Conversietherapie
Conversietherapie (of homotherapie, homogenezing of homogenezingstherapie Engels: conversion therapy of Sexual orientation change efforts (S.O.C.E.)) is een verzamelnaam voor methoden die als doel hebben de seksuele geaardheid van homoseksuele (en biseksuele) mensen te veranderen in heteroseksueel. Recenter worden ook pogingen om de genderidentiteit van transgenders te veranderen in cisgender hieronder geplaatst.[1][2]
Conversietherapie wordt toegepast in tal van landen, waaronder veel westerse landen (Verenigde Staten, Verenigd Koninkrijk), Afrika en Azië (China, Singapore). In sommige gemeenschappen meent men de geaardheid met geweld te kunnen veranderen, onder meer door mensen aan te zetten tot heteroseksuele geslachtsgemeenschap, zogenaamde correctieve verkrachting.[3][bron?]
De psychologische bijstand geboden aan mensen die denken aan een transitie wordt soms ook beschouwd als conversietherapie. Er is discussie of dit wenselijk is of niet.[1][2]
Inleiding
[bewerken | brontekst bewerken]Binnen conversietherapie worden verschillende technieken gebruikt, waaronder psychoanalyse en groepstherapie. Er is geen wetenschappelijk onderzoek bekend dat aantoont dat deze methoden in staat zijn de seksuele geaardheid te wijzigen. Ook is er geen empirisch of wetenschappelijk bewijs dat homoseksualiteit of biseksualiteit een aandoening of afwijking is.
Wel bestaat er binnen de wetenschap algemene consensus over het idee dat homoseksualiteit en biseksualiteit normale variaties zijn op de menselijke seksuele geaardheid. Ook is aangetoond dat de geaardheid van homoseksuelen, lesbiennes en biseksuelen geen belemmering is voor een normale psychische gezondheid en sociaal leven. De meeste gezondheidsorganisaties raden mensen daarom af om te proberen hun seksuele geaardheid te veranderen. Deze methoden worden vaak gezien als onethisch omdat ze schadelijk kunnen zijn voor de geestelijke gezondheid van de betrokkenen.
De methoden die bedoeld zijn om seksuele geaardheid te veranderen, zijn regelmatig controversieel door de sterk tegengestelde visies van voor- en tegenstanders. Voorstanders zijn vaak te vinden in conservatief-religieuze bewegingen en politieke partijen. Tegenstanders zijn meestal wetenschappelijke organisaties of mensenrechtenbewegingen die opkomen voor homorechten.
Geschiedenis
[bewerken | brontekst bewerken]Onder de medische pogingen de seksuele geaardheid te veranderen vallen de chirurgische ingrepen zoals hysterectomie, ovariectomie, clitorectomie, castratie, ingrepen aan de Nervus pudendus en lobotomie. Onder de medicinale methoden vallen de hormoonbehandeling, farmaceutische shocktherapie en behandeling met remmende of stimulerende medicijnen. Andere methoden zijn aversietherapie, het reduceren van aversie tegen heteroseksualiteit, elektroshocktherapie, groepstherapie, hypnose en psychoanalyse.
Tot het einde van de achttiende eeuw werd homoseksualiteit gezien als een zonde. Daarna maakte deze visie plaats voor de idee dat homoseksualiteit een aandoening, en dus mogelijk te genezen is. De Duits-Oostenrijkse psychiater Richard von Krafft-Ebing bespreekt in hoofdstuk IV "Algemene pathologie" van zijn belangrijkste werk "Psychopathia Sexualis" homoseksualiteit in "D agnose, prognose en therapie van tegengesteld seksueel instinct". Krafft-Ebing beschouwde homoseksualiteit als een neurose. Homoseksualiteit kon hierbij zowel aangeboren zijn als voortkomen uit een "onhygiënisch" seksueel leven. Onder de voorwaarde dat de "aandoening" in het beginstadium was kon homoseksualiteit soms worden genezen door onthouding van masturbatie. Vaker zou hypnose echter de enige vorm van therapie zijn om de neiging tot masturbatie en homoseksuele gevoelens te onderdrukken en "mannelijkheid" en heteroseksuele gevoelens te stimuleren. Krafft-Ebing was tegen castratie en behandeling met medicatie als methoden om mensen te genezen van hun homoseksualiteit. Het werk van Richard von Krafft-Ebing is sterk van invloed geweest op het ziektedenken rondom niet-heteroseksuele geaardheden, waaronder homoseksualiteit en biseksualiteit.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog voerden artsen van het naziregime experimenten uit op gevangenen om een behandeling voor homoseksualiteit te vinden. Deze experimenten leverden geen enkel wetenschappelijk inzicht op. In het concentratiekamp Buchenwald diende de arts Carl Vaernet hormonen toe aan twaalf homoseksuele mannen. Hierbij plaatste hij een metalen buisje in de lies, dat over een lange periode testosteron toediende. Vaernet ging ervan uit dat een tekort aan testosteron de oorzaak was van homoseksualiteit.
