Buurtspoorwegen van de provincie Oost-Vlaanderen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Buurtspoorwegen van de provincie Oost-Vlaanderen, stand 1954 voor elektrische lijnen en stand 1940 voor de andere lijnen en de spoorwegen

De Belgische Nationale Maatschappij van Buurtspoorwegen was georganiseerd in regionale groepen die een grote zelfstandigheid en eigen beleid hadden. Oorspronkelijk waren alle lijnen in de provincie Oost-Vlaanderen geëxploiteerd door pachters die hun eigen lijnen, stelplaats en organisatie hadden. De NMVB heeft bij de overname van de concessies, de pachter organisatie niet veranderd. Hierdoor kent de NMVB in de provincie 4 groepen:

  • Gent (Dendermondse steenweg/Dampoort) De lijnen in het Oosten + Linkeroever Hamme)
  • Gent (Rabot) De Lijnen in het Westen van Gent
  • Oordegem (Gent Merelbeke, Geraardsbergen, Zottegem, Oordegem en Aalst)
  • Aalter (lijnen Tielt Eeklo Watervliet + Deinze Oudenaarde Geraardsbergen)

De lijn 'M' naar Merelbeke en 'S' die naar Zomergem (vroeger Somergem) zijn tot na de Tweede Wereldoorlog in handen van de pachter TEG (SA des Tramways electriques de Gand) gebleven. Hetzelfde bedrijf dat ook de Gentse stadstram exploiteerde.

Gent[bewerken]

In Gent werden veel sporen gemeenschappelijk gebruikt met de Gentse stadstram, die ook op meterspoor reed. Hierdoor zijn bepaalde sporen waar de NMVB reed nog steeds in dienst. In 1931 werden alle NMVB tramlijnen die tot dan toe aan de rand in Rabot of Dampoort eindigden, doorgetrokken naar het Gent-Sint-Pieters. Tevens wordt in 1933 een verbinding aangelegd tussen Gent-Dampoort, Muide en Rabot ten behoeve van het goederenvervoer. Hierdoor ontstaat een volledige ringlijn rond Gent. De huidige sporen tussen Gent St.P. en Muide via Rabot zijn nog steeds in gebruik door de stadstram.

Geëlektrificeerde lijnen[bewerken]

De lijnen worden vermeld in grofweg de wijzerzin volgorde rond Gent. De vermelde lijnnummers zijn de laatst gebruikte lijnnummer voor het volledig traject.

( ) = Gemeenschappelijk met andere lijnen.

Dienstregeling elektrische tram H in 1933

Behalve de elektrische tramlijnen rond Gent is een nog een "Antwerpse" tramlijn die vroeger met een veerboot en later met een voetgangerstunnel was verbonden met de stad Antwerpen.

Daarnaast reden elektrische tramlijnen vanuit het Brabants elektrisch tramnet door naar de provincie Oost-Vlaanderen in Aalst en Ninove.
(zie Elektrisch tramnet rond Brussel: lijnen AL en Ni)

Niet geëlektrificeerde lijnen[bewerken]

De lijnen worden vermeld in grofweg de wijzerzin volgorde rond Gent.

(lijnnummers uit het spoorboek[1])

( ) = Gemeenschappelijk met andere lijnen.

Enkele rijtuigen ter hoogte van de tramstelplaats in Ursel.
Dienstregelingen van 1933 van lijnen rond Ursel. Tabellen 338, 342, 344 en 345

Grote delen van de route tussen Sint-Lievens-Houtem en Sint-Lievens-Esse zijn omgebouwd in een fietspad met eigen route.

Eerste/Laatste buurttram[bewerken]

Op 19 september 1959 reed de laatste buurttram tussen Hamme en Antwerpen (Vlaams Hoofd, Linkeroever). Een paar maanden eerder, op 30 mei 1959, reden de laatste buurttrams in Gent (de lijnen S, E en N).

De eerste buurtspoorweg die werd geopend is de lijn van Gent (Rabot) naar Zomergem op 23 november 1886.[7]

Stelplaatsen[bewerken]

De tramstelplaats (links) te Ursel.
  • Bassevelde
  • Destelbergen, Doel
  • Eeklo
  • Gent (Heirnis, dicht bij Dampoort, werkplaats stoomdienst), Geraardsbergen
  • Hamme, Herzele (was omgebouwd in een Profi supermarkt)
  • Kalken, Kieldrecht
  • Lochristi
  • Mariakerke, Merelbeke
  • Nevele
  • Oordegem, Oudenaarde (wordt gebruikt als opslagplaats, einde parkeerplaats station Oudenaarde[8])
  • Rupelmonde
  • Sint-Lievens-Houtem, Sint-Niklaas
  • Ursel
  • Watervliet (Hoogkasteel)
  • Zomergem, Zottegem

Eerste buslijnen[bewerken]

Voor de oorlog reden al de volgende buslijnen:

Een paar bussen reden door tussen Gent en Merelbeke, maar de meeste bussen gaven aansluiting op de tram in Merelbeke.

NMVB in de andere provincies[bewerken]

Externe links[bewerken]

Referenties[bewerken]

  1. Belgische spoorboek zomer 1933
  2. Zie Gent St P. - Merelbeke - Sint-Lievens-Houtem - Geraardsbergen
  3. Via de Beverestraat was er een rechtstreekse verbinding met de lijn naar Deinze.
  4. Het stationsgebouw Oudenaarde (zie stadsplattegrond 1910)
  5. Zie: Geraardsbergen Oudenaarde
  6. Instappen a.u.b.!, honderd jaar buurtspoorwegen in België
  7. Rail Atlas Vicinal, Uitgever: Rail memories. Door Stefan Justens & Dick van der Spek
  8. Bestand:Oudenaarde buurtspoorwegstelplaats 1.jpg