Brandpunt (televisieprogramma)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Brandpunt
Aad van den Heuvel presenteert Brandpunt (1968)
Aad van den Heuvel presenteert Brandpunt (1968)
Genre Journalistiek, onderzoeksjournalistiek
Presentatie Henk van der Aa
Liesbeth Staats
Aart Zeeman
Sven Kockelmann
Sacha de Boer
Land van oorsprong Nederland
Taal Nederlands
Uitzendingen
Start 1959
Netwerk of omroep KRO (1959-1996, 2010-2015)
KRO-NCRV (2015-heden)
Zender NPO 2
Website
Portaal  Portaalicoon   Televisie

Brandpunt is een journalistiek programma van de KRO-NCRV. Van 1959 tot 1996 werd Brandpunt als actualiteitenrubriek uitgezonden om in 1996 met de rubrieken Hier en Nu (NCRV) en Televizier (AVRO) samengevoegd te worden tot Netwerk. Door een herindeling van de actualiteiten- en achtergrondprogramma's keerde met ingang van 12 september 2010 de titel Brandpunt terug.

Geschiedenis[bewerken]

Brandpunt was van 1959-1996 de succesvolste Nederlandse actualiteitenrubriek, gemeten naar het aantal malen dat materiaal werd overgenomen door buitenlandse omroeporganisaties.[bron?] De rubriek kenmerkte zich door veel aandacht voor onafhankelijke, kritische journalistiek, door aandacht voor onderwerpen als sociale rechtvaardigheid en vernieuwing, onder meer in de Katholieke Kerk (het Tweede Vaticaans Concilie vond plaats van 1962 tot 1965). Veel aandacht was er ook voor de oorlog in Vietnam, de Watergate-affaire en het aftreden van president Nixon, de sociale en religieuze vernieuwing in Nederland en in Zuid-Amerika, maar ook voor de seksuele revolutie. Een verslag van de musical Oh! Calcutta!, gespeeld door naakte acteurs, leidde bijvoorbeeld tot Kamervragen.

Het nieuwe programma begon in de herfst van 1960[bron?] als een rechtstreeks maandelijks programma van veertig minuten op zaterdagavond na het NOS-journaal van acht uur. In 1962 ging de frequentie omhoog naar tweemaal per maand en kreeg het programma een journalistiekere formule. Ten slotte werd Brandpunt wekelijks uitgezonden.

Het programma werd altijd afgesloten met een actueel kritische uitspraak gevolgd door de mededeling: "Dit was Brandpunt, goedenavond", waarna de tune Splanky van Count Basie klonk.

Verboden uitzending[bewerken]

Brandpunts kritische aanpak leidde soms tot grote problemen. In 1963 dwong de overheid de KRO een uitzending te schrappen toen Brandpunt een interview zou uitzenden met de Franse rechtse politicus Georges Bidault, die in Frankrijk werd gezocht op verdenking van hoogverraad omdat hij zich had gekeerd tegen de Algerijnse onafhankelijkheid en zich had aangesloten bij de terroristische OAS. Om de relatie met Frankrijk niet onder druk te zetten, verbood de regering het interview uit te zenden en dreigde de KRO met uitsluiten van de zendtijd. De KRO gaf toe.

Concurrentie met de VARA[bewerken]

Brandpunt was in een nauwe concurrentiestrijd gewikkeld met VARA's Achter het Nieuws, waarin vooral Herman Wigbold lange tijd de hoofdrol speelde. Ook dit facet droeg bij tot het succes van beide rubrieken.

Brandpunt in de Markt[bewerken]

Van januari 1982 tot mei 1989 bestond ook het programma Brandpunt in de Markt, dat inspeelde op de groeiende interesse voor de toentertijd sukkelende Nederlandse economie. Zo werd vierwekelijks de Thermometer van de economie getoond en organiseerde de redactie een beleggingsspel waar tienduizenden kijkers aan meededen. Het groeiende maatschappelijke respect voor ondernemers, na jaren van verguizing, resulteerde in een aantal marktkraampjes in de studio waarachter ondernemers van een bepaalde branche gesprekken hadden met de presentatoren over hun producten, diensten en innovaties. Het programma was grootser opgezet dan de reguliere uitzendingen, met een studiopubliek en een bijdrage van de cabaretiere Tetske van Ossewaarde, toegespitst op de ondernemers die te gast waren. Naast ondernemers waren er ook interviews met politici en economische commentatoren. Het hardnekkige gerucht, dat het ministerie van Economische Zaken het programma deels bekostigde in ruil voor invloed op de programmainhoud, werd enkele jaren na het einde van het programma nog ontkracht door hoofdredacteur Ton Verlind.[1]

Terugkeer[bewerken]

Op 12 september 2010 keerde Brandpunt terug op televisie bij de KRO. Het wordt wekelijks uitgezonden. In tegenstelling tot vroeger wordt het programma niet vanuit de studio uitgezonden maar vanaf locatie. De verslaggevers die als eerste aantraden waren Sven Kockelmann, Wouter Kurpershoek, Fons de Poel en Aart Zeeman. In 2012 werd Liesbeth Staats aan het rijtje verslaggevers toegevoegd en tijdens het seizoen 2012/2013 ook Eva Jinek en Henk van der Aa. In april 2015 moest Fons de Poel vertrekken als verslaggever nadat hij parlementariër Jesse Klaver een 'snotneus' had genoemd wegens diens kritiek op ABN AMRO-topman Rik baron van Slingelandt. De Poel had een commerciële opdracht voor die bank gedaan. In 2018 werd Brandpunt omgedoopt naar Brandpunt+. Dit ging gepaard met een gewijzigde journalistieke invalshoek; men wilde meer verdieping brengen en meer zoeken naar oplossingen van de aangekaarte problemen. In 2018 werd Nadia Moussaid toegevoegd aan het team van verslaggevers. In september 2018 werd bekend dat Brandpunt opnieuw van zender zou worden gehaald. Dit zal leiden tot het ontslag van 24 medewerkers.[2]

Documentatie[bewerken]

  • Aad van den Heuvel stond aan de wieg van het programma en schreef in 2005 Dit was Brandpunt, goedenavond. Uit het boek blijkt onder meer hoe groot de populariteit van Brandpunt was, en hoe - relatief - groot de invloed van het programma was in de jaren zestig, waarin veel veranderde.
  • In 2005 zond de KRO een profiel uit over Ad Langebent, gestorven in 1997, waarin hij als persoon zeer negatief werd beoordeeld - los van zijn erkende journalistieke prestaties.
  • Richard Schoonhoven, hoofdredacteur van 1962-1970, schreef in 2010 de geschiedenis van de eerste zeven jaar van Brandpunt, onder te titel Brandpunt, een journalistieke doorbraak.

Medewerkers[bewerken]

Bekende medewerkers van Brandpunt van 1959-1996 waren onder meer:
op alfabetische volgorde van achternaam

Herkenningsmelodieën[bewerken]

Begintune[bewerken]

De begintune van Brandpunt is een combinatie van drumslagen uit Stan Kentons Artistry in percussion (met op drums Pete Rugolo) en trompetstoten uit African Waltz van het orkest van Johnny Dankworth (Columbia, 1961). Sinds 27 januari 2015 is deze tune niet meer te horen.

Eindtune[bewerken]

Splanky - Count Basie

Externe link[bewerken]

  • De Volkskrant, 26-09-1992
  • KRO-NCRV ontslaat 24 journalisten NRC, 11 september 2018