Bentvueghels

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Tekening van Bentveughels. Van links naar rechts Joost uit Den Haag alias Schotsen trommel, Cornelis (Poelenburgh) van Utrecht alias Satier, Wouter (Crabeth) van der Gou alias Almanack, Tyman (Cracht) van den Emster alias Botterkul en Peter van Leiden alias Ram. Begin 17de eeuw, Prentenkabinet Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam.
Inwijding van een Bentveughel te Rome (1660)

De Bentvueghels (ook Bentvuegels of Bentvogels) was de naam van een soort broederschap van voornamelijk Noord- en Zuid-Nederlandse kunstenaars in Rome. Zij heeft ongeveer van 1620 tot 1720 bestaan en werd opgericht als tegenhanger van het conservatieve Lukasgilde[1]. De Bentvueghels telden ongeveer 480 leden in de 100 jaar dat het genootschap bestond.[2] Het doel van het broederschap was het bevorderen van onderlinge solidariteit en het ondersteunen van leden bij ziekte en problemen, zoals conflicten met buitenlandse collega's. De kunstenaarsvereniging had dus een sociale functie.

Bij de Bentvueghels waren kunstschilders, tekenaars, graveurs, beeldhouwers, edelsmeden en ook dichters aangesloten. Zij waren na hun leertijd in het noorden naar Rome getrokken om hun studie af te ronden met het bestuderen van de daar aanwezige meesterwerken.

In Rome verbleven ze meestal enkele jaren, veelal in de omgeving van parochies als Santa Maria del Popolo en San Lorenzo in Lucina in het noorden van de stad.

Inwijdingsritueel[bewerken]

Om lid te kunnen worden van de Bentvueghels moest men een inwijdingsritueel ondergaan. Hierbij vormden de leden een tableau vivant, waarbij een van de leden de rol van de god van de wijn (Bacchus) op zich nam. Tijdens de ceremonie werd aan het nieuwe lid door de "veldpaap" de regels van de kunst medegedeeld, en werd een bijnaam (Bentnaam) aan hem toegekend. Deze naam verwees vaak naar een opvallende eigenschap of karaktertrek van het lid. Het nieuwe lid moest de bijnaam accepteren. Bekend is het verhaal van Johannes Teiler die ontevreden was met de bijnaam "Ezel". Op zijn kosten werd een tweede ceremonie gehouden om vervolgens als nieuwe bijnaam "De Gouden Ezel" te krijgen.

Na het tableau vivant vond het banket plaats waarbij de wijn rijkelijk vloeide. Dit alles op kosten van het nieuwe lid. Op een anonieme tekening in het Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam is een aantal van de Bentvueghels met hun bijnaam vastgelegd. De gewoonte om gezamenlijk de wijn aan te spreken komt op deze tekeningen duidelijk naar voren. Zeker vanaf 1650 waren de Bentvuegels berucht om deze drinkgelagen. Uiteindelijk leidde dit ertoe dat in 1720 Paus Clemens dergelijk bijeenkomsten, buiten het carnaval om, verbood.

Als slot van het ritueel liepen de Bentvueghels gezamenlijk de stad uit om op het zogenaamde graf van Bacchus bij de Santa Constanza een wijnoffer te brengen. In een van de zijkapellen van de Santa Constanza zijn nog ingekraste namen van leden van de Bentvueghels te zien.

Enkele Bentvueghels en hun bijnamen:

Enkele leden van de Bentvueghels en hun aliassen
Naam Alias Bijzonderheden
Willem van Aelst Vogelverschrikker
Dirck van Baburen Biervlieg
Jacobus de Baen Gladiator
Pieter van Bloemen Standaard
Francis Van Bossuit Waarnemer
Valentin de Boulogne
Jan Boeckhorst Lange Jan
Paulus Bor Orlando
Leonard Bramer Nestelghat
Bartholomeus Breenbergh Het Fret
Cornelis de Bruijn Adonis
Joost Campen Stokkade
Tyman Arentsz Cracht Botterkul
Wouter Crabeth Almanack
Karel Dujardin Bokkebaard
Jan van Essen Santruyter
Wybrand de Geest De Friesche Adelaar
Pieter Groenewegen Leeuw
Reynier van Heuckelom Wolf
Samuel van Hoogstraten Batavier
Adriaen van der Kabel Geestigheid
Pieter van Laer Il Bamboccio en Snuffelaer
Jacob Leyssens Notenkraker
Jan Linsen Hermafrodiet
Franciscus de Neve (II) Bloosaerken
Reinier van Persijn Narcissis
Cornelis van Poelenburgh Satyr een van de oprichters
Johann Heinrich Schönfeld Triangel
Otto Marseus van Schrieck Snuffelaer
Theodoor van der Schuer Vrientschap
Herman van Swanevelt Heremiet
Johannes Teiler Speculatie (eerder Ezel en Gouden Ezel)[3]
Joost uit Den Haag Schotsen Trommel
Robert du Val La Fortune
Jan Baptist Weenix Ratel
Matthias Withoos Calzetta bianca
Casper van Wittel Toorts