Celestus (geslacht)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Celestus
Celestus warreni, juveniel
Taxonomische indeling
Rijk:Animalia (Dieren)
Stam:Chordata (Chordadieren)
Klasse:Reptilia (Reptielen)
Orde:Squamata (Schubreptielen)
Onderorde:Lacertilia (Hagedissen)
Infraorde:Diploglossa (Hazelwormachtigen)
Familie:Diploglossidae
Geslacht
Celestus
Gray, 1838
Afbeeldingen op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Celestus op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Herpetologie

Celestus is een geslacht van hagedissen die behoren tot de familie Diploglossidae.

Naam en indeling[bewerken | brontekst bewerken]

De wetenschappelijke naam van de groep werd voor het eerst voorgesteld door John Edward Gray in 1838. Het geslacht werd lange tijd tot de familie hazelwormen (Anguidae) gerekend waardoor deze verouderde situatie in veel literatuur nog wordt beschreven. Een aantal soorten behoorde eerder tot het geslacht van de galliwasps (Diploglossus), zoals de Hispaniola-galliwasp (Celestus costatus).[1]

Er zijn 32 vertegenwoordigers inclusief de pas in 2016 beschreven Celestus laf. Zie onderaan het artikel voor een volledige soortenlijst.

Uiterlijke kenmerken[bewerken | brontekst bewerken]

Deze slanke hagedissen blijven klein tot middelgroot en bereiken een lichaamslengte tot ongeveer 20 tot 25 centimeter inclusief de staart. De staartlengte bedraagt ongeveer vijftig tot zestig procent van de lichaamslengte. De poten zijn klein maar goed ontwikkeld en dragen vijf vingers en tenen, altijd met duidelijke klauwtjes die geheel geëxposeerd zijn. Dit is een belangrijk verschil met de galliwasps uit het verwante geslacht Diploglosus, die slechts deels zichtbare klauwtjes hebben. Celestus- soorten lijken sterk op hagedissen uit de familie skinken.[2]

De schubben aan de bovenzijde van het lichaam zijn boogvormig en zijn voorzien van duidelijke groefjes in de lengte. De schubben zijn glanzend en overlappen elkaar. De kop is niet duidelijk van het lichaam te onderscheiden omdat een insnoering achter de kop ontbreekt. De lichaamskleur is meestal bruin met lichtere en donkere vlekken of strepen. Sommige soorten hebben zwarte flanken, zoals de Hispaniola-galliwasp (Celestus costatus) en Celestus curtissi. De soort Celestus cyanochloris uit Costa Rica heeft een groene kleur aan de keel en de buik.[2]

Verspreiding en habitat[bewerken | brontekst bewerken]

De soorten leven in delen van Midden-Amerika en leven in de landen Antillen, Belize, Costa Rica, Dominicaanse Republiek, El Salvador, Guatemala, Haïti, Honduras, Mexico, Nicaragua, Panama.[1] Veel soorten komen endemisch voor op eilanden, zoals Jamaica, Navassa en Hispaniola.

De habitat bestaat uit begroeide gebieden, zoals tropische regenwouden en nevelbossen. Er zijn echter uitzonderingen die in meer droge bossen leven in de strooisellaag. Veel soorten leven op enige hoogte in planten en struiken. De soort Celestus fowleri leeft voornamelijk in bromelia's op ten minste 2,5 meter boven de bosbodem.[3] De vrouwtjes zijn levendbarend en zetten geen eieren af; de jongen komen levend ter wereld.

Enkele soorten komen uitsluitend voor in berggebieden zoals de Costa Ricaanse soorten Celestus cyanochloris (1200 - 1550 meter boven zeeniveau), en Celestus orobius (1500 tot 2000 m boven zeeniveau).[1]

Bedreiging en bescherming[bewerken | brontekst bewerken]

Geconserveerd exemplaar van de soort Celestus occiduus.

