Centraal station

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Centraal Station)
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Zie Centraal Station (televisieserie) voor het artikel over de gelijknamige televisieserie. Zie Centraal Station (lied) voor het artikel over het gelijknamige lied

Een centraal station is meestal het belangrijkste spoorwegstation van een stad. Veelal komen er verschillende spoorlijnen op uit, zodat reizigers vanuit of naar verschillende richtingen er kunnen in-, uit- of overstappen.

Naamgeving[bewerken | brontekst bewerken]

Een plaatsnaambord van Verviers-Centraal, met streepje

In België en Nederland heeft een centraal station een naam met het achtervoegsel "-Centraal" achter de plaatsnaam (in België altijd met een streepje, in Nederland na een spatie). Niet veel stations hebben dit achtervoegsel: in België zijn dit drie stations, in Nederland acht. In Nederland komt het achtervoegsel "-Centrum" ook voor. Zeven stations hebben deze benaming.

Ook in enkele andere landen wordt de term 'Centraal Station' of 'Centraal' gebruikt. In Noorwegen en Zweden heten deze stations respectievelijk Sentralstasjon en Centralstation. In Italië gebruikt men het achtervoegsel 'Centrale'. In andere landen wordt dan weer de term 'Hoofdstation' gebruikt, zoals in Denemarken (Hovedbanegård), Duitsland (Hauptbahnhof), Oostenrijk (Hauptbahnhof), Tsjechië (hlavní nádraží) en Zwitserland (Hauptbahnhof).

Lijst van centraal stations[bewerken | brontekst bewerken]

Dit overzicht is mogelijk incompleet; u kunt helpen door het uit te breiden.

België[bewerken | brontekst bewerken]

In België kent men drie centraal stations:

Niet alle grote stations krijgen in België het bijvoegsel "-Centraal". Voorbeelden zijn de drukke stations Gent-Sint-Pieters, Brugge, Kortrijk, Leuven, Namen en Luik-Guillemins.

Antwerpen-Centraal is een voormalig kopstation waar alle treinen moesten keren. Sinds 2007 heeft het station veertien perronsporen waarvan vier op doorgaande sporen, dankzij de opening van een tunnel als onderdeel van de hogesnelheidsverbinding Schiphol-Antwerpen, ook wel HSL-Noord of HSL 4 genoemd .

Het centraal station van Brussel is bescheidener met zes perronsporen, maar na Brussel-Noord het op één na drukste station in België met ruim 60.000 opstappende reizigers per weekdag. Jarenlang (tot 2013) was het zelfs het drukste. De perrons van dit station zijn ondergronds aangelegd in de ondertunneling van de Kunstberg op het traject tussen het Noordstation en het Zuidstation.

Het kleinste centraal station is dat van Verviers, met dagelijks zo'n 4.000 instappende reizigers.

Bulgarije[bewerken | brontekst bewerken]

Bulgarije heeft drie centrale stations:

Denemarken[bewerken | brontekst bewerken]

Denemarken gebruikt de benaming Hovedbanegård (‘Hoofdstation’). Het land heeft twee centrale stations:

Duitsland[bewerken | brontekst bewerken]

Duitsland heeft verschillende centrale stations. Hiervoor wordt meestal de term Hauptbahnhof (‘Hoofdstation’) gebruikt, afgekort Hbf. Het onderstaande is een selectie van centrale stations in categorieën één en twee:

Finland[bewerken | brontekst bewerken]

Finland telt twee centrale stations:

Italië[bewerken | brontekst bewerken]

Italië heeft 21 centrale stations:

  • Agrigento Centrale
  • Bari Centrale
  • Barletta Centrale
  • Bologna Centrale
  • Catania Centrale
  • Gorizia Centrale
  • La Spezia Centrale
  • Lamezia Centrale
  • Livorno Centrale
  • Messina Centrale
  • Milano Centrale
  • Napoli Centrale
  • Palermo Centrale
  • Pescare Centrale
  • Pisa Centrale
  • Prato Centrale
  • Reggio Centrale
  • Tarvisio Centrale
  • Torre Annuziata Centrale
  • Trieste Centrale
  • Treviso Centrale

Nederland[bewerken | brontekst bewerken]

Nederland telt acht centrale stations:

Daarnaast heeft Nederland nog zeven stations met de benaming 'Centrum':

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Amsterdam kreeg in 1889 een centraal station, Utrecht in 1909, Rotterdam in 1954 (al werd voor die tijd station Rotterdam Delftsche Poort ook wel 'centraal station' genoemd) en Den Haag in 1975. De term centraal station (in de twintigste eeuw vaak afgekort tot CS) is door de spoorwegen in het verleden gereserveerd voor die stations waar voordien de onpraktische situatie bestond dat een stad werd bediend door meerdere stations.

