense Mancini (1646-1699) en haar echtgenoot Armand-Charles de La Porte de La Meilleraye (1632-1713).
Vestingstad
[bewerken | brontekst bewerken]Tussen 1687 en 1703 bouwden de Fransen de stad om tot een vesting naar plannen van Vauban. Er werd een garnizoen van 1.500 man gelegerd. De civiele bevolking van de stad groeide van 1.200 in 1695 naar 4.000 aan het einde van de achttiende eeuw. In de nadagen van het napoleontische rijk werd de stad belegerd in 1813-14 en opnieuw in 1815. In de negentiende eeuw werd de stad verder versterkt.
In 1870-1871 tijdens de Frans-Duitse Oorlog werd de stad gedurende 113 dagen belegerd door een Duits leger maar wist onder kolonel Denfert-Rochereau stand te houden. Na de oorlog bleef Belfort een belangrijke garnizoensstad met wel 8.000 militairen. Vanaf 1872 kwamen er ook vestingwerken op de omringende heuvels in het kader van het Séré de Rivières-systeem.[9]
De stad bleef een militair, administratief en commercieel centrum. Industrie vestigde zich eerder in de omliggende gemeenten. Na de Franse nederlaag in 1871 werd Elzas Duits maar Belfort bleef Frans. Het Territoire de Belfort werd opgericht. Nadien vestigden veel Elzassers zich in en rond de stad. Ook veel bedrijven verhuisden van Elzas naar Belfort, bijvoorbeeld Dollfus-Mieg et Compagnie (DMC) en de Société Alsacienne de Constructions Mécaniques (SACM, later Alstom).[6][10]
In augustus 1914 werden na de oorlogsverklaring de meeste inwoners (vrouwen, kinderen, ouderen) geëvacueerd naar de omliggende departementen.[11] Na de Eerste Wereldoorlog werd het gebied rond Belfort opgenomen in de Maginotlinie. De verdedigingssector van Belfort vormde een verbinding tussen Réchésy in het Territoire de Belfort en Saint-Hippolyte in Doubs. De verdediging in de sector was voornamelijk gebaseerd op de forten van het voormalige Séré de Rivières-systeem.[12][13]
Na de oorlogen
[bewerken | brontekst bewerken]Vanaf 1970 kocht de gemeente de voormalige militaire terreinen en bouwwerken aan.[10] Belfort kende toen ook een grote stadsvernieuwing. De wijk tussen het oude centrum en de Savoureuse werd afgebroken en heropgebouwd.[14]
In 1979 werd het bisdom Belfort-Montbéliard opgericht.[15]
Belfort was de hoofdplaats van de communauté de l'agglomération Belfortaine.[16] Op 1 januari 2017 ging dit gemeentelijk samenwerkingsverband op in de communauté de l'agglomération Grand Belfort, waarvan Belfort ook de hoofdplaats werd.[17]
Geografie
[bewerken | brontekst bewerken]De oppervlakte van Belfort (stad) bedraagt 17,1 vierkante kilometer. Op 1 januari 2023 was de bevolkingsdichtheid 2.684,9 inwoners per km².
De gemeente ligt tussen de Vogezen en de Jura. De rivier Savoureuse doorkruist de stad. In het noordoosten van de gemeente ligt de 34 hectare grote vijver Étang des Forges, deels op het grondgebied van buurgemeente Offemont.[14]
Economie
[bewerken | brontekst bewerken]
In de Franse stad staat een fabriek van Alstom. De fabriek werd in 1879 opgericht om stoomlocomotieven te bouwen en later nam het de productie van de Train à Grande Vitesse (TGV) op zich. In 2016 kondigde Alstom aan de fabriek te gaan sluiten omdat de orderportefeuille leeg raakte en de productie over te brengen naar een andere fabriek in Reichshoffen, ook in het noordoosten van Frankrijk. Om de fabriek te redden bestelde de Franse overheid in oktober 2016, vijftien TGV's.[18] Ze zouden in totaal zo’n 450 miljoen euro kosten en zouden tussen Bordeaux en Nice op een normale spoorbaan rijden totdat de nieuwe hoge snelheidstrajecten klaar zouden zijn. De opdracht zou de fabriek, waar 480 mensen werkten, voor vier à vijf jaar aan het werk houden.[18]
Bezienswaardigheden
[bewerken | brontekst bewerken]- De quartier haussmannien (ook quartier Carnot genoemd) rond de Place de de la République en de Boulevard Carnot, met de Markthal van Belfort, de prefectuur, het justitiepaleis en de stedelijke feestzaal
- Citadel van Belfort[6][8]
- Leeuw van Belfort, voor de citadel, een monumentaal beeld van een leeuw (22 meter lang en 11 meter hoog) gemaakt door Frédéric Auguste Bartholdi tussen 1875 en 1880[3][4]
- Fort de Roppe en Fort du Salbert, twee van het forten rond Belfort (place fortifiée de Belfort)
- Joodse begraafplaats[19]
- Markthal van Belfort[20]
- Monument voor de drie belegeringen (Monument des Trois-Sièges)[21]
- Nécropole nationale du Glacis du Château[22]
- Porte de Brisach (1687), de enig overgebleven stadspoort nadat de Porte de France in 1892 werd afgebroken
- De oude stad met de kathedraal Saint-Christophe, de Place d'Armes en het stadhuis.[14][23]
Musea
[bewerken | brontekst bewerken]Het Musée d'Art et d'Histoire werd in 2019 opgesplitst in het Musée d'Histoire en het Musée des Beaux-Arts de Belfort. Dit laatste is ondergebracht in Tour 41, een zeventiende-eeuws onderdeel van de vestingwerken. De collectie omvat kunstwerken van de middeleeuwen tot heden en is deels opgebouwd rond de collecties van beeldhouwer en verzamelaar Camille Lefèvre (1853-1933)[24] en Maurice Jardot (twintigste-eeuwse kunst). Het Musée d'Histoire is ondergebracht in een voormalige kazerne in de citadel.[7][8][25]
Afbeeldingen
[bewerken | brontekst bewerken]
.jpg)
.jpg)
.jpg)
Verkeer en vervoer
[bewerken | brontekst bewerken]In de gemeente liggen de spoorwegstations Belfort en Trois-Chênes. Nabij Belfort ligt het aan de LGV Rhin-Rhône gelegen TGV-station Belfort-Montbéliard TGV.
