Centraal station

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Centraal Station)
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Zie artikel Zie Centraal Station (televisieserie) voor het artikel over de gelijknamige televisieserie.

Een centraal station is meestal het belangrijkste spoorwegstation van een stad. Veelal komen er verschillende spoorlijnen op uit, zodat reizigers vanuit of naar verschillende richtingen er kunnen in-, uit- of overstappen.

Naamgeving[bewerken | brontekst bewerken]

In België en Nederland heeft een centraal station een naam met het achtervoegsel "-Centraal" achter de plaatsnaam (in België met een streepje, in Nederland na een spatie). "-Centrum" komt ook voor. Niet veel stations hebben dit achtervoegsel: in België zijn dit drie stations, in Nederland acht.

Ook in enkele andere landen wordt de term 'Centraal Station' gebruikt. In Noorwegen en Zweden heten deze stations Sentralstasjon (bijvoorbeeld Oslo Sentralstasjon) respectievelijk Centralstation (bijvoorbeeld Stockholms centralstation (officieel kortweg station Stockholms central), het Göteborgs centralstation en Malmö centralstation).

In Duitstalige landen wordt meestal de term Hauptbahnhof (‘Hoofdstation’) gebruikt, afgekort Hbf. In Denemarken gebruikt men een Deense variant hiervan, namelijk Hovedbanegård.

Lijst van centraal stations[bewerken | brontekst bewerken]

Dit overzicht is mogelijk incompleet; u kunt helpen door het uit te breiden.

België[bewerken | brontekst bewerken]

In België kent men drie centraal stations: Antwerpen-Centraal (sinds 1905), Brussel-Centraal (sinds 1952) en Verviers-Centraal (sinds 1930) (altijd met een streepje ertussen). Niet alle grote stations krijgen het bijvoegsel "-Centraal". Voorbeelden zijn de drukke stations Gent-Sint-Pieters, Brugge, Kortrijk, Leuven, Namen en Luik-Guillemins.

Antwerpen-Centraal is een voormalig kopstation waar alle treinen moesten keren. Tegenwoordig heeft het station 14 perronsporen waarvan 4 op doorgaande sporen, dankzij de opening van een tunnel in 2007 als onderdeel van de hogesnelheidsverbinding BrusselAmsterdam, ook wel genoemd de HSL-Noord.

Het centraal station van Brussel is bescheidener (zes perronsporen), maar na Brussel-Noord het op één na drukste station in België met ruim 60.000 opstappende reizigers per weekdag. Jarenlang (tot 2013) was het zelfs het drukste. De perrons van dit station zijn ondergronds aangelegd in de ondertunneling van de Kunstberg op het traject tussen het Noordstation en het Zuidstation.

Het kleinste centraal station is dat van Verviers, met dagelijks zo'n 5.000 instappende reizigers.

Naam sinds
Antwerpen-Centraal 1905
Brussel-Centraal 1952
Verviers-Centraal 1930

Bulgarije[bewerken | brontekst bewerken]

Naam sinds
Plovdiv Centraal
Roese Centraal
Sofia Centraal

Denemarken[bewerken | brontekst bewerken]

Naam sinds
Aarhus Hovedbanegård
Københavns Hovedbanegård 1847

Duitsland[bewerken | brontekst bewerken]

Naam sinds
Berlin Hauptbahnhof 2006
Dortmund Hauptbahnhof 1912
Dresden Hauptbahnhof 1898
Frankfurt (Main) Hauptbahnhof 1888
Hamburg Hauptbahnhof 1906
Köln Hauptbahnhof 1859

Finland[bewerken | brontekst bewerken]

Naam sinds
Helsinki Centraal 2010
Turku Centraal 2010

Nederland[bewerken | brontekst bewerken]

Stationsbord metrostation Centraal Station, Noord/Zuidlijn Amsterdam; 2018.

Amsterdam kreeg in 1889 een centraal station, Utrecht in 1909, Rotterdam in 1954 (al werd voor die tijd station Rotterdam Delftsche Poort ook wel 'centraal station' genoemd) en Den Haag in 1975. De term centraal station (in de twintigste eeuw vaak afgekort tot CS) is door de spoorwegen in het verleden gereserveerd voor die stations waar voordien de onpraktische situatie bestond dat een stad werd bediend door meerdere stations.

In 1987 werd voor het eerst van dit principe afgeweken bij de opening van Almere CS aan een doorgaande lijn, die toen alleen richting Amsterdam werd bediend. Hier drukten de letters 'CS' de ambitie van de nieuwe stad Almere uit om tot de grote steden van Nederland te gaan behoren. Almere CS werd per 30 mei 1999 hernoemd in Almere Centrum.

