Belvédère (Maastricht)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Belvédère (Maastricht)
Wijk van Maastricht
Map NL Maastricht - Belvedere.PNG
Kerngegevens
Gemeente Maastricht
Coördinaten 50°52'28"NB, 5°40'47"OL
Oppervlakte 115 ha.  
Inwoners (2017) 25[1]

Belvédère is een wijk van de stad Maastricht, in de Nederlandse provincie Limburg. De wijk ligt tegen de Belgische grens, ten oosten van Lanakerveld, ten westen van Boschpoort en ten noorden van Bosscherveld en Frontenkwartier. Belvédère was oorspronkelijk de naam van een steenfabriek in dit gebied en tevens de naam van een groeve. Daarnaast wordt de naam sinds eind jaren negentig gebruikt voor een veel groter gebied in het noordwesten van de gemeente Maastricht, dat ingrijpend heringericht wordt ('Plan Belvédère').

Archeologie[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Belvédère-groeve voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Vondsten Belvédèregroeve
Kanonskogel

In de lössgroeve 'Belvédère' zijn de oudste, gedateerde archeologische resten van Nederland opgegraven. Bij opgravingen in de jaren 80 van de 20e eeuw zijn resten gevonden uit verschillende perioden van de Oude steentijd.

Uit de vroegste fase, rond 250.000 jaar geleden, zijn sporen van menselijke bewoning in tijdelijke kampementen opgegraven. De vondsten bestaan uit stenen werktuigen van Homo neanderthalensis en resten van dierenbotten. Een van de meer spectaculaire vondsten is die van een vuurstenen mes, dat door wetenschappers van de Universiteit Leiden is onderzocht op microscopische gebruikssporen. Hieruit bleek dat het mes gebruikt was voor het slachten van een wolharige neushoorn, waarvan eveneens ter plekke botrestanten gevonden waren. Ook uit een latere fase, rond 80.000 jaar geleden, zijn resten van een kampement van neanderthalers gevonden.

Ook zijn in de Belvédèregroeve, zoals op andere plaatsen rond Maastricht, dorpen gevonden van de eerste boerencultuur die in Nederland voorkwam, de bandkeramiek.

In het noorden van de wijk loopt een stukje van de Oude Heirweg, die zich in het aangrenzende Smeermaas voortzet. Deze weg was in de Romeinse tijd waarschijnlijk onderdeel van de heirbaan Maastricht-Nijmegen. Vlakbij lag de Gallo-Romeinse villa van Smeermaas. Recent archeologisch onderzoek bij de iets zuidelijker gelegen Postbaan, heeft geen Romeinse oorsprong kunnen aantonen. Wel werd een beschadigde, 10 kg wegende kanonskogel gevonden, mogelijk achtergelaten na de vele belegeringen van Maastricht, maar mogelijk ook van elders afkomstig.[2]

Recente geschiedenis[bewerken]

Sinds eind 19e eeuw is een deel van het Belvédèregebied in gebruik als industrieterrein. Eén van de oudste bedrijven in het gebied was de steenfabriek 'Belvédère' (1897-1982). Een ander, nog bestaand bedrijf is de fabriek van Ciba-Geigy (vroeger Ten Horn pigmentfabriek, recent overgenomen door BASF en DCC). In het gebied bevinden zich tevens een rioolwaterzuiveringsinstallatie en diverse vuilstortplaatsen.

Toekomst: Plan Belvédère[bewerken]

Oorspronkelijke maquette Plan Belvédère
Informatiebord Plan Belvédère, 2014

Volgens het masterplan voor Belvédère van de stedebouwkundige Frits Palmbout uit 1999, zou het 280 hectare grote verouderde industriegebied aan de noordwestkant van Maastricht tussen 2000 en 2025 getransformeerd worden in een modern woon- en werkgebied met up-to-date infrastructuur. Het oorspronkelijke Plan Belvédère besloeg, behalve de gelijknamige wijk, ook de wijken Boschpoort, Bosscherveld, Lanakerveld, Frontenkwartier en, binnen de singels, delen van het Statenkwartier en Boschstraatkwartier.

Na 2005 zijn de ambities voor het Plan Belvédère bijgesteld in verband met de crisis op de huizen- en kantorenmarkt en de verwachte bevolkingskrimp in Zuid-Limburg. Er is vervolgens voor gekozen om prioriteit te geven aan de herontwikkeling van het binnen de singels gelegen gedeelte van Belvédère, met name de oude industrieterreinen aan de noordkant van het centrum. Dit gebied bestaat ook weer uit verschillende deelgebieden: de voormalige gemeentewerf van de gemeente Maastricht (Plan Lindenkruis), het voormalige Sphinx-industrieterrein (thans aangeduid als Sphinxkwartier), het nog in bedrijf zijnde Sappi-terrein en het Landbouwbelang. Anno 2018 is het deelgebied Lindenkruis grotendeels bebouwd, hebben de Timmerfabriek, het Eiffelgebouw en de Mouleurs nieuwe bestemmingen gevonden en zijn er vergevorderde plannen voor de rest van het Sphinxterrein.

In het buitensingelgebied van Plan Belvédère (Bosscherveld, Frontenpark) heeft de afgelopen jaren de nadruk gelegen op grote infrastructurele werken, zoals de verlegging van de aanlanding van de Noorderbrug en de aanleg van de Belvédèrelaan, de realisatie van het Frontenpark, de bouw van een bedrijventerrein voor grootschalige detailhandel en de voorbereidingen voor de tram Hasselt - Maastricht. Inmiddels hebben enkele oude fabriekspanden (onder andere Het Radium) een culturele bestemming gekregen.

In het Belvédèregebied is, behalve de gerealiseerde Belvédèrelaan, weinig te zien van de in 1999 geplande veranderingen. Het meest opzienbarende onderdeel van de plannen betrof de bouw van een woonwijk op de Belvédèreberg, maar de realisering van dat plan lijkt anno 2018 onwaarschijnlijk.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]