Cygnus X-1

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Jump to search
Cygnus X-1
Opname van de röntgenstraling van Cygnus X-1 door het Chandra X-Ray Observatory
Opname van de röntgenstraling van Cygnus X-1 door het Chandra X-Ray Observatory
Type Röntgendubbelster
Overige aanduidingen AG (of AGK2)+35 1910, BD+34 3815, HD (of HDE) 226868, HIP 98298, SAO 69181, V1357 Cyg, 3U 1956+35
Fysische gegevens
B-V-kleurindex 0,81
Diameter 20–22 R
Massa 14-16 M / 8,7 ± 0,8 M
Oppervlaktetemperatuur 31.000 K
Spectraalklasse O9.7Iab / zwart gat
Lichtkracht 3–4×105
Absolute helderheid −6,5±0,2 mag
Waarnemingsgegevens
Standaardepoche J2000
Rechte klimming 19u58m21,6759s
Declinatie +35° 12' 05,7783"
Sterrenbeeld Zwaan (Cygnus)
Schijnbare helderheid 8,95 mag
Afstand 6.100 ± 400 lichtjaar
Meervoudig ja
Portaal  Portaalicoon   Astronomie

Cygnus X-1 is een röntgendubbelster (X-ray source) in het sterrenbeeld Zwaan (Cygnus). Deze bron van röntgenstraling is hoogstwaarschijnlijk een zwart gat. De naam komt van het feit dat dit de eerst ontdekte röntgenbron in het sterrenbeeld Zwaan is. Deze ontdekking leverde het eerste belangrijke bewijs voor het bestaan van zwarte gaten.

Impressie van hoe het zwarte gat (rechts) materiaal opneemt van de blauwe reus HDE 226868

Al in 1962 bestond het vermoeden dat in dit sterrenbeeld een sterke röntgenbron aanwezig was. Dit werd bevestigd door waarnemingen met de Uhuru-röntgentelescoop in 1970. In 1971 ontdekten L.L.E. Braes en G.K. Miley van Sterrewacht Leiden, en, onafhankelijk daarvan, R.M. Hjellming en C.M. Wade van het Amerikaanse National Radio Astronomy Observatory (NRAO), radiostraling van Cygnus X-1. Hun nauwkeurige positiebepalingen met de Westerbork Synthese Radio Telescoop en de NRAO interferometer leidden tot de identificatie van de röntgenbron met de zeer zware, blauwe ster AGK2 +35 1910 = HDE 226868.[1] [2] [3] Cygnus X-1 is waarschijnlijk een zwart gat van 8,7 ± 0,8 zonnemassa's en een doorsnede van ongeveer 300 km. Het vormt een dubbelster met HDE 226868. De röntgenstraling ontstaat doordat gas uit de grote ster in het zwarte gat wordt gezogen. Het vormt daarbij een accretieschijf. Hierin wordt de massa zo sterk versneld dat deze röntgenstraling gaat uitzenden.

Zie ook[bewerken]

Referenties[bewerken]

  1. Braes, L.L.E.; Miley, G.K. (1971)."Physical Sciences: Detection of Radio Emission from Cygnus X-1". Nature 232:246. Bibcode: 1971Natur.232Q.246B.
  2. Hjellming, R.M.; Wade, C.M. (1971)."Radio Emission from X-Ray Sources". The Astrophysical Journal 168: L21-L24. Bibcode: 1971ApJ...168L..21H.
  3. Braes, L.L.E.; Miley,G.K. (1971)."Variable Radio Emission from X-Ray Sources".Veröffentlichungen Remeis-Sternwarte Bamberg 9 (100): 173-175. (IAU Colloquium Nr.15, Bamberg, Duitsland, 31 augustus-3 september, 1971. Bibcode: 1972VeBam.100......).