Berliner Philharmoniker

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
gebouw

De Berliner Philharmoniker is een Duits symfonieorkest van wereldnaam dat in 1882 werd opgericht. Sinds 1887 heet het orkest officieel Berliner Philharmonisches Orchester, maar op plaat- en CD-opnamen heet het orkest Berliner Philharmoniker.

Na een bescheiden begin nam het orkest onder de dirigenten Hans von Bülow, Hans Richter en Arthur Nikisch een hoge vlucht. Al snel kwamen componisten als Edvard Grieg, Richard Strauss en Gustav Mahler hun werken bij dit orkest dirigeren. Onder Nikisch maakte men met de Berliner Philharmoniker de eerste commerciële opname van een orkest, de Vijfde Symfonie van Beethoven. In 1923 trad de legendarische Wilhelm Furtwängler aan. In de jaren twintig had Bruno Walter jaarlijks een eigen concertreeks met het orkest. Na de Tweede Wereldoorlog kon Furtwängler niet meteen naar Berlijn terugkeren. In 1945 leidde Leo Borchard korte tijd het orkest. Nadat Borchard per ongeluk was doodgeschoten, nam de Roemeense dirigent Sergiu Celibidache tot 1952 de dirigeerstok over. Furtwängler dirigeerde de Berliner Philharmoniker opnieuw tussen 1952 tot aan zijn dood in 1954.

Omdat er in het naoorlogse verwoeste Berlijn geen concertzaal meer bestond, vonden er concerten plaats in het Titania-Palast en ook in een voormalige ijsbaan. In 1963 kwam de Berliner Philharmonie naar een ontwerp van Hans Scharoun gereed, een vijfhoekige concertzaal. De concertzaal is fel geel. Het orkest zat voor het eerst midden in het publiek, dat rondom het orkest kon plaatsnemen. Dit concertgebouw was in een tentvorm gebouwd en had als bijnaam 'Circus Karajani', naar de gelijknamige dirigent (Herbert von Karajan) die vanaf de jaren dertig dirigeerde bij het orkest. Dit type zaal kreeg wereldwijd navolging. De zaal werd door brand getroffen op 20 mei 2008. [1]

Van 1954 tot 1989 speelde het orkest onder leiding van Herbert von Karajan, waarmee hij talloze opnamen maakte, ook voor tv en video. Claudio Abbado volgde hem op als chef-dirigent. Hij voerde nog meer dan Karajan modern repertoire in. In 2002 benoemde men de Britse dirigent Simon Rattle tot nieuwe chef-dirigent. Onder zijn leiding werd het orkest in 2004 geheel onafhankelijk van de stadstaat Berlijn. In de loop der jaren hebben vele gastdirigenten hun opwachting gemaakt bij het orkest, onder wie ook de Nederlanders Bernard Haitink en Edo de Waart.

Aan de klank en het spel van het orkest vallen de enorme precisie, de eenheid van aanpak en het prachtige samenspel op. Onder Karajan kon de orkestklank soms tamelijk fel zijn, met doordringend trompetspel en agressieve pauken, maar men kan evengoed zeer warm en mild spelen. Verschillende leden van het orkest zijn ook bekend als solist op hun instrument, zoals de klarinettist Karl Leister en de fluitisten James Galway en Emmanuel Pahud.

Dirigenten[bewerken]

Bibliografie[bewerken]

  • Peter Muck: Einhundert Jahre Berliner Philharmonisches Orchester. Darstellung in Dokumentation im Auftrag des Berliner Orchesters. Tutzing: Hans Schneider Verlag, 1982, 3 Bände: 1. Band: "1882-1922", 512 Seiten, ISBN 3-7952-0339-2; 2. Band: "1922-1982", 483 Seiten, ISBN 3-7952-0340-6; 3. Band: "Die Mitglieder des Orchesters - Die Programme - Die Konzertreisen - Erst- und Uraufführungen", 509 Seiten, ISBN 3-7952-0341-4
  • "Das Reichsorchester, die Berliner Philharmoniker und der Nationalsozialismus". Door Mischa Aster. Uitgever Siedler Verlag, 2007. ISBN 978-3-88680-876-2.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties