Czaar Peterhuisje

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Jump to search
Czaar Peterhuisje
Interieur, buitenkant van het houten huis binnen het stenen huis - Zaandam - 20341837 - RCE.jpg
Locatie Krimp 23, Zaandam
Bouw gereed 1632
Monumentnummer 518019 518020
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde
De monumentale museumhal die het huisje overspant.

Het Czaar Peterhuisje in Zaandam is een houten huisje uit 1632. Het is vernoemd naar de Russische tsaar Peter de Grote die een korte periode in het huisje gewoond heeft. Het huisje is een van de oudste huisjes van Nederlandse houtbouw en is sinds 1823 ter bescherming overkapt door een stenen museumhal. Zowel het huisje als de overkapping zijn een rijksmonument en worden beheerd door het Zaans Museum. Het complex herbergt een kleine historische expositie.

Geschiedenis[bewerken]

Het werd in 1632 als arbeidershuisje gebouwd van oud scheepshout. In 1697 overnachtte de Russische Peter de Grote in het huisje toen hij in Zaandam het vak van scheepstimmerman kwam leren.[1]

Koning Willem I kocht het huisje in 1818 als kraamcadeautje voor zijn Russische schoondochter, Anna Paulowna, de zuster van tsaar Alexander I en afstammelinge van Peter de Grote. Het borstbeeld van koningin Anna Paulowna illustreert de familieband tussen de Romanovs en het Nederlandse vorstenhuis. Het Czaar Peterhuisje is geruime tijd ‘familiebezit’ geweest.

De Zaanse herbergier Bulsing redde het huisje eind 18e eeuw van de sloop. De eerste overkapping in 1823 was een stenen overkapping met open bogen, betaald door koningin Anna Paulowna. Na haar dood liet haar zoon prins Hendrik het houten huisje overkappen om het te beschermen tegen de weergoden. Tsaar Alexander III liet het in 1890 stutten en op een stenen fundering plaatsen.

De laatste Russische tsaar, Nicolaas II, liet in 1895 de bekende Amsterdamse architecten vader Gerlof Salm en zoon Abraham Salm een nieuwe stenen overkapping ontwerpen. De architectuur van de Russisch-orthodoxe kerken diende daarbij als voorbeeld. De stenen Russische keizerskronen op de gevel en naast de hekken benadrukken het vorstelijke verleden. Het bijzondere ontwerp van Gerlof Salm werd in 2001 tot Rijksmonument verklaard, zodat hier nu op één plek twee monumenten staan.

In 1886 schonk Willem III het huisje en de kunstcollectie weer aan tsaar Alexander III. Diens nabestaanden deden er in 1948 afstand van, maar nog steeds staat het huisje op naam van "de Staat der Nederlanden en de erfgenamen van tsaar Nicolaas II". De beroemde handtekeningencollectie van het Czaar Peterhuisje bevat ook heel wat namen uit de beide vorstenfamilies, waaronder die van koning Willem-Alexander.

Gebouw[bewerken]

Het houten arbeidershuisje in Zaandam is in 2013 gerestaureerd. Zowel de fundering, als de binnen- en buitenkant van het huisje, de stenen ombouw, het dak en de buitenmuur in de tuin werden grondig onder handen genomen.