Door de internationale natuurbeschermingsorganisatie IUCN is aan alle soorten een beschermingsstatus toegewezen. Elf soorten worden beschouwd als 'veilig' (Least Concern of LC), twee soorten als 'kwetsbaar' (Vulnerable of VU), drie soorten als 'onzeker' (Data Deficient of DD), twee soorten als 'gevoelig' (Near Threatened of NT) en tien soorten als 'bedreigd' (Endangered of EN). Tenslotte worden vier soorten als 'ernstig bedreigd' beschouwd (Critically Endangered of CR).[4]

Een van deze soorten, Celestus occiduus, is al sinds het midden van de negentiende eeuw niet meer gezien. Ondanks gerichte zoektochten naar de hagedis is het niet meer waargenomen. Gehoopt wordt dat er mogelijk nog enkele populaties zijn in moeilijk toegankelijke gebieden maar natuurbeschermingsorganisaties vrezen dat de skink is uitgestorven.[5]

Soorten[bewerken | brontekst bewerken]

Het geslacht omvat de volgende soorten, met de auteur en het verspreidingsgebied.

Naam Auteur Verspreidingsgebied
Celestus adercus Savage, Lips & Ibanez, 2008 Panama
Celestus agasepsoides Thomas, 1971 Hispaniola
Celestus anelpistus Schwartz, Graham & Duval, 1979 Hispaniola
Celestus badius Cope, 1868 Navassa
Celestus barbouri Grant, 1940 Jamaica
Celestus bivittatus Boulenger, 1895 El Salvador, Guatemala, Honduras, Nicaragua
Celestus carraui Incháustegui, Schwartz & Henderson, 1985 Hispaniola
Hispaniola-galliwasp
(Celestus costatus)
Cope, 1862 Antillen, Dominicaanse Republiek, Haïti, Hispaniola, Île de la Tortue, Île à Vache, Isla Saona, Isla Catalina, Navassa
Celestus crusculus Garman, 1887 Antillen, Jamaica, Kaaimaneilanden
Celestus curtissi Grant, 1951 Antillen, Dominicaanse Republiek, Haïti, Hispaniola, Isla Catalina, Isla Saona, Île de la Gonâve, Île de la Tortue
Celestus cyanochloris Cope, 1894 Costa Rica
Celestus darlingtoni Cochran, 1939 Antillen, Hispaniola
Celestus duquesneyi Grant, 1940 Jamaica
Celestus enneagrammus Cope, 1860 Mexico
Celestus fowleri Schwartz, 1971 Jamaica
Celestus haetianus Cochran, 1927 Hispaniola, Haïti
Celestus hewardi Gray, 1845 Jamaica
Celestus hylaius Savage & Lips, 1993 Costa Rica
Celestus ingridae Werler & Campbell, 2004 Mexico
Celestus laf Lotzkat, Hertz & Köhler, 2016 Panama
Celestus legnotus Campbell & Camarillo, 1994 Mexico
Celestus macrotus Thomas & Hedges, 1989 Hispaniola
Celestus marcanoi Schwartz & Incháustegui, 1976 Hispaniola
Celestus microblepharis Underwood, 1959 Jamaica
Celestus montanus Schmidt, 1933 Honduras
Celestus occiduus Shaw, 1802 Jamaica
Celestus orobius Savage & Lips, 1993 Costa Rica
Celestus rozellae Smith, 1942 Belize, Guatemala, Mexico
Celestus scansorius McCranie & Wilson, 1996 Honduras
Celestus sepsoides Gray, 1852 Hispaniola
Celestus stenurus Cope, 1862 Antillen, Dominicaanse Republiek, Haïti, Hispaniola, Île à Vache, Ile a Cabrit, Ile Grande Cayemite
Celestus warreni Schwartz, 1970 Dominicaanse Republiek, Hispaniola, Île de la Tortue

Bronvermelding[bewerken | brontekst bewerken]