In 1987 werd voor het eerst van dit principe afgeweken bij de opening van Almere CS aan een doorgaande lijn, die toen alleen richting Amsterdam werd bediend. Hier drukten de letters 'CS' de ambitie van de nieuwe stad Almere uit om tot de grote steden van Nederland te gaan behoren. Almere CS werd per 30 mei 1999 hernoemd in Almere Centrum.

Toen in 1997 in Leiden een nieuw station werd geopend claimde deze gemeente dat haar station, in reizigers gemeten het vijfde van Nederland, recht had op de aanduiding CS. NS heeft indertijd het beleid inzake naamgeving herzien: besloten werd alleen de stations met meer dan 40.000 in- en uitstappers per dag de aanduiding 'Centraal' te geven. Kleinere centraal in een stad gelegen stations zouden zo nodig de aanduiding 'Centrum' kunnen krijgen.[1] Het station in Leiden kreeg in 1997 als eerste de aanduiding 'Centraal' en werd omgedoopt in station Leiden Centraal.

Op 29 mei 2000 kregen Amsterdam CS, Rotterdam CS, Den Haag CS en Utrecht CS de aanduiding 'Centraal' in plaats van CS.

Tijdens de officiële opening op 19 november 2015 kreeg station Arnhem als zesde station van Nederland de aanduiding 'Centraal'. Vanwege de aansluiting op de HSL is station Breda flink uitgebreid en het zou de naam 'Breda Centraal' krijgen. Een deel van de hogesnelheidstreinen stopt niet in Breda en de naam is bij de opening van het nieuwe station in september 2016 'Breda' gebleven.

Op 15 december 2019 kregen ook de stations Amersfoort en Eindhoven de aanduiding 'centraal'.

Er geldt volgens ProRail als regel dat een plaats minimaal 100.000 inwoners moet hebben, er minimaal 40.000 reizigers per dag van het station gebruikmaken, en er minimaal twee andere stations in die plaats aanwezig zijn én bereid zijn een deel van de kosten voor het hernoemen op zich te nemen.[2]

Officieuze namen[bewerken | brontekst bewerken]

Andere partijen, waaronder stads- en streekvervoer, volgen niet altijd de naamgeving van de spoorwegen. Voor hen is 'CS' vaak het belangrijkste station van een stad. Vaak wordt de voorkeur gegeven aan de aanduiding 'CS' boven 'Centraal', waarschijnlijk omdat het korter is en de S verwijst naar Station. Bovendien hoeft de aanduiding 'Centraal' in een stad niet op het station te duiden. Zo waren er al bussen met als eindbestemming 'Amersfoort CS' en stond er langs de A1 al een bord met Amersfoort Centraal voordat dit station in 2019 daadwerkelijk de toevoeging 'Centraal' kreeg. Op deze manier heeft 'centraal station' dezelfde betekenis als in het Duitse taalgebied aan Hauptbahnhof (afgekort Hbf) oftewel Hoofdstation, wat het belangrijkste station van een stad is en in die zin consequent wordt toegepast.

De aanduiding Hoofdstation is in Nederland nooit gebruikelijk geweest. Alleen in de grensstreek met Duitsland spreekt men soms van hoofdstation als het belangrijkste station van een stad wordt bedoeld, vooral in de stad Groningen waar station Groningen algemeen bekend is als het Hoofdstation. In het verleden bestond Stadskanaal Hoofdstation.

Noorwegen[bewerken | brontekst bewerken]

Noorwegen heeft twee centrale stations:

Oostenrijk[bewerken | brontekst bewerken]

Oostenrijk telt negen centrale stations:

Polen[bewerken | brontekst bewerken]

Tsjechië[bewerken | brontekst bewerken]

Een hlavní nádraží (Nederlands: 'hoofdstation', vaak afgekort tot hl.n.) is het belangrijkste station in een Tsjechische stad of plaats. Daar bevindt zich vaak een knooppunt van meerdere spoorlijnen waar vaak zowel internationaal als nationaal treinverkeer vertrekt. Het bekendste en grootste hlavní nádraží van Tsjechië is het station van Praag, waar naast regionale lijnen ook internationale lijnen vertrekken naar Duitsland, Polen, Slowakije, Oostenrijk, Hongarije, Zwitserland, Frankrijk, Nederland, Servië, Rusland, Oekraïne en Kroatië.[3]

Tsjechië heeft zestien centrale stations:

Turkije[bewerken | brontekst bewerken]

Turkije heeft zeven centrale stations:

  • Adana Centraal
  • Ankara Centraal
  • Eskişehir Centraal
  • Gaziantep Centraal
  • Kars Centraal
  • Kayseri Centraal
  • Mersin Centraal

Zweden[bewerken | brontekst bewerken]

Zweden telt 22 centrale stations:

Zwitserland[bewerken | brontekst bewerken]

In Duitstalig Zwitserland gebruikt men net als in Duitsland en Oostenrijk de term Hauptbahnhof, afgekort HB. Het land telt drie centrale stations: