Coandă-effect

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Het coandă-effect bij de achterkant van een lepel
Demonstratie van het coandă-effect

Het coandă-effect of coanda-effect ook bekend als het plafond-effect, is het verschijnsel dat een vloeistof- of gasstroom de neiging heeft een convex oppervlak te volgen, in plaats van een rechte lijn in de oorspronkelijke richting. Wrijvingskrachten (adhesie) voorkomen dat de grenslaag meteen losschiet.

Het principe werd door Albert Metral genoemd naar de Roemeense uitvinder Henri Coandă, die in het fenomeen geïnteresseerd raakte toen een prototypevliegtuig (de Coandă-1910) dat hij had ontwikkeld, als gevolg van dit effect ernstig beschadigd werd.

Het coandă-effect heeft belangrijke toepassingen in diverse gebieden, onder andere in de luchtvaart en bij de voortstuwende werking van zeilen in de zeilsport. Sinds 2012 wordt het coandă-effect ook gebruikt in Formule 1 om de aerodynamica te verbeteren.[1] Het coandă-effect kan de liftkracht van vliegtuigen versterken, zoals bij het Russische vrachtvliegtuig voor polaire gebieden de Antonov An-72/74 (NAVO-codenaam Coaler), met twee turbofan motoren bovenop de vleugel in plaats van eronder. Platen duwen de gasstroom van de motoren omlaag.[2]

Bij vloeistoffen kan het coandă-effect grotendeels verklaard worden door de aantrekkingskracht tussen verschillende moleculen. Deze intermoleculaire krachten - specifiek de zwakke vanderwaalskrachten - zorgen voor een oppervlaktespanning waardoor de vloeistof ook aan de onderkant van een horizontaal vlak blijft plakken. Hierbij levert de stroming van de vloeistof geen bijdrage aan het fenomeen. Het coandă-effect treedt ook op bij het uitschenken van een theepot, waarbij morsen vaak optreedt als niet snel genoeg geschonken wordt, het theepoteffect.

Voor gassen heeft de verklaring echter niets te maken met intermoleculaire aantrekking. In dat geval is het drijvende mechanisme de verlaging van de druk ter hoogte van de convexe kromming, waar de stroomsnelheid van het gas hoger is. (Zie ook vliegtuigvleugel en het principe van Bernoulli.) Bijgevolg trekt de stroming zich tegen het oppervlak aan, en buigt af.

Het Russische vrachtvliegtuig Antonov An-72/74 maakt gebruik van het Coanda-effect. Moskou, 2010

Zie ook[bewerken]

Referenties[bewerken]