Bethlehem

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Icoontje doorverwijspagina Zie Bethlehem (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Bethlehem.
Bethlehem
بيت لحم
בית לחם
Plaats in Palestina Vlag van Palestina
Bethlehem
Bethlehem
Situering
Gouvernement Bethlehem
Coördinaten 31° 42′ NB, 35° 12′ OL
Algemeen
Inwoners (2007) 25.266[1]
Hoogte 765 m
Burgemeester prof. Vera Baboun (sinds oktober 2012)
Detailkaart
Barrier near Bethlehem 2011.jpg
Foto's
Uitzicht op Bethlehem, 2011
Uitzicht op Bethlehem, 2011
Portaal  Portaalicoon   Azië

Bethlehem (Arabisch: بيت لحم Bayt Lahm, Hebreeuws בית לחם, Beit Lechem, "broodhuis") is een Palestijnse stad op de Westelijke Jordaanoever, een lokaliteit van de Palestijnse Autoriteit en hoofdstad van het Gouvernement Bethlehem met 25.266 inwoners (2007). De aangrenzende gemeenten Beit Jala en Beit Sahur hebben respectievelijk 11.758 en 12.367 inwoners en zijn aan Bethlehem vastgegroeid. De vluchtelingenkampen Dheisheh (of Ad Duheisha Camp), Aida (of Ayda Camp) en Azaa (of Al'Aza Camp) zijn inmiddels in Betlehem opgenomen: woonwijken, die in belangrijke mate afhankelijk zijn van hulp van de Verenigde Naties. De stad heeft sinds oktober 2012 een christelijke burgemeester, professor Vera Baboun. Bethlehem ligt ongeveer 10 kilometer ten zuiden van Jeruzalem en 765 meter boven zeeniveau (30 meter hoger dan Jeruzalem).

Beknopte geschiedenis[bewerken]

Oudste geschiedenis[bewerken]

De plaats Bethlehem is een oude Kanaänitische plaats. In de Tenach wordt hij genoemd onder meer in het boek Ruth, koning David zou uit deze plaats afkomstig zijn en Micha schreef later in 5:1[2] dat Bethlehem de geboorteplaats van een heerser over Israël zou zijn. In de Bijbel is Bethlehem, volgens de evangelisten Matteüs en Lucas, de geboorteplaats van Jezus. Ook de islam beschouwt Bethlehem als de geboorteplaats van Jezus, als de profeet Isa. Jerome Murphy-O’Connor beschouwt de geboortegrot als historisch.[3] Recentelijk is er een zegel gevonden dat bewijst dat Bethlehem honderden jaren voor de geboorte van Jezus al bestond.[4]

Middeleeuwen[bewerken]

Christelijke signatuur[bewerken]

Op de plek waar Jezus geboren was werd in opdracht van keizer Constantijn de Grote de eerste kerk, een basiliek, gebouwd. Deze was in het jaar 334 klaar. In 529 ging hij in vlammen op, maar werd in 565 door Justinianus I gerestaureerd. Deze Geboortekerk is een van de beroemdste en mogelijk oudste kerken ter wereld, althans het deel dat bekendstaat als de Grieks-orthodoxe basiliek, gelegen naast de aangebouwde rooms-katholieke Catharinakathedraal, waarvan de kloosterhof teruggaat tot de tijd van de kruisvaarders.

Tijdens de Vijfde Kruistocht(1213-1221) maakte Keizer Frederik II met de sultan Al-Kamil van Egypte al afspraken over het christelijke karakter van zowel Nazareth als Bethlehem. Onder deze aan het Kribbeplein gelegen basiliek zou de grot zijn geweest waarin Jezus is geboren. In een andere grot zou Hiëronymus aan zijn beroemde Bijbelvertaling, de Vulgaat, gewerkt hebben. In Bethlehem bevindt zich ook nog de zogenaamde 'Melkgrot', waar Jezus, Maria en Jozef zich verborgen zouden hebben, toen de engel Jozef opdracht had gegeven om naar Egypte te vluchten.

De Geboortekerk en ook de zogeheten 'Herdersvelden van Bethlehem' (bij Beit Sahur) zijn pelgrimsplaatsen voor christenen. Tijdens het kerstfeest worden wereldwijd beelden van de Geboortekerk op televisiezenders vertoond. De rooms-katholieke patriarch van Jeruzalem komt de middag voor kerstmis naar de stad en wordt in een grote optocht, waar de gehele christelijke gemeenschap aan meedoet, met veel vertoon naar de kerk begeleid. Diverse christelijke stromingen, waaronder de Grieks-orthodoxe kerk, de rooms-katholieke kerk, de Armeens-orthodoxe kerk beheren als het ware een onderdeel van deze kerk. Er wonen in Betlehem ook kleine gemeenschappen van de Melkitische Grieks-katholieke kerk en de Evangelisch-Lutherse kerk, waarvan de theoloog Mitri Raheb een representant is. Op de tweede kerstdag wordt traditioneel een vredesdemonstratie gehouden.

