Bernard Haitink

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Bernard Haitink
Bernard Haitink in 1984
Bernard Haitink in 1984
Algemene informatie
Volledige naam Bernard Johan Herman Haitink
Geboren 4 maart 1929
Land Vlag van Nederland Nederland
Werk
Jaren actief 1955 - heden
Genre(s) Klassieke muziek
Beroep Dirigent
Portaal  Portaalicoon   Muziek
Bernard Haitink in 1959
De 31-jarige Haitink repeteert met het Concertgebouworkest, 24 maart 1960
Haitink en Anneliese Rothenberger in 1973
Haitink met het London SO in 2011

Bernard Johan Herman Haitink (Amsterdam, 4 maart 1929) is een Nederlandse dirigent.

Familie[bewerken]

Bernard, die aanvankelijk de roepnaam Herman had, is als lid van de familie Haitink geboren uit het huwelijk tussen mr. Willem Herman Leonard Haitink (1885-1957), directeur van het Amsterdamse Gemeente-Energiebedrijf, en Anna Clara Verschaffelt (1898-1984). Hij trouwde viermaal, de eerste keer in 1956 met Marjolein Snijder. Uit dit huwelijk werden drie dochters en twee zonen geboren.

Carrière[bewerken]

Vroege carrière[bewerken]

Bernard Haitink begon op jonge leeftijd met vioolspelen en volgde lessen bij Charles van de Rosière, violist in het Concertgebouworkest. Haitink studeerde viool aan het Amsterdamsch Conservatorium, waar hij tevens orkestdirectie studeerde bij Felix Hupka. In 1954 en 1955 nam hij deel aan de dirigentencursus van de Nederlandse Radio Unie onder leiding van Ferdinand Leitner. Na de tweede cursus werd hij tot dirigent bij de NRU benoemd. Haitink gaf concerten met onder meer het Radio Philharmonisch Orkest en het Omroeporkest. Toen op 8 december 1955 Paul van Kempen, de chef-dirigent van het Radio Philharmonisch Orkest overleed, nam Haitink alle geplande concerten van hem over. Per 1 januari 1957 werd Haitink tot chef-dirigent van dit orkest benoemd.

Concertgebouworkest[bewerken]

Haitink debuteerde op 7 november 1956 bij het Concertgebouworkest. Nadat op 13 april 1959 de chef-dirigent van het Concertgebouworkest, Eduard van Beinum, plotseling was overleden, werden in 1961 Bernard Haitink en Eugen Jochum samen tot chef-dirigent benoemd. Vanaf 1964 bekleedde Haitink als enige deze positie, tot 1988.

Haitink bouwde de internationale vermaardheid van het Concertgebouworkest flink uit, mede door de vele plaatopnamen en door de internationale tournees. Tegelijkertijd werden nationaal en internationaal de kwaliteiten van Haitink meer en meer gewaardeerd. Dat resulteerde in gastdirecties bij de beste orkesten ter wereld. Van 1967 tot 1979 was Haitink eerste dirigent van het London Philharmonic Orchestra en van 1978 tot 1988 music director van het Glyndebourne Music Festival.

Aktie Notenkraker[bewerken]

In eigen land dirigeerde Haitink een uitgebreid en gevarieerd repertoire, waarin ook de eigentijdse muziek niet ontbrak. Ook toonde hij een bijzondere affiniteit met Franse muziek van onder anderen Debussy en Ravel. Toch was zijn reputatie grotendeels gebaseerd op zijn vertolkingen van de muziek der grote meesters van de Duits-Oostenrijkse school uit de classicistische en vooral de laatromantische periodes (Beethoven, Schubert, Brahms, resp. Bruckner, Mahler, Strauss).

Hij werd aan het eind van de jaren zestig door sommigen beschouwd als de voornaamste exponent van het in hun ogen conservatieve programmabeleid van het Concertgebouworkest. In 1969 kwam het tot acties door de Notenkrakers onder de naam Aktie Notenkraker, een actiegroep van componisten met als voornaamste vertegenwoordigers Jan van Vlijmen, Misha Mengelberg, Reinbert de Leeuw, Louis Andriessen en Peter Schat, gesteund door de schrijver Harry Mulisch. Om hun eisen voor een vooruitstrevender en democratischer programmabeleid kracht bij te zetten, verstoorden ze op 17 november 1969 een door Haitink geleid concert. Zij probeerden hem tot een openbare discussie te bewegen, maar werden de zaal uitgewerkt door suppoosten en concertbezoekers, die voor het merendeel Haitinks kant hadden gekozen. Het geplande fluitconcert van Johann Joachim Quantz werd echter niet meer ten gehore gebracht, zodat de verstoring wel doel had getroffen. Naar aanleiding van de acties kwam er meer openheid van de kant van het Concertgebouworkest, maar het streven van de Notenkrakers om Bruno Maderna naast Haitink aan te stellen voor het dirigeren van experimentele muziek haalde het niet.

