Christina de Wonderbare

Schilderij van Christina de Wonderbare uit 1915,van de hand van de Belgische schilder Georges-Marie Baltus (Onze-Lieve-Vrouwekerk, Sint-Truiden)

Christina de Wonderbare (ook Christina Mirabilis genoemd) (ca. 1150-1224) is een christelijke heilige van wie de naamdag op 24 juli wordt gevierd. Haar heiligheid ontleent zij aan een legende.

Legende

Jeugd

Zij kwam uit een eenvoudig gezin in Brustem en werd wees toen ze vijftien was. Zij bleef met twee zusjes achter in het ouderlijk huis, waar zij zich met zijn drieën leefden.

Eerste opstanding

Als jonge dertiger stierf ze voor de eerste keer. Tijdens haar begrafenis in de Onze-Lieve-Vrouwekerk in Sint-Truiden ging ze rechtop in de kist zitten en vloog naar het gewelf van de kerk. Pas op het bevel van de priester kwam ze weer naar beneden. Daar vertelde ze dat ze door engelen was meegenomen, die haar de hel en het vagevuur hadden laten zien. Ze hadden haar daarna voor de keuze gesteld om naar de hemel te gaan of op aarde te lijden voor de arme zielen. Ze had voor het laatste gekozen.

Een geschilderd beeld van Christina de Wonderbare in het belevingscentrum GRAAF (Borgloon).

Krankzinnige en heks

Ze kon de lucht van de zonde niet verdragen, en ontvluchtte die door zich vliegend naar allerlei hoge plaatsen te begeven. Ooggetuigen meldden onder andere bomen, kerktorens en molenwieken. Soms ook deed ze het tegenovergestelde en kroop in graven. Haar gedrag werd zelfs haar 12e-eeuwse medeburgers wat te gortig, en die probeerden dan ook haar als krankzinnige op te sluiten, maar zij brak ketens en tralies en vloog dan telkens weg, psalmen en sequenzen zingend met een hemelse stem.

Zij leefde lange perioden alleen op het Allerheiligste, kroop onder het ijs of in een gloeiende oven om boete te doen voor de zonden van haar medemensen. Zij werd van hekserij beschuldigd en weer opgesloten, maar toen ze haar lichaam, dat door de slechte behandeling in de gevangenis met zweren was overdekt, genas met olie die uit haar eigen borsten vloeide, werd ze erkend als (krankzinnige) heilige.

Raadgeefster

Mensen baden dat al die opzienbarende verschijnselen mochten ophouden. Ze werden verhoord nadat Christina zich in het dorpje Wellen in het doopvont had gestort.

Daarna woonde ze van ca. 1210 tot ca. 1218 bij de kluizenares Jutta in een kluis bij de kapel van het kasteel van Loon. Daar stond zij in hoog aanzien als raadgeefster. Zo stuurde zijLutgard van Tongeren naar het klooster van Aywières en was ze de vaste raadgeefster van graaf Lodewijk II van Loon, die haar als zijn tweede moeder zag. Hooggeplaatsten kon zij hun misstappen verwijten zonder een blad voor de mond te nemen. (Zie ook: de heilige Catharina van Siëna en de heilige Birgitta van Zweden).

Einde

Aan het einde van haar leven woonde ze in de Abdij van Nonnenmielen, waar ze in 1223 voor de tweede maal overleed. Juist op dat moment ging een medezuster in ernstige geestelijke nood bij haar baar klagen. Christina stond terug op om haar te troosten. Kort daarna overleed ze voor de derde (en laatste) keer in 1224.

Relieken

Haar relieken werden tot aan de Franse Revolutie bewaard in de Abdij van Nonnenmielen. Later vinden we het grootste deel terug in het Redemptoristenklooster te Sint-Truiden.

Anno 2026 worden ze bewaard in de schatkamer van de Onze-Lieve-Vrouwekerk te SInt-Truiden. Hier vinden we ook een ca. 1 m hoge vergulde zilveren monstrans die keurvorst Johan Willem van de Palts liet maken in het toenmalige beroemde zilvercentrum van Augsburg in ruil voor een reliek van Christina.

In Nederland bevindt zich een fragmentje in de Kluizenarij Onze-Lieve-Vrouwe van de Besloten Tuin, waar het bewaard wordt in een nis hoog in de kerk.

Interpretatie

In deze legende staat de vroomheid in de late middeleeuwen centraal. Het verhaal staat vol van symboliek, waaraan gelovigen in die tijd gehoor moesten geven:

• Haar eerste overlijden gaf aan hoe onbetekenend het leven op aarde was in vergelijking tot het leven in het Hemelse Rijk. Als zij opstijgt naar het dak van de kerk, stijgt zij in feite op naar een ander leven, waar geloof het belangrijkst is.
• Door aan Christina hemel, vagevuur en hel te tonen (plaatsen die ook in de kunst een belangrijke plaats innamen, denk hierbij aan Jeroen Bosch), wordt in de legende het beeld gevolgd, dat voor deze plaatsen stond. Gaf de kunstenaar zijn interpretatie van deze oorden, door deze legende werden ze verwoord door de boodschappers van God zelf.
• Haar vlucht uit de bewoonde wereld en verblijf in de wildernis is een thema, dat terug te voeren is op het verblijf van Jezus in de woestijn. Het was in de middeleeuwen een veelvoorkomend verschijnsel, dat mensen zich als kluizenaars terugtrokken. Ook Christina’s constante opstijgen naar hogere oorden (boomtoppen, wieken etc.) is een literaire verwijzing naar het nastreven van een hoger doel.
• De suggestie in de legende, dat zij genas door de olie die uit haar borsten stroomde –waaruit overigens in andere stadia ook melk stroomde, waardoor zij in leven bleef- kan gezien worden als een rechtstreekse verwijzing naar de ziel, die tot heil van de mensheid zorgt.
• Het zich blootstellen aan helse vuren draagt ook weer bij tot de symboliek van het lijden van de mens.
• Met haar erkenning als heilige en haar positie als raadgeefster werd gehoor gegeven aan de heilige boodschap waardoor een plaats in de hemel verworven kon worden.

Vanuit een neutraal standpunt gezien kan men Christina beschouwen als een heilige die voldeed aan het tijdsbeeld. Op de eerste plaats leverde zij een persoonlijke strijd tegen duivelse machten, die zij door volkomen isolatie trachtte te weerstaan. Op de tweede plaats stelt zij haar leven ten dienste van haar naasten, ook conform het gedachtegoed van Jezus, die opkwam voor de dorstigen, naakten, gevangenen etc.

In de kunst

In de kerkelijke kunst wordt Christina afgebeeld als een gevleugelde non.

In de muziek

De zanger Nick Cave and The Bad Seeds zongen op het album Henry's dream (1992) een nummer over haar met de titel Christina the astonishing.

Noten

Mediabestanden

Zie de categorie Christina de Wonderbare van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.