In 1860 werd de Omar-moskee gebouwd op de plek waar Omar ibn al-Chattab, als afgezant van de profeet Mohammed, bad tijdens zijn bezoek aan Bethlehem in het jaar 638. Het land, waarop de moskee is gebouwd werd door de Grieks-Orthodoxe Kerk geschonken aan de moslims. In 1954, toen de stad onder Jordaans bewind was gekomen, werd de moskee gerenoveerd. Het is een symbool van religieuze coëxistentie in Bethlehem.

Bethlehem bleef eeuwenlang een christelijke stad. Vlak na de Tweede Wereldoorlog bestond de bevolking van Bethlehem nog voor bijna 90 procent uit christenen. In Bethlehem woont nog steeds een van de grootste [bron?] christelijke gemeenschappen die in het Midden-Oosten is overgebleven, zoals de First Baptist Church van dominee Naim Khoury[5].

1948-1967[bewerken]

In het Verdelingsplan van 1947 voor het Mandaatgebied Palestina van de VN werd Bethlehem ingedeeld bij de enclave Jeruzalem die onder internationaal bestuur zou blijven. Toen in 1948 na het uitroepen van de onafhankelijke staat Israël de Arabische bevolking uit circa 400 dorpen wegvluchtte, trokken duizenden van hen, voornamelijk moslims naar de toenmalig cis-Jordanië (de Westelijke Jordaanoever), onder meer naar Bethlehem, waar ze in vluchtelingenkampen werden ondergebracht. Inmiddels maken de moslims er daardoor de meerderheid van de bevolking uit.

In de Zesdaagse oorlog van 1967 werd de gehele Westelijke Jordaanoever, inclusief Oost-Jeruzalem door Israël veroverd en vervolgens militair bezet. Overeenkomstig de Oslo-akkoorden II van 1995 moest Israël de controle over Bethlehem aan de Palestijnse Autoriteit over dragen, maar het Israëlische leger IDF behoudt zich als bezettende macht het recht voor om op elk moment de stad binnen te gaan. In 2002 kwam het zo tot zware gevechten in de stad, waarbij Palestijnse verzetsstijders de Geboortekerk binnen vluchtten, waar hen door de Franciscanen, die door de kerk over meerdere christelijke heilige plaatsen als beheerders zijn aangesteld, kerkasiel geboden werd.

1967 tot heden[bewerken]

Israëlische nederzettingen[bewerken]

Na 1967 is Israël begonnen met de bouw van Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Na de annexatie van Oost-Jeruzalem en vele Palestijnse dorpen daaromheen, is Israël begonnen met de bouw van nederzettingen op toegeëigend land tussen Jeruzalem en Bethlehem, zoals Givat Hamatos (Har Homa, Gilo, Har Gilo) en zuidwestelijk van Bethlehem (onder meer) Efrat.

Westoeverbarrière[bewerken]

Bethlehem is bijna geheel omsingeld door de acht meter hoge afscheidingsmuur waarvoor hele woon- en winkelstraten door Israël werden gesloopt.[6] Deze muur is op bezet Palestijns gebied gebouwd, ver binnen de wapenstilstandsgrens, de zogeheten Groene Lijn van 1967, waardoor het tussenliggende gebied min of meer bij Israël getrokken wordt. Van het oorspronkelijke grondgebied van het vroegere Bethlehem zijn door Israël aanzienlijke delen geconfisqueerd. Voor deze ingrepen is Bethlehems gemeenschap niet gecompenseerd. Deze plaats die sinds eeuwen door joden, christenen en moslims bezocht wordt, is intussen vanwege de bezetting door Israël veranderd in een militaire vesting die via een speciale toegang bijna alleen nog door Israëliërs bezocht kan worden. Palestijnen kunnen de stad alleen in en uit door zware metalen poorten, mits voorzien van de juiste reispapieren. Veel inwoners zijn al jaren niet meer buiten de stad geweest door dit passensysteem[7]. Het gevolg is dat Palestijnse christenen, die relatief gemakkelijker worden toegelaten in westerse landen dan hun moslimlandgenoten, de stad vanwege de bijzonder slechte economische situatie aan het verlaten zijn. Een andere verklaring is dat de christenen van Bethlehem, net als overal elders in het midden Oosten in toenemende mate door de islamitische meerderheid worden verdreven, vermoord, onderdrukt en gediscrimineerd.[8] Bijna alle nijverheid is verdwenen en het toerisme blijft vanwege de politieke situatie een zeer wisselvallige bron van inkomsten, ook al omdat de meeste pelgrims en toeristen Bethlehem bezoeken vanuit Israël en de daar gelegen hotels. Bij zijn laatste bezoek aan Israël en de Palestijnse gebieden deed paus Benedictus XVI een oproep aan de christenen om niet op te geven en te blijven. Paus Franciscus bracht tijdens zijn bezoek aan Jordanië, Palestina en Israël op 25 mei 2015 een bezoek aan Bethlehem, waar hij op het Kribbeplein, voor de Geboortekerk en de Omar-moskee, een openluchtmis gaf. Hij stopte bij de afscheidingsmuur, waar hij enige momenten in stilte bad.[9]

Christenen onder druk[bewerken]

De stad is als 'belegerde' stad nog meer dan vroeger afhankelijk van toeristen en vooral christelijk pelgrims. Het aantal pelgrims steeg in 2005 naar 30.000, maar daalde de laatste jaren naar 15.000.[10]. Een oorzaak daarvan is de Westoeverbarrière en zijn restricties waardoor vele christenen vandaar zijn vertrokken.

