Cantus

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Zie artikel Dit artikel gaat over een studentikoos zang- en drinkfestijn. Voor de Duitse vervoersmaatschappij, zie cantus Verkehrsgesellschaft
Een cantus op een schilderij uit 1900 van Georg Mühlberg.
Vijftigurencantus BSK
Cantus Technica VUB

Met cantus (Latijn voor zang; meervoud: cantus) wordt gedoeld op een studentikoos zang- en drinkfestijn, vaak in verenigingsverband. Een cantor is hier een voorzanger. Het hoofddoel van een cantus is verbroedering, kennismaking met medestudenten aan de hand van samenzang, en gezamenlijke alkcoholconsumptie met een stiefel.

Algemeen[bewerken]

De precieze inhoud van een cantus verschilt erg per vereniging en gelegenheid, maar een aantal elementen zijn meestal gelijk.

Een cantus wordt voorgezeten door het zogenaamde Praesidium, bestaande uit een senior (de praeses) en soms een (pro)cantor, quaestor of abactis. De senior is de baas en leidt de cantus; hij staat tevens boven de cantusregels. Meestal bepaalt hij/zij, doorgaans in samenspraak met de cantor, ook welke liederen er gezongen worden. Op het moment dat het praesidium opkomt, wordt meestal het Io Vivat gezongen. Ook het Gaudeamus igitur ontbreekt zelden.

In Vlaanderen zingen nog veel studentenverenigingen liederen die met de Nederlandse vrijheidsstrijd en de Tachtigjarige Oorlog te maken hebben (het Belgische deel van de lage landen nam namelijk ook deel aan de Opstand tegen Spanje). Ook het Wilhelmus en Een liedje van Koppestok, den veerman worden op Vlaamse cantus gehoord.

Ad fundum[bewerken]

Een regelmatig terugkerende gebeurtenis op een cantus is de zogenaamde ad fundum. Dit is het in één teug leegdrinken van een glas. Bij een correcte ad fundum moet er vaak ook nog achtereenvolgens worden geproost op de senior (voorzitter), de proseniores (oud-voorzitters) en de corona (alle overige aanwezigen naast het presidium en de schachten) met de woorden prosit senior, prosit prosenior(es), prosit corona, ad fundum.

Codex[bewerken]

Er wordt gezongen met behulp van een zogenaamde studentencodex, welke bestaat uit een clubcodex en een liederenboek. De liederen gaan over verschillende onderwerpen (van religieuze liederen tot traditionele en drinkliederen). De leden van de corona kunnen naar believen bier drinken, gezeten aan een tafel. Een cantus kan gepaard gaan met heel wat ceremonieel en oog voor traditie. Het is een belangrijke gebeurtenis in heel wat studentenclubs, omdat hier de schachten (eerstejaars) worden opgeleid tot volwaardige leden (commilitones), er afscheid wordt genomen van de laatstejaars (zwanenzang) of het bestuur gekozen of gewisseld wordt. Naast deze speciale cantussen zijn er uiteraard ook gewone cantussen het hele jaar door.

Salamander[bewerken]

Een van de ceremonies is een Salamander, een heildronk met een geijkte formule op de gezondheid van iemand of iets. De salamander wordt door de praeses ingezet met: Ad exercitium, sanctissimi salamandris, omnes commilitones qui adestis, surgite!. De corona antwoordt met: Surgimus!. De corona gaat staan wanneer de praeses levate pocula verkondigt, de corona antwoordt levamus. Hierna begint de praeses een ritmische monoloog naar eigen inspiratie, waarbij de corona na iedere zin zijn goedkeuring (of afkeer) laat blijken. De praeses kan het woord eventueel doorgeven aan anderen in de corona. Op het einde geeft hij het commando ad fundum te drinken.[1][2][3]

Kiel[bewerken]

Traditioneel dragen de meeste commilitones een kiel tijdens de cantus. Dat is een labojas waar iedereen allerhande dingen kan opschrijven. Bij veel studentenverenigingen staat er op de achterkant ook nog een het logo van de studentenverenigingen.

Vlaanderen[bewerken]

Sedert 1994 vindt jaarlijks een massacantus plaats in Gent. Deze cantus is met muzikale begeleiding en er nemen meer dan tweeduizend personen deel. Ze wordt georganiseerd door drie konventen: het Senioren Konvent, het FaculteitenKonvent en het Home Konvent. Na jaren op het Sint-Pietersplein te hebben plaatsgevonden moest de massacantus ten gevolge van de komst van de Winderdroom verhuizen naar Flanders Expo. Na de verplaatsing van de Winderdroom in 2014 vond de Massacantus weer plaats op het Sint-Pietersplein, maar ditmaal met een nieuwe controverse in verband met het glasverbod. Vanaf 2015 vond de massacantus weer plaats in Flanders Expo. In tegenstelling tot het pilsbier op een gewone cactus, wordt er op de massacantus Rodenbach gedronken. In 2017 had deze cantus een maximaal bezoekersaantal van 2216 personen.[4]

Ook in andere Vlaamse steden wordt een cantus muzikaal ingekleed, zoals in Leuven, waar er elke drie jaar een beiaardcantus plaatsvindt. Dit gebeurt op het mgr. Ladeuzeplein, onder begeleiding van de beiaard in de bibliotheekstoren. Sinds 2011 vindt, na 7 jaar afwezigheid, ook in Gent weer een beiaardcantus plaats: dit gebeurt op het Sint-Baafsplein onder begeleiding van de beiaardier in Belfort van Gent en de praeses en cantor van het FaculteitenKonvent Gent. Ook begeleidingen door een pianist, accordeonist of een studentenfanfare zijn hier geen vreemde fenomenen. Op de galacantus van het SK Ghendt is er soms ook muzikale begeleiding.

