Berendrecht

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Berendrecht
Plaats in België Vlag van België
Berendrecht (België)
Berendrecht
Situering
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Antwerpen (provincie) Antwerpen
Gemeente Antwerpen
Coördinaten 51° 21′ NB, 4° 19′ OL
Algemeen
Oppervlakte 10,24 km²
Inwoners
(1-1-2020)
6.106
(596 inw./km²)
Overig
NIS-code 11002(L1)
Detailkaart
Berendrecht (Antwerpen)
Berendrecht
Locatie in Antwerpen
Portaal  Portaalicoon   België

Berendrecht is een dorp in het noorden van de Belgische stad Antwerpen. Het maakt deel uit van het Antwerpse district Berendrecht-Zandvliet-Lillo. Berendrecht was een zelfstandige gemeente tot het aangehecht werd bij Antwerpen in 1958.

Toponymie[bewerken | brontekst bewerken]

De naam van het dorp Berendrecht, 'dijk van de Beer' volgens de volksmond, zou 'dijk van de genaamde Béra' of 'doortocht door het moeras' kunnen betekenen. Anderzijds betekent de uitdrukking drecht of tricht (van Latijns trajectus) "overvaart" of "veer", en ber, bere, ben in het Indo-germaans "dam", "wering" of "schutting tegen het water" (dus "overvaart aan de dam").

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

St.-Jan de Doperkerk, neogotisch (1943-44), met behouden laatgotisch koor (1685).
Berendrecht: Sterrehof of Le Grellehof, 18e eeuw.

Middeleeuwen[bewerken | brontekst bewerken]

Het is een oude parochie die reeds bekend was in 1184 en in 1212 als leen van Godfried van Schoten, heer van Breda. De geschiedenis van Berendrecht zal altijd nauw verbonden blijven met de strijd tegen het water.

Jarenlang hebben dijkenbouwers met primitieve middelen gevochten om de woonkern te vrijwaren tegen het geweld van het water. Het dorp werd herhaaldelijk overstroomd en gedeeltelijk verwoest, o.a. tijdens de 13e, de 14e, de 16e en de 17e eeuw. Toen Berendrecht in 1328 verzwolgen werd door het water, verplaatste de dorpskern zich naar hoger gelegen gronden die door de toenmalige gemeente Zandvliet werden afgestaan. In februari 1953 overstroomde het dorp nogmaals, voorlopig voor de laatste keer.

Het dorp had ook veel te lijden van vreemde bezettingen en lag steeds in de directe vuurlijn tijdens de strijd tussen de Noordelijke Nederlanden en de Spanjaarden. Deze beide strijdende partijen gebruikten vaak de tactiek van de strategische overstromingen om het fort van Lillo, het inmiddels verdwenen fort Fort Frederik-Hendrik Berendrecht (ontmanteld in 1785) en de versterkte vesting Zandvliet tot overgave te dwingen. De bevolking was steeds de dupe van de altijd wisselende krijgskansen en vreemde bezettingen.

In de 15e eeuw wordt het Monnikenhof gesticht, een voor die tijd prachtig verblijf met hoven en vijvers. Het behoorde toe aan de Abten en Heren van de Sint-Michielsabdij van Antwerpen. Het Monnikenhof was gelegen op de plaats waar zich nu de wijk ‘Viswater’ bevindt.

Moderne tijd[bewerken | brontekst bewerken]

Tussen 1937 en 1939 werd op de grens tussen Berendrecht en Stabroek de Antitankgracht aangelegd, om Antwerpen te verdedigen tegen vijandelijke tanks.

In 1958 werden Berendrecht, Zandvliet en Lillo bij Antwerpen gevoegd en werd het polderlandschap grotendeels onteigend voor de havenuitbreiding. Sinds de decentralisatie van 2000 gaan deze drie oude gemeenten die het postnummer 2040 delen samen als het district Berendrecht-Zandvliet-Lillo of ook weleens afgekort als Bezali door het leven.

Demografische ontwikkeling[bewerken | brontekst bewerken]

  • Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1947=volkstellingen

Bezienswaardigheden[bewerken | brontekst bewerken]

Natuur en landschap[bewerken | brontekst bewerken]

Berendrecht ligt in het landschap van de Scheldepolders. Bedijkingen vonden plaats vanaf 1034. In het noordoosten beginnen pleistocene bossen en heidevelden die zich verder uitstrekken op Nederlands gebied.

Een belangrijk natuurgebied in Berendrecht is het Reigersbos, met een reigerkolonie. Berendrecht wordt van de Schelde gescheiden door de Kanaaldokken, welke in verbinding staan met de Schelde-Rijnverbinding en via de Zandvlietsluis en de Berendrechtsluis met de Schelde.

Cultuur[bewerken | brontekst bewerken]

Bijnaam[bewerken | brontekst bewerken]

De inwoners van Berendrecht staan net zoals de inwoners van het Kiel ook onder hun bijnaam "Ratten" bekend. Voor Berendrecht zou een rattenplaag hiervan aan de oorsprong liggen[1]. Een andere recentere bijnaam voor de inwoners van Berendrecht is "Reigers" die verwijst naar de reigerskolonie in het Reigersbos.

Geboren in Berendrecht[bewerken | brontekst bewerken]

Nabijgelegen kernen[bewerken | brontekst bewerken]

Zandvliet, Stabroek, Lillo, Putte

Zie de categorie Berendrecht-Zandvliet-Lillo van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.