Ook eind jaren 1960 wordt in Nederland door de psycholoog Gerard van den Aardweg de opvatting verkondigd dat homoseksualiteit een neurose is. Van den Aardweg promoveerde in 1967 op het proefschrift Homofilie, neurose en dwangzelfbeklag, waarin hij - voornamelijk op basis van een analyse van het leven en werk van André Gide – betoogde dat homoseksualiteit voortkwam uit infantiele gevoelens.[4] Een gezin met een dominante moeder, waarbij de vader afwezig is, zou mogelijk kunnen leiden tot homoseksualiteit bij de kinderen. De gedachte was dat een zoon in een dergelijk gezin minderwaardigheidsgevoelens zou ontwikkelen en zou leren te verlangen naar het ontbrekende geslacht in het gezin. Homoseksuelen zouden kunnen genezen door middel van een vorm van psychotherapie, waarbij ze leerden te lachen om hun kinderlijke gevoelens. Hoe dat in zjijn werk ging, legde Van den Aardweg niet uit: hij gaf slechts een korte beschrijving van drie gevallen, waarvan hij er één niet zelf kan hebben behandeld. De theorieën van Van den Aardweg vonden gehoor onder conservatieve christenen (onder andere de toenmalige Evangelische Omroep) die zich verzetten tegen de groeiende sociale acceptatie (ook in veel kerken) van homoseksualiteit.[5] Veel invloedrijker was echter het in 1969 verschenen proefschrift Homosekualiteit als klacht, waarin psychiater Wijnand Sengers 117 gepubliceerde 'genezingsgevallen' analyseerde, en concludeerde dat slechts één daarvan overtuigend heteroseksueel was geworden.
Onder invloed van de seksuele revolutie en de homo-emancipatie veranderde de kijk op geaardheid. Als in 1975 aan Nederlandse hoogleraren psychiatrie wordt gevraagd of homoseksualiteit een aandoening is, wijst een meerderheid van hen dit af.
In 1992 veranderde de Wereldgezondheidsorganisatie de classificatie van homoseksualiteit van een geestelijke aandoening in de diagnose 'ego-dystonic homosexuality". Alleen als een persoon psychische problemen ervaart met zijn geaardheid, kan deze op eigen initiatief verzoeken tot behandeling.
Redenen
[bewerken | brontekst bewerken]Veel mensen die in conversietherapie gaan, hebben een conservatief-religieuze achtergrond. Uit onderzoek bleek dat de motivatie vooral voortkomt uit religieuze overwegingen. Een andere reden kan zijn dat men trouw wil blijven aan een echtgenoot of de wens heeft te trouwen met iemand van het andere geslacht. Ook de angst verstoten te worden door familie indien men 'uit de kast' komt, kan een reden zijn toevlucht te zoeken tot conversietherapie.[6] Anderen willen hun homoseksuele of biseksuele geaardheid wijzigen omdat men bang is te vervallen in met homoseksualiteit geassocieerd gedrag. Ook denkt men de kans op seksueel overdraagbare aandoeningen te kunnen verkleinen.
Methoden
[bewerken | brontekst bewerken]Gedragstherapie
[bewerken | brontekst bewerken]Onder gedragstherapie valt aversietherapie, waarbij negatieve prikkels worden geassocieerd met homo-erotische afbeeldingen en positieve prikkels met hetero-erotische prikkels. Mannen die reageren op homo-erotiek krijgen bijvoorbeeld een elektrische schok of ziekmakende medicijnen toegediend.[6]
Na een aantal veelbelovende experimenten in 1966 werd aversietherapie populair. Sinds 1994 ziet de American Psychological Association aversietherapie als een "gevaarlijke niet werkende methode'".
