Broekhem
Plaats in Nederland 
| |||
|---|---|---|---|
  | |||
| Situering | |||
| Provincie | .svg){kind=small} Limburg
| ||
| Gemeente |  Valkenburg aan de Geul
| ||
| Coördinaten | 50° 52′ NB, 5° 49′ OL | ||
| Algemeen | |||
| Inwoners (1 jan 2005) |
1960 | ||
| Overig | |||
| Postcode | 6301 (Valkenburg) | ||
| Netnummer | 043 | ||
| Woonplaats (BAG) | Valkenburg | ||
| Belangrijke verkeersaders | 
| ||
| Foto's | |||
| |||
| |||
Broekhem (Limburgs: Brokem) is een voormalig kerkdorp, nu een buurt in de Limburgse gemeente Valkenburg aan de Geul. De oudste kern bevindt zich ten zuiden van de spoorlijn van Maastricht naar Heerlen die de buurt doorsnijdt. Broekhem is tevens de naam van de doorgaande weg door de buurt.
Vermelding en toponymie
[bewerken | brontekst bewerken]In 1391 werd de naam Broekhem voor het eerst in de geschriften vermeld als Bruchem. Verder van de 15e eeuw tot begin 17e eeuw als Broichem, Brueckem, Broechem en Brouckem. Tussen 1838 en 1857 dook de huidige schrijfwijze op. De toponymie is hetzelfde als bij de Gelderse plaats Bruchem: huis of oord in of bij het broek (drasland), opgebouwd uit de toponiemen broek- en -heim.[1][2] De toponymie is vergelijkbaar met die van plaatsnamen in de omgeving zoals Houthem, Geulhem, Rothem, Neerhem.
Geschiedenis
[bewerken | brontekst bewerken]In het Ravensbosch ten noorden van Broekhem zijn de overblijfselen gevonden van de Romeinse villa Ravensbosch.
Lange tijd viel het gebied onder de gemeente Houthem, tot deze in 1940 met Valkenburg fuseerde tot Valkenburg-Houthem, wat in 1982 opging in de fusiegemeente Valkenburg aan de Geul. Van de oudste bebouwing rondom de Cremerstraat en de Koningswinkelstraat zijn nog slechts enkele gebouwen over. In het begin van de jaren 1930 bouwde de architect Alphons Boosten hier de parochiekerk. Pas in 1935 werd de parochie Broekhem zelfstandig.
Langs de doorgaande weg van Valkenburg naar Meerssen (sinds 1959 eveneens Broekhem geheten; daarvoor Houthemerweg) werden vanaf het einde van de 19e eeuw diverse hotels en een groot aantal villa's gebouwd. De villa Geerlingshof werd in 1850 in opdracht van generaal De Ceva gebouwd en circa 1896 aanzienlijk uitgebreid. Het gebouw was jarenlang in gebruik als volkshogeschool. Het landgoed werd in het begin van de 21e eeuw herontwikkeld voor woningbouw.
Broekhem-Noord
[bewerken | brontekst bewerken]In Broekhem-Noord, aan de zuidkant begrensd door de spoorlijn en aan de noordkant door de A79, bevinden zich vooral rijtjeswoningen die in de jaren 1950 zijn gebouwd, bekend als de Bloemenbuurt. Hier ligt ook het grote complex van de orde der jezuïeten, het voormalige Ignatiuscollege. Het werd aan het begin van de twintigste eeuw gerealiseerd voor uit Duitsland afkomstige jezuïeten, die er een groot opleidingscentrum begonnen. In het complex bevonden zich eertijds een sterrenwacht, een grote bibliotheek en tal van verblijfscellen voor de paters. De jezuïeten werden gedurende de Tweede Wereldoorlog verdreven ten faveure van de SS, die een onderwijsinstituut vestigde in het gebouw. Na de oorlog werd het klooster betrokken door de zusters Franciscanessen van de Heilige Jozef en werd het gebruikt als bejaardentehuis. Daarna zetelde er de stichting transcendente meditatie.
De woonbuurt wordt aan de westkant begrensd door de Bosstraat die over de A79 naar het Ravensbosch loopt. Aan de overkant van de Bosstraat ligt een klein bedrijventerrein in de westelijke spie tussen de spoorlijn en de snelweg.
Bezienswaardigheden
[bewerken | brontekst bewerken]- De Sint-Jozefkerk is een ontwerp van Alphons Boosten en is bijzonder door de glas-in-loodramen van Limburgse kunstenaars als Henri Jonas, Charles Eyck en Henri Schoonbrood.
- De Mariakapel tegenover de Sint-Jozefkerk.
- Langs de straat Broekhem liggen diverse villa's die beschermd zijn als rijksmonument. Bijzonder zijn de neoclassicistische Geerlingshof, de traditionalistische Beukenhof, Flora en Sole Mio en de eclecticistische Bella Vista.
- Bij het voormalige Jezuïetenklooster in Broekhem staat de dikste mammoetboom van Limburg, anno 2025 een van de dikste van Nederland.[3][4]
-
Sint-Jozefkerk -
Voormalig Jezuïetenklooster -
Geerlingshof -
Villa Bella Vista
Bronnen
[bewerken | brontekst bewerken]- Aken, J. van, J.G.M. Notten, Beeld van Broekhem. 1988
- Heijnens, F., Houthem en St. Gerlach in de literatuur : een geannoteerde bibliografie over Houthem, Broekhem en Geulhem, hun inwoners en Sint Gerlach en zijn verering. Houthem, 1993
- Notten, J.G.M., H.T.J. Roelofs, J.C.E. Wortmann, Straatnamenboek Valkenburg aan de Geul. Valkenburg/Landgraaf, 2004
Referenties
[bewerken | brontekst bewerken]- ↑ Broekhem - (geografische naam). etymologiebank.nl. Geraadpleegd op 24 november 2025.
- ↑ Bruchem - (geografische naam). etymologiebank.nl. Geraadpleegd op 24 november 2025.
- ↑ Mammoetbomen (Sequoiadendron giganteum) in Limburg. Geraadpleegd op 24 november 2025.
- ↑ Mammoetbomen (Sequoiadendron giganteum) in Nederland. Geraadpleegd op 24 november 2025.
Externe links
[bewerken | brontekst bewerken]
· 
· 
