Cryptogamen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Cladonia sp.

Cryptogamen, wetenschappelijke naam Cryptogamae, is een informele naam voor wat ook wel "lagere planten" of "sporenplanten" genoemd worden. Het gaat meestal om organismen die tot de Plantae ("planten") gerekend werden (worden, of kunnen worden) maar bloemen, vruchten noch zaden vormen: zij planten zich voort met sporen. Bekende groepen cryptogamen zijn wolfsklauwen, varens, paardestaarten, mossen, algen en schimmels (waaronder de korstmossen).

De naam cryptogamen kan afgeleid worden van het Oudgrieks κρυπτός, kruptos "verborgen" en γαμεῖν, gamein "huwen". Dit staat tegenover de Phanerogamae of fanerogamen (Oudgrieks: φανερός, phaneros, "zichtbaar"), een naam voor de overige planten, de zaadplanten of Spermatofyta (Oudgrieks: σπέρμα, sperma, "zaad" en φυτόν, phuton, "plant").

Omgrenzing van de cryptogamen[bewerken | brontekst bewerken]

In termen van plantensystematiek zijn cryptogamen geen "goede" eenheid: het is zeker geen monofyletische groep. De term "cryptogamen" wordt in de biologie inconsistent gebruikt. Gewoonlijk omvatten de cryptogamen altijd planten zonder bloemen en wordt ook gelijkgesteld met de term "lagere planten". Schimmels, waartoe de korstmossen worden gerekend, worden niet gerekend tot wat tegenwoordig het Rijk Plantae heet. De naam cryptogamen blijft echter wijdverbreid in gebruik, aangezien het een ingeburgerde term is die niet misbegrepen kan worden en waarvoor geen duidelijk alternatief is. Deze organismen zijn ook verbonden door het feit dat ze een wetenschappelijke naam krijgen volgens de regels in de botanische Code, de ICBN. Voor taxonomisch onderzoek is dit qua wetenschappelijke methodiek vaak weer wel een samenhangend onderzoeksveld.

Historische namen van verschillende groepen in het Plantenrijk
Prokaryoten, Protophytae,
Schizophyta
, Monera
Algen s.l. Bacteria Thallophyta,

Arrhizophyta

'lagere planten'
Cryptogamae
Cyanophyta
thallofyten
zonder
archegonia
Algae s.s.
Fungi,
Schimmels
appendix:
Lichenes
Embryophyta

Planten (s.s.)
Archegoniatae Bryophyta s.l.
Astelocormophyta
Hepaticae
Musci
Anthocerotae
Tracheophyta,
Cormophyta,
Rhizophyta,
Stelocormophyta
'Lycophyta' Vaatcryptogamen,
Varens
'Pteridophyta'
Lignophyta Gymnospermae Phanerogamae,
Spermatophyta
Angiospermae,
Anthophyta
Monocotyledonae
Dicotyledonae

Tot de cryptogamen worden gerekend de algen, mossen, paardenstaarten en varens.

Algen (inclusief zeewieren) vormen een groep die zich onderscheidt doordat aan het organisme geen verschillende organen zijn te onderscheiden: het bestaat uit een veelcellig bladachtig geheel, dat vele vertakkingen kan hebben. Ook zijn er eencellige algen. De studie die zich bezighoudt met algen heet fycologie of algologie. Een van de bestudeerde groepen zijn groenwieren (Chlorophyta).

Mossen en verwanten: planten zich voort door sporen. De tak van wetenschap die zich met deze groepen bezighoudt heet bryologie. Deze groepen hebben geen vaatbundels maar worden wel tot de planten gerekend:

  1. levermossen (Marchantiophyta),
  2. mossen (Bryophyta) en
  3. hauwmossen (Anthocerotophyta)

Vaatcryptogamen zijn vaatplanten, varens en verwanten, die zich voortplanten en verspreiden zich door sporen. De tak van wetenschap die zich met deze groepen bezighoudt heet pteridologie. Deze groepen worden wel tot de planten gerekend. Tot de Vaatcryptogamen behoren de varens en varenachtigen.