Bioenergetica
[bewerken | brontekst bewerken]Bioenergetica is een therapie ontwikkeld door Alexander Lowen en John Pierrakos. De therapeut Richard Cohen gebruikte bioenergetica in een poging homoseksuelen te bekeren tot heteroseksualiteit. Tijdens de therapie van Cohen lag de 'patiënt' in foetale houding in de schoot van de therapeut. Ook was Cohen voorstander van methoden waarbij de 'patiënt' schreeuwde of met een tennisracket op een kussen sloeg.
Religieuze methoden
[bewerken | brontekst bewerken]Religieus gemotiveerde homogenezing wordt gepraktiseerd in sommige conservatief-christelijke kringen, waarin geloofd wordt dat homoseksualiteit voortkomt uit een gebroken wereld en dat geaardheid door geloof kan worden aangepast. De seksuele geaardheid zou kunnen veranderen door een verzoening met Jezus Christus.[bron?]
Ex-homogroepen
[bewerken | brontekst bewerken]Ex-homogroepen ondersteunen bij het onderdrukken van de homoseksuele gevoelens. Ook zouden zij minderheidsstress en marginalisering tegengaan.
Huwelijkstherapie
[bewerken | brontekst bewerken]Heteroseksuele huwelijkstherapie kan ingezet worden als een poging de seksuele gerichtheid te wijzigen.
(In)effectiviteit en schadelijkheid
[bewerken | brontekst bewerken]Er bestaat geen bewijs dat iemands seksuele geaardheid kan worden veranderd en medische instituten waarschuwen dat homogenezingspraktijken ineffectief en schadelijk zijn.[7][8][9][10][11][12][13] Medische, wetenschappelijke en overheidsorganisaties in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk hebben hun zorgen geuit over de geldigheid, effectiviteit en ethiek van conversietherapieën.[14][15][16][17][18][19]
De "behandeling" kan dan ook zowel geestelijk als lichamelijk schadelijk zijn, vooral als de betrokkene egosyntinisch is en zijn of haar geaardheid niet wil veranderen. Een mogelijk effect is depressie met kans op zelfmoord. Conversietherapie wordt door Amerikaanse gezondheidsorganisaties algemeen verworpen.[20]
Legaliteit
[bewerken | brontekst bewerken]Verscheidene jurisdicties hebben wetten aangenomen tegen homogenezing, zoals Duitsland in december 2019.[21]
De Nederlandse Tweede Kamer heeft in 2021 een motie aangenomen die het kabinet oproept om met een wetsvoorstel te komen om homogenezingstherapie strafbaar te stellen. Deze motie werd gesteund door D66, VVD, PvdA en GroenLinks.[22] Het demissionaire Kabinet-Rutte III besloot echter om de motie niet te volgen omdat niet duidelijk zou zijn hoe dit in de praktijk uitgevoerd kon worden.[23] D66, VVD, PvdA en GroenLinks kondigden aan een initiatiefwet te schrijven.[24] In 2022 dienden deze partijen samen met de SP en de Partij voor de Dieren het initiatiefwetsvoorstel in om conversietherapie strafbaar te stellen in. Deze partijen hadden op dat moment een kamermeerderheid.[25] Aanhangig is dit Voorstel van wet van de leden Paulusma, Becker, Westerveld, Van Nispen en Kostic tot wijziging van het Wetboek van Strafrecht en enige andere wetten in verband met het strafbaar stellen van handelingen gericht op het veranderen of onderdrukken van de seksuele gerichtheid of genderidentiteit (Wet strafbaarstelling conversiehandelingen). Eerder stond in de titel ook genderexpressie.[26] De wet werd op 12 juni 2026 door de Eerste Kamer aangenomen.[27]
In België werd in 2023 een wet aangenomen door de Kamer van volksvertegenwoordigers die het uitvoeren, promoten en voorstellen van conversiepraktijken strafbaar stelt. Alle aanwezige parlementsleden stemden voor, op Vlaams Belang na dat zich onthield.[28] Conversiepraktijken worden gedefinieerd als elke praktijk die als bedoeling heeft de genderidentiteit, genderexpressie of seksuele oriëntatie van een persoon te onderdrukken of veranderen.[29]
- Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Sexual orientation change efforts op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
- F. Wafelbakker (18-08-2016). Homoseksualiteit; De bedreigende aspecten van ziekteclassificatie. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde 1986 (23): 1070
- 1 2 (en) The Biden administration’s confused embrace of trans rights
. The Economist (23 juni 2022). Geraadpleegd op 25 oktober 2022. - 1 2 Conversietherapie: Betekent het verbod op conversietherapie hetzelfde voor homo’s als voor trans?. Gendervragen.nl. Geraadpleegd op 25 oktober 2022.