Londen en daarna[bewerken]

In 1979-1981 was de Rus Kirill Kondrasjin, die als Sovjet-balling in Nederland leefde, als vaste dirigent naast Haitink aangesteld bij het Concertgebouworkest. Haitink verklaarde later dat het vooral Kondrasjin was die hem had gebracht tot de muziek van Sjostakovitsj, van wie hij de complete reeks symfonieën heeft opgenomen met het Concertgebouworkest en het London Philharmonic Orchestra.

In de vroege jaren tachtig werd de overheidssubsidie van het Concertgebouworkest ernstig bedreigd, waardoor 23 musici hun baan hadden kunnen verliezen. Haitink kondigde toen zijn vertrek aan als deze plannen zouden doorgaan. Uiteindelijk werd er niet gekort op de subsidie en bleef hij nog een aantal jaren bij het orkest.

In 1987 werd Haitink music director van het Londense Royal Opera House Covent Garden, waarna hij in 1988 het chef-dirigentschap van het Concertgebouworkest beëindigde. Hij werd opgevolgd door Riccardo Chailly. Het afscheid van het Amsterdamse ensemble verliep niet zonder strubbelingen. Er was een diepgaand conflict tussen Haitink en de toenmalige orkestdirectie. Pas in 1999 werd de verstandhouding genormaliseerd en sindsdien heeft Haitink weer met regelmaat voor het orkest gestaan, met de titel "eredirigent".[1] Hij bleef tot 1998 aan Covent Garden verbonden. Sindsdien vervulde Haitink minder langdurige chef-dirigentschappen bij de Sächsische Staatskapelle Dresden (2002-2004) en het Chicago Symphony Orchestra (2006-2010).

Op 7 november 2006 herdacht het Koninklijk Concertgebouworkest met een galaconcert onder zijn leiding ('Goud voor Haitink') de dag waarop hij vijftig jaar eerder voor het eerst voor dit orkest stond. Op het programma stonden twee werken van Gustav Mahler: de Vierde symfonie (met de sopraan Christine Schäfer) en Das Lied von der Erde (gezongen door de alt Anna Larsson en de tenor Robert Dean Smith).

Op 6 september 2014 werd Haitinks zestigjarig dirigentenjubileum gevierd met een concert in de NTR-Zaterdagmatinee in het Koninklijk Concertgebouw. Haitink dirigeerde zijn eerste orkest van toen, het Radio Filharmonisch Orkest, in onder meer Wagners Tristan-Vorspiel, dat hij ook in 1954 had gedirigeerd, en de Vierde symfonie van Mahler.

Karakteristiek[bewerken]

Kenmerkend voor zijn stijl van dirigeren is de wijze waarop hij grote muzikale spanningsbogen weet te realiseren en zowel aan de grote lijn als aan details in de muziek evenwichtig aandacht schenkt.

Haitink heeft een uitgebreid repertoire. Hij maakte plaatopnamen van (onder meer) alle symfonieën van Beethoven, Brahms, Bruckner, Mahler, Schumann, Sjostakovitsj, Tsjaikovski en Vaughan Williams. Hij is verder bekend door zijn interpretaties van composities van Franse componisten als Ravel en Debussy. Tijdens het jaarlijkse Glyndebourne Festival dirigeerde hij vele opera's van Mozart, veelal gevolgd door opnamen van deze producties. Ook zijn interpretaties van werken van Richard Strauss behoren tot de hoogtepunten van zijn loopbaan. Haitink maakte ook opnamen met de Berliner Philharmoniker, de Wiener Philharmoniker, het Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks en het Boston Symphony Orchestra.

Onderscheidingen[bewerken]

Ridderorden[bewerken]

Andere eerbewijzen[bewerken]

Dvd's[bewerken]

Dvd's met hitnoteringen in de Nederlandse Music Top 30 Datum van
verschijnen
Datum van
binnenkomst
 Hoogste 
positie
 Aantal 
weken
 Opmerkingen 
Mahler kerstmatinees 2006 25-11-2006 20 2 met Koninklijk Concertgebouworkest

Externe links[bewerken]

Literatuur[bewerken]

Portal.svg Portaal Klassieke muziek