Cryptogamen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Cladonia sp.

Cryptogamen, wetenschappelijke naam Cryptogamae, is een naam voor wat ook wel "lagere planten" of "sporenplanten" genoemd worden. Het gaat om alle organismen die tot de Plantae ("planten") gerekend werden (worden, of kunnen worden) maar bloemen, vruchten noch zaden vormen: zij planten zich voort met sporen. Bekende groepen cryptogamen zijn varens, paardestaarten, wolfsklauwen, mossen en groenwieren.

De naam cryptogamen is afgeleid van het Oudgrieks κρυπτός, kruptos "verborgen" en γαμεῖν, gamein "huwen". Dit staat tegenover de Phanerogamae of fanerogamen (Oudgrieks: φανερός, phaneros, "zichtbaar"), een naam voor de overige planten, de zaadplanten of Spermatofyta (Oudgrieks: σπέρμα, sperma, "zaad" en φυτόν, phuton, "plant").

Omgrenzing van de cryptogamen[bewerken]

In termen van plantensystematiek zijn cryptogamen geen "goede" eenheid: het is zeker geen monofyletische groep. Schimmels worden niet gerekend tot wat tegenwoordig het Rijk Plantae heet; korstmossen zijn niet eens één organisme. De naam blijft echter wijdverbreid in gebruik, aangezien het een goed ingeburgerde term is die niet misbegrepen kan worden en waarvoor geen duidelijk alternatief is. Deze organismen zijn ook verbonden door het feit dat ze een wetenschappelijke naam krijgen volgens de regels in de botanische Code, de ICBN. Voor taxonomisch onderzoek is dit qua wetenschappelijke methodiek vaak weer wel een samenhangend onderzoeksveld.

  • Algen, inclusief zeewieren: Deze groep onderscheidt zich doordat aan het organisme geen verschillende organen zijn te onderscheiden: het bestaat uit een veelcellig bladachtig geheel, dat vele vertakkingen kan hebben. Ook zijn er eencellige algen. De studie die zich bezighoudt met algen heet fycologie of algologie. Eén van de bestudeerde groepen zijn groenwieren (Chlorophyta). Ook worden groepen bestudeerd die niet (meer) tot de planten worden gerekend.
  • Mossen en verwanten: mossen, levermossen en hauwmossen planten zich voort door sporen. Deze groepen hebben geen vaatbundels maar worden wel tot de planten gerekend. De tak van wetenschap die zich met deze groepen bezighoudt heet bryologie.
  • Vaatcryptogamen zijn vaatplanten, varens en verwanten, die zich voortplanten en verspreiden zich door sporen. Hiertoe behoren de varens en varenachtigen. Deze groepen worden wel tot de planten gerekend. De tak van wetenschap die zich met deze groepen bezighoudt heet pteridologie.

Schimmels (Fungi) werden vroeger ook wel tot deze groep gerekend, maar dat is inmiddels achterhaald: ze vormen een apart rijk dat meer verwant is aan de dieren dan aan de planten.

Externe links[bewerken]

Plantkunde en deelgebieden
Bijzondere plantkunde:algologie · bryologie · dendrologie · fycologie · lichenologie · mycologie · pteridologie
Paleobotanie:archeobotanie · dendrochronologie · fossiele planten · gyttja · palynologie · pollenzone · varens · veen
Plantenmorfologie & -anatomie:beschrijvende plantkunde · adventief · apoplast · blad · bladgroenkorrel · bladstand · bloeiwijze · bloem · bloemkroon · boomkruin · celwand · chloroplast · collenchym · cortex · cuticula · eicel · epidermis · felleem · fellogeen · felloderm · fenologie · floëem · fytografie · gameet · gametofyt · groeivorm · haar · houtvat · huidmondje · hypodermis · intercellulair · intercellulaire ruimte · kelk · kroonblad · kurk · kurkcambium · kurkschors · levensduur · levensvorm · merg · meristeem · middenlamel · palissadeparenchym · parenchym · periderm · plantaardige cel · plastide · schors · sclereïde · sclerenchym · spermatozoïde · sponsparenchym · sporofyt · stam · steencel · stengel · stippel · symplast · tak · thallus · topmeristeem · trachee · tracheïde · tylose · vaatbundel · vacuole · vrucht · wortel · xyleem · zaad · zaadcel · zeefvat · zygote
Plantenfysiologie:ademhaling · bladzuigkracht · evapotranspiratie · fotoperiodiciteit · fotosynthese · fototropie · fytochemie · gaswisseling · geotropie · heliotropisme · nastie · plantenfysiologie · plantenhormoon · rubisco · stikstoffixatie · stratificatie · transpiratie · turgordruk · vernalisatie · winterhard · worteldruk
Plantengeografie:adventief · areaal · beschermingsstatus · bioom · endemisme · exoot · flora · floradistrict · floristiek · hoogtezonering · invasieve soort · Plantengeografie · status · stinsenplant · uitsterven · verspreidingsgebied
Plantensystematiek:taxonomie · botanische nomenclatuur · APG I-systeem · APG II-systeem · APG III-systeem · APG IV-systeem · algen · botanische naam · cladistiek · Cormophyta · cryptogamen · classificatie · embryophyta · endosymbiontentheorie · endosymbiose · evolutie · fanerogamen · fylogenie · generatiewisseling · groenwieren · hauwmossen · kernfasewisseling · korstmossen · kranswieren · landplanten · levenscyclus · levermossen · mossen · roodalgen · varens · zaadplanten · zeewier
Vegetatiekunde & plantenoecologie:abundantie · associatie · bedekking · biodiversiteit · biotoop · boomlaag · bos · Braun-Blanquet (methode) · broekbos · climaxvegetatie · clusteranalyse · concurrentie · constante soort · differentiërende soort · ecologische gradiënt · ecologische groep · Ellenberggetal · gemeenschapsgradiënt · grasland · heide · kensoort · kruidlaag · kwelder · minimumareaal · moeras · moslaag · ordinatie · pioniersoort · plantengemeenschap · potentieel natuurlijke vegetatie · presentie · regenwoud · relevé · ruigte · savanne · schor · steppe · struiklaag · struweel · successie · syntaxon · syntaxonomie · Tansley (methode) · toendra · tropisch regenwoud · trouw · veen · vegetatie · vegetatielaag · vegetatieopname · vegetatiestructuur · vegetatietype · vergrassing · verlanding