De autosnelweg A36 loopt door de gemeente.
Demografie
[bewerken | brontekst bewerken]In 1790 telde de stad ongeveer 4000 inwoners. Dit waren er 6250 in 1866. Na de Frans-Duitse Oorlog volgde een bevolkingsexplosie door de komst van industrie en inwijkelingen. De bevolking groeide van 6817 in 1872 naar 32.000 in 1911.
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal tussen 1962 en 2008.[28]
Sport
[bewerken | brontekst bewerken]Belfort was 32 keer etappeplaats in de wielerkoers Ronde van Frankrijk. De Luxemburger François Faber won er drie keer. De voorlaatste ritwinnaar in Belfort is de Belg Marc Demeyer in 1978. Sindsdien startte er zes keer een etappe, voor het laatst in 2023. In 2026 was Belfort de aankomstplaats van de 13e etappe van de Ronde van Frankrijk 2026. De ritwinnaar in 2026 was de Zwitser Mauro Schmid.
Geboren in Belfort
[bewerken | brontekst bewerken]- Jean-Pierre Chevènement (1939), politicus
- Gérard Grisey (1946), componist
- Tahar Rahim (1981), acteur
- Frédéric Duplus (1990), voetballer
- Sanjin Prcić (1993), Bosnisch voetballer
- ↑ (fr) Belfort op de website Annuaire des Mairies et Villes
- 1 2 Populations de référence 2023.
- 1 2 (fr) Lion sculpté par Bartholdi op de Base Mérimée van het plateforme ouverte du patrimoine
- 1 2 (fr) La sculpture. musees.belfort.fr. Gearchiveerd op 9 februari 2026. Geraadpleegd op 3 februari 2026.
- 1 2 (fr) Préfecture du Territoire de Belfort op de website Préfet du Territoire de Belfort
- 1 2 3 (fr) Histoire de la Citadelle. musees.belfort.fr. Geraadpleegd op 3 februari 2026.
- 1 2 (fr) Château, actuellement musée d'Art et d'Histoire, et enceinte urbaine op de Base Mérimée van het plateforme ouverte du patrimoine
- 1 2 3 (fr) Musées et Citadelle de Belfort op de website Chemins de mémoire
- ↑ (de) Belfort op de website festungsbauten.de
- 1 2 (fr) L'histoire de Belfort. belfort.fr. Geraadpleegd op 3 februari 2026.
- ↑ (fr) L'Ain dans la Grande Guerre: L'accueil des "bouches inutiles". Patrimoine(s) de l'Ain. Département de l'Ain. Geraadpleegd op 19 november 2025.
- ↑ (fr) Le secteur défensif de Belfort op de website lignemaginot.com
- ↑ (fr) Carte générale du secteur défensif de Belfort op de website lignemaginot.com
- 1 2 3 (fr) Bourget, Philippe (2024). 10 étapes à Belfort. Détours en France 260, p. 50-57
- ↑ (fr) Belfort-Montbéliard, un jeune diocèse de 40 ans. diocese-belfort-montbeliard.fr. Geraadpleegd op 3 februari 2026.
- ↑ (fr) Belfortaine op de website Annuaire des Mairies et Villes
- ↑ (fr) Grand Belfort op de website Annuaire des Mairies et Villes
- 1 2 Het Laatste Nieuws Franse overheid bestelt TGV's voor gewoon spoor om fabriek te redden, 4 oktober 2016, geraadpleegd op 5 oktober 2016
- ↑ (fr) Cimetière israélite op de Base Mérimée van het plateforme ouverte du patrimoine
- 1 2 (fr) Marché couvert op de Base Mérimée van het plateforme ouverte du patrimoine
- ↑ (fr) Monument des Trois-Sièges op de Base Mérimée van het plateforme ouverte du patrimoine
- 1 2 (fr) La nécropole nationale de Belfort op de website Chemins de mémoire
- 1 2 (fr) Eglise Saint-Christophe op de Base Mérimée van het plateforme ouverte du patrimoine
- ↑ (fr) Musée d'art et d'histoire de Belfort: section Beaux-Arts - Tour 41. musees-bfc.fr. Gearchiveerd op 14 april 2023. Geraadpleegd op 14 april 2023.
- ↑ (fr) Musée(s). musees.belfort.fr. Geraadpleegd op 3 februari 2026.
- ↑ (fr) Hôtel de ville op de Base Mérimée van het plateforme ouverte du patrimoine
- ↑ (fr) Gare de Belfort op de Base Mérimée van het plateforme ouverte du patrimoine
- ↑ (fr) Statistische informatie op de website van het Franse bureau voor statistiek INSEE, cijfers inwoneraantal volgens de definitie "population sans doubles comptes".