- ↑ Sorial, Sarah (2015). Rape, Women’s Autonomy and Male Complicity. Palgrave Macmillan UK, London, 15–33. ISBN 978-1-349-58082-8.
- ↑ Van den Aardweg, Gerard (1967). Homofilie, neurose en dwangzelfbeklag: Een psychologische theorie over homofilie, toegelicht met een analyse van leven en werk van André Gide.. Polak & Van Gennep.
- ↑ David J. Bos, 'Homo-af: De opkomst van "de ex-homoseksueel" in Nederland.' In: David Bos & John Exalto (red.), Genot en gebod: Huwelijk en seksualiteit in protestants Nederland na 1800. Utrecht: KokBoekencentrum 2019, pp. 128-155
- 1 2 Chinese 'homotherapie' voor de rechter
. Trouw (29 juli 2014). Geraadpleegd op 15 augustus 2022. - ↑ Drescher, Jack (red.), Kenneth Zucker (red.) (2006). Ex-Gay Research: Analyzing the Spitzer Study and Its Relation to Science, Religion, Politics, and Culture. Harrington Park Press, New York, 126, 175. ISBN 978-1-56023-557-6.
- ↑ Ford, Jeffry G. (2001). Healing homosexuals: A psychologist's journey through the ex-gay movement and the pseudo-science of reparative therapy. Journal of Gay & Lesbian Psychotherapy 5 (3–4): 69–86. DOI: 10.1300/J236v05n03_06.
- ↑ Cruz, David B. (1999). Controlling Desires: Sexual Orientation Conversion and the Limits of Knowledge and Law. Southern California Law Review 72. Gearchiveerd op 19 september 2017. Geraadpleegd op 25 november 2016.
- ↑ Yoshino, Kenji (2002). Covering. Yale Law Journal 111 (4): 769–939. DOI: 10.2307/797566. Gearchiveerd op 10 juni 2023.
- ↑ Gonsiorek, John (red.), James Weinrich (red.) (1991). Homosexuality: Research Implications for Public Policy. Sage Publications, Inc, Newbury Park, California, "Sexual orientation conversion therapy for gay men and lesbians: A scientific examination". ISBN 978-0-8039-3764-2. Gearchiveerd op 6 februari 2018. Geraadpleegd op 25 december 2019.
- ↑ Youth in the Crosshairs: the Third Wave of Ex-gay Activism. National LGBTQ Task Force. National LGBTQ Task Force Policy Institute (2006). Gearchiveerd op 5 juni 2007. Geraadpleegd op 25 december 2019.
- ↑ Haldeman, Douglas C. (December 1999). The Pseudo-science of Sexual Orientation Conversion Therapy. Angles: The Policy Journal of the Institute for Gay and Lesbian Strategic Studies 4 (1): 1–4. Gearchiveerd op 7 januari 2018. Geraadpleegd op March 16, 2018.
- ↑ American Psychiatric Association, Position Statement on Therapies Focused on Attempts to Change Sexual Orientation (Reparative or Conversion Therapies). American Psychiatric Association (May 2000). Gearchiveerd op 10 januari 2011. Geraadpleegd op August 28, 2007. “In December of 1998, the Board of Trustees issued a position statement that the American Psychiatric Association opposes any psychiatric treatment, such as "reparative" or conversion therapy, which is based upon the assumption that homosexuality per se is a mental disorder or based upon the a priori assumption that a patient should change his/her sexual homosexual orientation. ... The validity, efficacy and ethics of clinical attempts to change an individual's sexual orientation have been challenged. To date, there are no scientifically rigorous outcome studies to determine either the actual efficacy or harm of "reparative" treatments. (references omitted)”
- ↑ Just the Facts About Sexual Orientation & Youth: A Primer for Principals, Educators and School Personnel. Just the Facts Coalition (1999). Geraadpleegd op 14 mei 2010.
