Cro-magnonmens

Cro-magnonmens Fossiel voorkomen: Laat Pleistoceen
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren) Stam: Chordata (Chordadieren) Klasse: Mammalia (Zoogdieren) Orde: Primates (Primaten) Familie: Hominidae (Mensachtigen) Geslacht: Homo (Mensen)
Soort
Homo sapiens Linnaeus, 1758
Afbeeldingen Cro-magnonmens op Wikimedia Commons Mediabestanden
Portaal    Biologie Zoogdieren

Schraper cro-magnon - Collection "Louis Lartet" - Museum van Toulouse.

De cro-magnonmens is de naam voor de prehistorische mens uit het Laat-paleolithicum waarvan in West-Europa fossiele resten en gebruiks- en siervoorwerpen van steen, bot en ivoor zijn gevonden. De cro-magnonmens behoort tot de huidige en enige nog levende mensensoort, Homo sapiens. De naam is afgeleid van de naam van een abri bij Les Eyzies-de-Tayac-Sireuil in de Franse Dordogne. Soms wordt de cro-magnonmens beschouwd als een ondersoort waarvoor de namen Homo sapiens diluvialis of Homo sapiens cromagnonensis in gebruik zijn, maar de meeste wetenschappers zijn het erover eens dat Homo sapiens nooit ondersoorten heeft gehad en dat de cro-magnonmensen "gewone" moderne mensen waren.

In de Angelsaksische wetenschappelijke literatuur staat de cro-magnonmens ook bekend als European Early Modern Humans (EEMH) ofwel Europese vroege moderne mens.

Oorsprong

De Europese vroege moderne mens verschijnt blijkens dateringen van archeologische vondsten ca. 40.000 jaar geleden in West-Europa. Hij werd bekend door de vondsten van skeletresten in onder meer Cro-Magnon, Aurignac en La Madeleine in de vallei van de Vézère.

Het was een latere tijdgenoot van de neanderthaler. Deze oudere mensensoort werd na het verschijnen van de cro-magnonmens langzaam zeldzamer en stierf ten slotte uit. Of de neanderthalers verdrongen zijn door de cro-magnonmens en wat de oorzaak van hun uitsterven was, is nog steeds onduidelijk. DNA-onderzoek heeft aangetoond dat er een zekere mate van vermenging optrad, en de huidige Europeanen en Aziaten (echter niet de Afrikanen) gemiddeld 2-4% neanderthalgenen bezitten. Een vroeg bewijs van deze vermenging geeft het dijbeen van Oest-Isjim uit West-Siberië.

Het skelet van de cro-magnonmens is anatomisch niet te onderscheiden van de moderne mens. Er zijn wel grote verschillen met het skelet van de neanderthaler. Vergeleken met deze laatste was de cro-magnonmens qua lichaamsbouw tengerder en minder gespierd, maar wel langer: gemiddeld mat hij 1,75 m tot 1,80 m. De schedels van beide soorten vertonen ook grote verschillen.

De cro-magnonmens bracht schilderingen aan op rotswanden en in grotten. De bekendste daarvan zijn die te Lascaux in Frankrijk en Altamira in Spanje. Hij was een jager op groot wild, onder andere op de wolharige mammoet en de wolharige neushoorn. Deze dieren werden ook in de schilderingen afgebeeld.

Grafvondsten zijn o.a. bekend uit Soengir in Rusland.

Verspreiding van de anatomisch moderne mens

De uit Oost-Afrika komende moderne mens verspreidt zich relatief snel over Noord-Afrika en via het Midden-Oosten over Europa. In Europa nemen ze de plaats in van de neanderthaler. Alleen het Iberisch schiereiland ten zuiden van de Ebro (de zogenaamde 'Ebro-grens') en het uiterste noordoosten blijven nog ettelijke duizenden jaren vrij van de cro-magnonmens.

• 

  bereik rond 37.500 BP

• 

  bereik rond 35.000 BP

• 

  bereik rond 32.500 BP

• 

  bereik rond 30.000 BP

Zie ook

• Homo sapiens
• Neanderthaler
• Grotschildering
• Artefact
• Wolharige mammoet
• Wolharige neushoorn
• Otto Hauser

Bronnen en verwijzingen