Toen in 1997 in Leiden een nieuw station werd geopend claimde deze gemeente dat haar station, in reizigers gemeten het vijfde van Nederland, recht had op de aanduiding CS. NS heeft indertijd het beleid inzake naamgeving herzien: besloten werd alleen de stations met meer dan 40.000 in- en uitstappers per dag de aanduiding 'Centraal' te geven. Kleinere centraal in een stad gelegen stations zouden zo nodig de aanduiding 'Centrum' kunnen krijgen.[1] Het station in Leiden kreeg in 1997 als eerste de aanduiding 'Centraal' en werd omgedoopt in station Leiden Centraal.

Op 29 mei 2000 kregen Amsterdam CS, Rotterdam CS, Den Haag CS en Utrecht CS de aanduiding 'Centraal' in plaats van CS.

Tijdens de officiële opening op 19 november 2015 kreeg station Arnhem als zesde station van Nederland de aanduiding 'Centraal'. Vanwege de aansluiting op de HSL is station Breda flink uitgebreid en het zou de naam 'Breda Centraal' krijgen. Een deel van de hogesnelheidstreinen stopt niet op Breda en de naam is bij de opening van het nieuwe station in september 2016 'Breda' gebleven.

Op 15 december 2019 kregen ook de stations Amersfoort en Eindhoven de aanduiding 'centraal'.

Tegenwoordig geldt volgens ProRail als regel dat een plaats minimaal 100.000 inwoners moet hebben, er minimaal 40.000 reizigers per dag van het station gebruikmaken, en er minimaal twee andere stations in die plaats aanwezig zijn én bereid zijn een deel van de kosten voor het hernoemen op zich te nemen.[2]

Naam sinds
station Amersfoort Centraal 2019
station Amsterdam Centraal 1889
station Arnhem Centraal 2015
station Den Haag Centraal 1975
station Eindhoven Centraal 2019
station Leiden Centraal 1997
station Rotterdam Centraal 1954
station Utrecht Centraal 1909

Officieuze namen[bewerken | brontekst bewerken]

Andere partijen, waaronder stads- en streekvervoer, volgen niet altijd de naamgeving van de spoorwegen. Voor hen is 'CS' vaak het belangrijkste station van een stad. Vaak wordt de voorkeur gegeven aan de aanduiding 'CS' boven 'Centraal', waarschijnlijk omdat het korter is en de S verwijst naar Station. Bovendien hoeft de aanduiding 'Centraal' in een stad niet op het station te duiden. Zo waren er al bussen met als eindbestemming 'Amersfoort CS' en stond er langs de A1 al een bord met Amersfoort Centraal voordat dit station in 2019 daadwerkelijk de toevoeging 'Centraal' kreeg. Op deze manier heeft 'centraal station' dezelfde betekenis als in het Duitse taalgebied aan Hauptbahnhof (afgekort Hbf) oftewel Hoofdstation, wat het belangrijkste station van een stad is en in die zin consequent wordt toegepast.

De aanduiding Hoofdstation is in Nederland nooit gebruikelijk geweest. Alleen in de grensstreek met Duitsland spreekt men soms van hoofdstation als het belangrijkste station van een stad wordt bedoeld, vooral in de stad Groningen waar station Groningen algemeen bekend is als het Hoofdstation. In het verleden bestond Stadskanaal Hoofdstation.

Noorwegen[bewerken | brontekst bewerken]

Naam sinds
Oslo Centraal
Trondheim Centraal

Oostenrijk[bewerken | brontekst bewerken]

Naam sinds
Graz Hauptbahnhof
Innsbruck Hauptbahnhof
Leoben Hauptbahnhof
Linz Hauptbahnhof
Salzburg Hauptbahnhof
Sankt Pölten Hauptbahnhof
Wels Hauptbahnhof
Wien Hauptbahnhof
Wörgl Hauptbahnhof

Polen[bewerken | brontekst bewerken]

Naam sinds
Warszawa Centralna

Tsjechië[bewerken | brontekst bewerken]

Een hlavní nádraží (Nederlands: 'hoofdstation', vaak afgekort tot hl.n.) is het belangrijkste station in een Tsjechische stad of plaats. Daar bevindt zich vaak een knooppunt van meerdere spoorlijnen waar vaak zowel internationaal als nationaal treinverkeer vertrekt. Het bekendste en grootste hlavní nádraží van Tsjechië is het station van Praag, waar naast regionale lijnen ook internationale lijnen vertrekken naar Duitsland, Polen, Slowakije, Oostenrijk, Hongarije, Zwitserland, Frankrijk, Nederland, Servië, Rusland, Oekraïne en Kroatië.[3]

Naam sinds
Praha hlavní nádraží 1948
Brno hlavní nádraží 1838
Olomouc hlavní nádraží 1841
Česká Lípa hlavní nádraží 1892
Děčín hlavní nádraží 1850
Hradec Králové hlavní nádraží 1952
Karviná hlavní nádraží 1948
Kutná Hora hlavní nádraží 1869
Mladá Boleslav hlavní nádraží 1865
Nymburk hlavní nádraží 1870
Ostrava hlavní nádraží 1847
Pardubice hlavní nádraží 1845
Prostějov hlavní nádraží 1870
Ústí nad Labem hlavní nádraží 1850