Culturele toe-eigening

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Blanke westerling met hoofdtooi van een indiaan

Culturele toe-eigening of cultuurkaping (Engels: cultural appropriation) is de niet-erkende of ongepaste overname van een element of elementen van een cultuur of identiteit door leden van een andere cultuur of identiteit. Dit kan als controversieel worden ervaren, voornamelijk wanneer leden van een dominante cultuur stijlelementen van een sociaal-etnische minderheid overnemen.[1][2][3][4]

Volgens critici van de praktijk verschilt culturele toe-eigening van acculturatie, assimilatie of gelijke culturele uitwisseling doordat deze toe-eigening een vorm van kolonialisme is. Wanneer culturele elementen worden gekopieerd uit een minderheidscultuur door leden van een dominante cultuur, en deze elementen worden gebruikt buiten hun oorspronkelijke culturele context - soms zelfs tegen de uitdrukkelijk uitgesproken wensen van leden van de oorspronkelijke cultuur - wordt de praktijk vaak negatief ontvangen.[5][6][7][8][9]

Culturele toe-eigening wordt door verschillende groepen en individuen als schadelijk beschouwd,[10] waaronder inheemse mensen die werken voor cultureel behoud,[11] degenen die pleiten voor collectieve intellectuele eigendomsrechten van de oorspronkelijke, minderheidsculturen, en degenen die hebben geleefd of leven onder koloniale heerschappij. Culturele toe-eigening kan de exploitatie van religieuze en culturele tradities, danspassen, mode, symbolen, taal en muziek van een andere cultuur omvatten.[12][13][14][15]

Degenen die deze toe-eigening als uitbuiting beschouwen, stellen dat culturele elementen verloren gaan of worden vervormd wanneer ze worden verwijderd uit hun oorspronkelijke culturele context, en dat dergelijke vertoningen respectloos zijn of zelfs een vorm van ontheiliging. Culturele elementen die een diepe betekenis hebben voor de oorspronkelijke cultuur, kunnen door de dominante cultuur worden teruggebracht tot "exotische" mode of speelgoed. De academicus, muzikant en journalist Greg Tate stelt dat toe-eigening en 'fetisjisering' van culturen in feite degenen vervreemdt wier cultuur wordt toegeëigend.

Het concept van culturele toe-eigening is ook zwaar bekritiseerd. Critici merken op dat het concept vaak verkeerd wordt begrepen of verkeerd wordt toegepast door het grote publiek, en dat beschuldigingen van "culturele toe-eigening" soms verkeerd worden toegepast op situaties zoals het proberen van voedsel uit een andere cultuur of het leren over verschillende culturen. Anderen stellen dat de handeling van culturele toe-eigening zoals deze gewoonlijk wordt gedefinieerd, geen betekenisvolle sociale schade vormt, of dat de term conceptuele samenhang mist. Bovendien kan de term willekeurige limieten stellen aan intellectuele vrijheid, de zelfexpressie van kunstenaars, groepsdivisies versterken of een gevoel van vijandschap of wrok bevorderen in plaats van bevrijding.

Kunsten[bewerken | brontekst bewerken]

Ook in de kunsten wordt de term steeds vaker gebruikt, meestal in negatieve zin. Volgens critici kan iemand geen verhalen vertellen over mensen uit een andere cultuur dan de cultuur waartoe de maker zelf behoort. Een voorbeeld is dat blanke schrijvers nooit zouden kunnen schrijven vanuit het perspectief van kleurlingen of dat een buitenstaander die nooit drugs heeft gebruikt niet zou kunnen schrijven over het leven van een drugsverslaafde. Het verzet tegen deze kritiek op culturele toe-eigening door schrijvers of filmmakers groeit.[bron?]

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]