- ↑ Glassgold, JM, Report of the American Psychological Association Task Force on Appropriate Therapeutic Responses to Sexual Orientation. American Psychological Association (1 augustus 2009). Geraadpleegd op 24 september 2009.
- ↑ Memorandum of Understanding on Conversion Therapy in the UK (January 2015). Gearchiveerd op 23 januari 2015. Geraadpleegd op 19 januari 2015.
- ↑ General Medical Council supports Memorandum on conversion therapy in the UK (January 2015). Gearchiveerd op 23 september 2017. Geraadpleegd op 19 januari 2015.
- ↑ Professional Standards Authority supports action by Accredited Registers on Conversion Therapy (January 2015). Gearchiveerd op 5 mei 2015. Geraadpleegd op 19 januari 2015.
- ↑ Wet die wordt hetero therapie verbiedt blijft van kracht. Holebi.info (5 mei 2015). Gearchiveerd op 27 augustus 2016. Geraadpleegd op 19 augustus 2016.
- ↑ "Duitsland verbiedt 'homogenezing'", Trouw, 18 december 2019. Gearchiveerd op 25 december 2019. Geraadpleegd op 25 december 2019.
- ↑ van der Aa, Edwin, "Homogenezingstherapie wordt strafbaar", AD.nl, 26 januari 2021. Gearchiveerd op 28 januari 2021. Geraadpleegd op 27 januari 2021.
- ↑ Sophie Duvekot, Hoezo is 'homogenezing' in Nederland niet strafbaar? . OneWorld (4 juni 2021). Gearchiveerd op 21 augustus 2022. Geraadpleegd op 15 augustus 2022. “Vorige week legde het demissionaire kabinet een ruime Kamermeerderheid naast zich neer, die de regering eind januari sommeerde spoedig met een wet te komen. (...) het was niet voor het eerst dat het kabinet dat verzoek kreeg: mei 2019 stemde de Tweede Kamer al over een motie waarin de regering werd verzocht met een wetsvoorstel te komen die conversietherapieën strafbaar maakt. Alleen CDA, FvD, PVV, SGP en ChristenUnie stemden tegen, waarmee de motie werd aangenomen.”
- ↑ D66, VVD, PvdA en GroenLinks schrijven initiatiefwet tegen 'homogenezingstherapie' . de Volkskrant (4 juni 2021). Gearchiveerd op 19 december 2021. Geraadpleegd op 15 augustus 2022. “Een Kamermeerderheid had de regering opgeroepen een verbod te regelen. Maar volgens het kabinet is er eerst meer onderzoek nodig om te bezien hoe 'homogenezing' verder kan worden tegengegaan.”
- ↑ Tweede Kamer wil gevangenisstraf en hoge geldboetes voor 'homogenezers'. nos.nl (14 februari 2022). Geraadpleegd op 18 februari 2022.
- ↑ Initiatiefvoorstel-Paulusma, Becker, Westerveld, Dobbe en Kostic Wet strafbaarstelling conversiehandelingen (36.178). www.eerstekamer.nl. Gearchiveerd op 23 juli 2026. Geraadpleegd op 22 augustus 2026.
- ↑ Conversiehandelingen worden strafbaar. eerstekamer.nl (16 juni 2026). Gearchiveerd op 13 augustus 2026. Geraadpleegd op 22 augustus 2026.
- ↑ Dekock, Laurens, Conversietherapie om LGBTQI+-personen "te genezen" vanaf nu verboden in ons land: "Ik werd gehersenspoeld". vrtnws.be (19 juli 2023). Gearchiveerd op 21 juli 2023. Geraadpleegd op 21 juli 2023.
- ↑ België maakt het ‘bekeren’ van mensen met andere geaardheid strafbaar: ‘Deze praktijken zijn bijzonder schadelijk’. De Standaard (20 juli 2023). Gearchiveerd op 21 juli 2023. Geraadpleegd op 21 juli 2023.
· 
· 