Schimmels (Fungi, inclusief de lichenen) werden ook wel tot deze groep gerekend, maar dat is inmiddels achterhaald: ze vormen een apart rijk dat meer verwant is aan de dieren dan aan de planten.

Externe links[bewerken | brontekst bewerken]

Plantkunde en deelgebieden
Geobotanie (planten als onderdeel van de biosfeer)
Plantengeografie:adventief · areaal · beschermingsstatus · bioom · endemie · exoot · flora · floradistrict · floristiek · hoogtezonering · invasieve soort · Plantengeografie · status · stinsenplant · uitsterven · verspreidingsgebied
Paleobotanie:archeobotanie · dendrochronologie · fossiele planten · gyttja · palynologie · pollenzone · varens · veen
Vegetatiekunde & plantenoecologie:abundantie · associatie · bedekking · biodiversiteit · biotoop · boomlaag · bos · Braun-Blanquet (methode) · broekbos · climaxvegetatie · clusteranalyse · coenocline · concurrentie · constante soort · contactgemeenschap · differentiërende soort · dwergstruweel · ecologische gradiënt · ecologische groep · Ellenberg-indicatorwaarde · gemeenschapsgradiënt · grasland · heide · kensoort · kruidlaag · kwelder · minimumareaal · moeras · moslaag · ordinatie · pioniersoort · plantengemeenschap · potentieel natuurlijke vegetatie · presentie · regenwoud · relevé · ruigte · savanne · schor · steppe · struiklaag · struweel · successie · syntaxon · syntaxonomie · Tansley (methode) · toendra · tropisch regenwoud · trouw · veen · vegetatie · vegetatielaag · vegetatieopname · vegetatiestructuur · vegetatietype · vergrassing · verlanding
Idiobotanie (planten onder gecontroleerde omstandigheden)
Plantenmorfologie & -anatomie:beschrijvende plantkunde · adventief · apoplast · blad · bladgroenkorrel · bladstand · bloeiwijze · bloem · bloemkroon · boomkruin · celwand · chloroplast · collenchym · cortex · cuticula · eicel · epidermis · felleem · fellogeen · felloderm · fenologie · floëem · fytografie · gameet · gametofyt · groeivorm · haar · houtvat · huidmondje · hypodermis · intercellulair · intercellulaire ruimte · kelk · kroonblad · kurk · kurkcambium · kurkschors · levensduur · levensvorm · merg · meristeem · middenlamel · palissadeparenchym · parenchym · periderm · plantaardige cel · plastide · schors · sclereïde · sclerenchym · spermatozoïde · sponsparenchym · sporofyt · stam · steencel · stengel · stippel · symplast · tak · thallus · topmeristeem · trachee · tracheïde · tylose · vaatbundel · vacuole · vrucht · wortel · xyleem · zaad · zaadcel · zeefvat · zygote
Plantenfysiologie:ademhaling · bladzuigkracht · evapotranspiratie · fotoperiodiciteit · fotosynthese · fototropie · fytochemie · gaswisseling · geotropie · heliotropisme · nastie · plantenfysiologie · plantenhormoon · rubisco · stikstoffixatie · stratificatie · transpiratie · turgordruk · vernalisatie · winterhard · worteldruk
Plantensystematiek:taxonomie · botanische nomenclatuur · APG I-systeem · APG II-systeem · APG III-systeem · APG IV-systeem · algen · botanische naam · cladistiek · Cormophyta · cryptogamen · classificatie · embryophyta · endosymbiontentheorie · endosymbiose · evolutie · fanerogamen · fylogenie · generatiewisseling · groenwieren · hauwmossen · kernfasewisseling · korstmossen · kranswieren · landplanten · levenscyclus · levermossen · mossen · PPG I-systeem · roodwieren · varens · zaadplanten · zeewier
Overig
Bijzondere plantkunde:algologie · bryologie · dendrologie · fycologie · lichenologie · mycologie · pteridologie
Sjablonennavigatie biogeografisch · navigatie bloeiwijzen · navigatie plantenhormonen · navigatie plantkunde · navigatie stinsenplanten · navigatie fytografie bloemplanten · navigatie fytografie mossen · navigatie fytografie varens · navigatie vegetatiekunde