Broeltorens
| Broeltorens | ||||
|---|---|---|---|---|
.jpg) | ||||
de Broeltorens en de Verlaagde Leieboorden | ||||
| Locatie | ||||
| Locatie | Broelkaai, Kortrijk | |||
| Coördinaten | 50° 50′ NB, 3° 16′ OL | |||
| Status en tijdlijn | ||||
| Start bouw | 1386 en 1415 (2de toren) | |||
| Gebruik | ||||
| Huidig gebruik | monument | |||
| Architectuur | ||||
| Stijlperiode | gotische architectuur | |||
| Bouwkundige informatie | ||||
| Architect(en) | gotiek | |||
| Prijzen en erkenningen | ||||
| Monumentstatus | beschermd monument | |||
| Monumentnummer | 59389 | |||
| ||||
De Broeltorens zijn twee torens in de stad Kortrijk die zich bevinden langs de Broelkaai en Verzetskaai. De beide torens met een brug over de rivier de Leie dateren uit de middeleeuwen en zijn een beschermd monument. De torens vormen een van de belangrijkste bezienswaardigheden en iconen van de stad en zijn samen met de Artillerietoren de enige overblijfselen van de middeleeuwse stadswallen omheen de oude stad. De Broeltorens zijn, met uitzondering van de brug, sinds 9 maart 1983 beschermd als monument.
Geschiedenis
[bewerken | brontekst bewerken]
Etymologie
[bewerken | brontekst bewerken]De naam broel verwijst naar bruul, een afgebakend stuk land, meestal moerassig of braakliggend. In de middeleeuwen grensden de torens aan de velden de Broel en de Groote Broel.[1]
De torens zijn een overblijfsel van de middeleeuwse stadsomwalling die tijdens verscheidene bezettingen en oorlogen verwoest werden.
De beide torens zijn opgetrokken uit kalk- en zandsteen. Ter hoogte van de bovenverdieping hebben de torens een omtrekverbreding (met spitsboogjes). Deze omtrekverbreding is bedoeld om de torens te kunnen uitrusten met mezekouwen. In de muren zitten eveneens drie kruisen. Op de daken staan dakkapellen.
Zuidelijke toren
[bewerken | brontekst bewerken]De oudste van het duo is de zuidelijke 'Speytorre' of 'Blauwe Toren'; deze werd - samen met de Broelbrug - gebouwd in 1385 (onder Filips de Stoute) om het verkeer op de Leie te controleren. Deze toren was een deel van de versterkte omheining van het eerste grafelijk kasteel van Kortrijk waar de graven van Vlaanderen resideerden.
Noordelijke toren
[bewerken | brontekst bewerken]De tweede, noordelijke, toren, de 'Inghelburghtorre' gebouwd in 1411 (onder Jan zonder Vrees) diende als wapenopslagplaats, en was voorzien voor het gebruik van artillerie. Vandaar zijn tweede naam 'Armorietorre'. Tegen de Ingelburgtoren werd in de 18de eeuw een rij lage huisjes gebouwd die de oostzijde vormen van de Burgemeester Tayaertstraat. Op een motte aan de noordkant van de Broeltorens werd in 1401-1402 de Broelmolen opgericht. Hij werd in de tweede helft van de 18de eeuw gesloopt.
Broelbrug
[bewerken | brontekst bewerken]Tussen de beide torens ligt de Broelbrug of Hoge Brug die drie bogen telt. De brug werd in 1872 gerestaureerd door architect L. Degeyne. Ze werd echter tijdens de beide wereldoorlogen in oktober 1918 en op 23 mei 1940 (tijdens de Leieslag) vernield en telkens heropgebouwd. Op de Broelbrug staat een standbeeld dat de heilige Johannes Nepomucenus, de patroon van de drenkelingen, voorstelt.
Renovatie
[bewerken | brontekst bewerken]
Bij een restauratie in de 19e eeuw werd neogotische decoratie aangebracht in de zuidelijke Speytorre
In de 21e eeuw zijn deze middeleeuwse torens, samen met de iets verder gelegen Artillerietoren, de enige overblijfselen van de oudste stadsvestingen. De citadel van Kortrijk, die deel uitmaakte van de middeleeuwse vestingen in Kortrijk, werd op bevel van Vauban afgebroken in 1683. De overblijvende delen van de vestingen werden grotendeels afgebroken of verwoest in de 18de eeuw en gedurende de beide wereldoorlogen.
Beide Broeltorens ondergingen een renovatie tussen september 2012 en september 2013. Na de werken kreeg de zuidelijke Speytorre een museale functie en de noordelijke Inghelburghtorre een bestemming voor lokale verenigingen.[2][3]
In april 2024 volgde een beperkte opknapbeurt (verfwerken).[4]
Literatuur
[bewerken | brontekst bewerken]- Philippe Despriet, De Kortrijkse Broeltorens. Een bouwhistorisch-archeologische studie, Kortrijk, Archeologie Zuid-West-Vlaanderen vzw, 2010, 223 p.
Externe link
[bewerken | brontekst bewerken]- Referenties
- ↑ Plattegrond van Kortrijk ca 1641. Beeldbank stad Kortrijk. [dode link]
- ↑ Vanhee, Kris, "Stad geeft Broeltorens terug aan de Kortrijkzanen", Nieuwsblad, 7 september 2013. Geraadpleegd op 22/02/2026.
- ↑ Bij de renovatie van 2013 werd de eerder aangebrachte neogotische decoratie behouden.
- ↑ NWS, VRT, Iconische Broeltorens in Kortrijk krijgen opknapbeurt | VRT NWS: nieuws. VRTNWS (18 april 2024). Geraadpleegd op 22 februari 2026.