Nederland[bewerken]

In Nederland wordt een cantus soms aangeduid als liederentafel. Hoewel ook daar veel mores en tradities zijn, is het gebruik in de Noordelijke Nederlanden met minder plichtplegingen omringd.

Nederland kent enkele grote evenementen:

  • De cantus van de INKOM, de introductieweek van Universiteit van Maastricht en Hogeschool Zuyd telt jaarlijks ruim 6000 deelnemers. Deze cantus staat bekend als de grootste staande cantus van het land. Elk jaar reizen vele studenten naar Maastricht om dit alles bij te mogen wonen in het MECC gebouw in Randwyck.
  • De op een na grootste jaarlijkse traditionele cantus vindt plaats in Tilburg tijdens de algemene introductieweek van Tilburg University, Fontys Hogescholen en de Avans Hogeschool. Deze week heet sinds 2012 TOP Week, voorheen de TIK-week. De cantus werd voorheen gehouden in een tent op het evenemententerrein het Laar, maar wordt sinds enkele jaren in de Spoorzone in het centrum van Tilburg gehouden. De editie van 2018 telde bijna 5000 deelnemers, waardoor deze cantus al jarenlang de op een na grootste van Nederland is. De aantallen zijn echter niet officieel geregistreerd.
  • De grootste traditionele cantus van 2019 vond dit jaar plaats tijdens de Eurekaweek, waar bijna 4600 officiële geregistreerde aanwezigen waren. Zij werden begeleid door cantusband TCB Bracchus en dit evenement vond plaats in Ahoy. Tevens was dit evenement een ruime verbetering van het wereldrecord van 4040 officiële geregistreerde aanwezigen dat in Leuven was gezet.
  • Sinds 2015 wordt in Tilburg de Eindejaarscantus georganiseerd ter afsluiting van het academisch studiejaar. De cantus wordt georganiseerd en tevens begeleid door feestband Band with Benefits en is, in tegenstelling tot andere cantussen, toegankelijk voor heel studerend Nederland. Het evenement kent 3500 deelnemers en is daarmee de grootste openlucht-cantus van Nederland.
  • Sinds 2009 vindt in Tilburg een evenement plaats ter ere van de opening van het Academisch Jaar. Dit wordt, naar Tilburgse traditie, gedaan door middel van een grote cantus genaamd: de Tilburg University Cantus, ofwel 'de TUC'. Hier doen jaarlijks ruim 2000 studenten aan mee maar het evenement groeit nog met het jaar. De studenten worden begeleid door de grootste cantusband van Nederland bestaande uit een combinatie van de SHE'S uit Udenhout en enkele cantuszangers.
  • Sinds 2013 vindt jaarlijks in Eindhoven de Stadscantus plaats. Dit wordt georganiseerd door algemene studenten vereniging SSRE. Heel studerend Eindhoven en omstreken komt hier op af. De cantus vond de afgelopen jaren plaats op het Wilhelminaplein, waar plek is voor 500 studenten.
  • Sinds 2016 wordt er in Amsterdam tijdens de DIESweek der MFAS, de verjaardagsweek van de Medische faculteitsvereniging AMC, een jaarlijkse biercantus georganiseerd door het Bestuur der MFAS. Deze cantus vindt plaats in de bar van de studievereniging: de EPSTEINBAR HOOGH!.
  • Met ingang van 2014 wordt in Nijmegen tijdens de introductieweek voor studenten ook een cantus op de campus georganiseerd door het Bestuurlijk Overleg Studentenverenigingen. De cantus vindt plaats op het Erasmusplein, midden op de campus van de Radboud Universiteit, naar schatting zijn er 2500 deelnemers.
  • Sinds 2010 wordt er in Amsterdam tijdens de DIES-week der MFVU, de verjaardagsweek van de Medische faculteitsvereniging VU medisch centrum, een jaarlijkse cantus georganiseerd door het Bestuur der MFVU. Deze cantus vindt midden op de campus van de Vrije Universiteit plaats.
  • Op 8 juni 2016 werd voor het eerst in Nederland een openbare stads-cantus gehouden ter ere van het vijfde lustrum van Moresgenootschap Ius Sanctus. Dit vond plaats in het hart van Enschede, de Oude Markt.

Wereldrecord[bewerken]

Het wereldrecord cantus - 59 uur non-stop met 10 minuten pauze per 2 uur - staat sinds 21 augustus 2016 op naam van Het Klooster, een dispuut van studentenvereniging AEGEE-Amsterdam.[bron?]

Het wereldrecord voor grootste cantus staat op naam van de de cantus tijdens de Eurekaweek Rotterdam Ahoy met een aantal aanwezigen van 4594.[bron?]