In 2009 deed Kairos Palestina, een groep van vooraanstaande christenen in Bethlehem een oproep aan medechristenen wereldwijd [11] Onder het motto "Kom en zie!" worden ook christenen opgeroepen om kennis te maken met het leven en de omstandigheden van Palestijnse christenen, maar ook om joods-Israëlische en islamitische vredes- en mensenrechten-medemensen te ontmoeten.

Op 11 mei 2016 weigerde Israël de toegang tot Israël en de Palestijnse gebieden aan vertegenwoordigers van de oecumenischeWereldraad van Kerken, waaronder een Nederlandse vrouw.[12]

Cultuur[bewerken]

In de stad bevindt zich Bethlehem University, een katholieke universiteit, de eerste die op de Westelijke Jordaanoever werd gevestigd (1981) en die open staat voor alle religies. Verder bevindt zich in Betlehem het Arab Educational Institute, geaffilieerd met Pax Christi International (sinds 2014 Pax genoemd) dat zich richt op educatief werk voor kinderen, jongeren- en vrouwengroepen en hun trainers en begeleiders. Iedere zomer komen hier uit de hele wereld vrijwillige docenten naartoe voor de zogeheten Summerschool, om de in Bethlehem opgesloten jeugd allerlei cursussen aan te bieden. Daarnaast is er sinds 1979 het evangelische Bethlehem Bible College. Bekende lector is Alex Awad die ook senior pastor is van de East Jerusalem Baptist Church.

Verder bevindt zich tegenover de Geboortekerk de Omar-moskee Er zijn veel souvenirwinkels en er is een internetcafé. Op hetzelfde plein waar de Geboortekerk staat is ook het Bethlehem Peace Center te vinden. Dit culturele centrum beschikt over een eigen auditorium waar regelmatig culturele, maar ook commerciële films worden vertoond. Daarnaast heeft men regelmatig culturele exposities.

In 2012 is de Geboortekerk en de Pelgrimsroute Bethlehem door UNESCO op de Werelderfgoedlijst van Palestina geplaatst.

Afbeeldingen[bewerken]

Betlehem of Bethlehem?[bewerken]

In 1968 besloten de Katholieke Bijbelstichting en het Nederlands Bijbelgenootschap dat de meeste namen niet meer met th maar met t zouden worden geschreven. In de vergriekste vorm zoals we die in de Septuagint en het Nieuwe Testament aantreffen, wordt de letter thèta, dus niet tau, gebruikt (Βαιθλεεμ). De Hebreeuwse naam wordt met een taw geschreven, niet met de Thet (ביתלחם).

Geboren[bewerken]

Externe links[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Literatuur[bewerken]

  • Amara, Muhammad (1999). Politics and sociolinguistic reflexes: Palestinian border villages (Illustrated ed.). John Benjamins Publishing Company. ISBN 9027241287, 9789027241283.
  • Berge, Gied ten (2016), 'Kom en zie! 'Nieuwe pelgrims in het Heilige Land. Valkhofpers, Nijmegen. ISBN 9789056254599
  • Brynen, Rex (2000). A very political economy: peacebuilding and foreign aid in the West Bank and Gaza (Illustrated ed.). US Institute of Peace Press. ISBN 1929223048, 9781929223046.
  • Vermes, Geza (2006). The Nativity: History and Legend. Penguin Press
  • Edwin D., Freed (2004). Stories of Jesus' Birth. Continuum International
  • Sanders, E. P. (1993). The Historical Figure of Jesus
  • Crossan, John Dominic; Watts, Richard G.. Who Is Jesus?: Answers to Your Questions About the Historical Jesus. Westminster John Knox Press
  • Dunn, James D. G. (2003). Jesus Remembered: Christianity in the Making. Eerdmans Press
  • Mills, Watson E.; Bullard, Roger Aubrey (1990). Mercer Dictionary of the Bible. 5. Mercer University Press
  • Taylor, Joan E. (1993). Christians and the Holy Places. Oxford University Press
  • le Strange, Guy (1890). Palestine Under the Moslems: A Description of Syria and the Holy Land from A.D. 650 to 1500. Committee of the Palestine Exploration Fund
  • Paul Read, Peirs (2000). The Templars. Macmillan. ISBN 0312266588
  • Thomson, Reverend W.M. (1860). The Land and the Book