Concurrentie (ecologie)
| Soort A ↓ |
← Soort B → | ||
|---|---|---|---|
| Voordeel | Neutraal | Nadeel | |
| Voordeel | mutualistische symbiose |
commensalisme | parasitisme |
| Neutraal | commensalisme | epifytisme (bij planten) |
amensalisme |
| Nadeel | parasitisme | amensalisme | concurrentie |
Concurrentie (anglicisme: competitie) is het gebruik van dezelfde natuurlijke omgeving, door organismen met vergelijkbare behoeften. Er kan concurrentie plaatsvinden om ruimte, om voedingsstoffen en water, of (met name bij planten) om licht. Men onderscheidt twee typen concurrentie:
- interspecifieke concurrentie is de concurrentie tussen individuen van verschillende soorten, binnen een levensgemeenschap
- intraspecifieke concurrentie is de concurrentie tussen individuen van een populatie van één soort (= species)
Intraspecifieke concurrentie is een drijvende kracht achter natuurlijke selectie en een belangrijk mechanisme van de evolutie. De intraspecifieke concurrentie (binnen de soort) is sterker dan de interspecifieke (tussen soorten), omdat individuen van dezelfde soort in sterkere mate overeenkomstige eisen stellen aan hun omgeving, dan individuen van verschillende soorten in datzelfde biotoop.
Daarnaast onderscheidt men twee typen concurrentie, naargelang de mate waarin concurrerende individuen beïnvloed worden door de concurrentie:
- Bij scramble competition lijden alle individuen evenveel onder de concurrentie. Als scramble competition te sterk is kan dat ertoe leiden dat een soort uitsterft.
- Bij contest competition lijden niet alle individuen evenveel onder de concurrentie. De meer aangepaste individuen lijden minder onder de concurrentie dan de minder aangepaste individuen. Hierdoor kan natuurlijke selectie optreden en daardoor evolutie.
Concurrentie kan zowel direct (interferentie) als indirect (exploitatie) zijn. Bij interferentie inter-ageren de organismen direct met elkaar, bijvoorbeeld wanneer 2 vogels vechten om hetzelfde territorium. Bij exploitatie is er geen directe interactie, maar leidt het gebruik van een hulpbron door het ene organisme ertoe dat het andere organisme die niet meer kan gebruiken, bijvoorbeeld wanneer een muis en een hert allebei gevallen eikels eten in een bos.
Het begrip concurrentie wordt onder andere gebruikt in:
- wederzijdse uitsluiting (anglicisme: competitieve exclusie): een ecologisch principe dat stelt dat twee soorten niet naast elkaar kunnen bestaan als zij dezelfde niche bezetten en zo in volledige concurrentie zijn
- concurrentie betreft planten die dezelfde behoeften hebben, maar waarin het milieu niet kan voorzien. Ook hier kan er concurrentie plaatsvinden om ruimte, om voedingsstoffen en water, of om licht.
Zie ook
[bewerken | brontekst bewerken]
· 
· 
· ·