DAF YA-126

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
DAF YA-126
DAF YA-126 GWT Ambulance
De H-aandrijving van de DAF YA-126

De YA-126 is een lichte, militaire vrachtauto geproduceerd voor de Nederlandse krijgsmacht door de Nederlandse vrachtautofabriek DAF.

Algemeen[bewerken | brontekst bewerken]

In de jaren vijftig van de 20e eeuw ontstond bij de Koninklijke Landmacht de noodzaak om het rijdend materieel te vervangen. De tot dan toe gebruikte voertuigen waren na de Tweede Wereldoorlog door de Landmacht tweedehands verkregen via het MDAP uit de voertuigdumps van de Geallieerden. Doordat het voertuigpark een mix van Engelse en Amerikaanse wagens was bleek onderhoud en aanvoer van reservedelen een logistiek probleem. Standaardisatie was daarom noodzakelijk.

Op 20 december 1951 ontving DAF een overheidsorder met een waarde van 175 miljoen gulden[1] voor de levering van, in eerste instantie,[2] 3.600 stuks voertuigen aan de Koninklijke Landmacht.[3] Er werden twee verschillende voertuigen ontwikkeld: de YA-318/328 en de hier beschreven DAF YA-126, waarvan er totaal 3.496 stuks gebouwd en geleverd zijn. De YA-126 was bedoeld ter vervanging van de Dodge WC 'beep' die werd gebruikt voor het transporteren van zes personen met hun uitrusting.

Typeaanduiding[bewerken | brontekst bewerken]

In soldatentaal had de YA-126 de bijnaam eentonner, maar ook kortweg Wep, afkorting van weaponcarrier ofwel wapendrager.

De officiële typeaanduiding (YA-126) is op de volgende manier samengesteld;
Y = militair voertuig
A = algemeen,
1 = laadvermogen in tonnen,
2 = de serie,[4]
6= het aantal, draaiende, wielen
In dit geval zes omdat de twee hooggeplaatste reservewielen meegeteld worden, daar deze vrijdraaiend gemonteerd zijn en als nevenfunctie dienen als zg. "steunwielen".[5]
Van deze totaal zes wielen worden op de weg alleen de twee achterwielen aangedreven en in het terrein vier wielen via de extra inschakelbare voorwielaandrijving.
De Wep was voorzien van de, door Hub van Doorne gepatenteerde, H-aandrijving.

Uitvoeringen[3][bewerken | brontekst bewerken]

De Wep is geleverd/omgebouwd als:

  • Vrachtauto Algemeen: de standaard weapon carrier.
  • Ambulance YA126 GWT (gewondentransport), voorzien van een gesloten opbouw.
    • Het chassis was hiertoe verlengd middels een met bouten bevestigd verlengstuk. De GWT was voorzien van kachels voor- en achterin, hetgeen bijzonder is want een normale Wep was niet voorzien van verwarming.
  • Radiowagen met huif.
  • Radiowagen met stalen opbouw.
  • Werkplaatsauto met verhoogde huif.
  • Brandweerwagen. Er is een beperkt aantal (wellicht 8) DAF YA126-voertuigen in gebruik genomen als brandweerwagen door Defensie. Zo is door Defensie een Ambulance YA126 als uitgangspunt genomen om een commandowagen voor de brandweer in te richten (militair kenteken: KL-82-23, bouwjaar: 1958) voor (vermoedelijk) de vliegbasis Twenthe (1958 of later?) en later in Stroe (vanaf 1987). In 1999 is deze brandweerwagen door Domeinen verkocht; hij is nu in particulier bezit.[bron?] Verder heeft de Landmacht een Wep omgebouwd tot brandweerwagen (militair kenteken: KL-76-45, bouwjaar: 1959) voor de basis in Dongen (569-TD herstelwerkplaats). Bekende militaire kentekens van brandweerwagens: KL-55-63 (1958), KL-61-49, KL-75-88, KL-76-45 (1959), KL-80-26, KL-82-23 (1958). Het kenteken KL-79-33 is gebruikt op een modelauto van de brandweerwagen KL-82-23, maar de KL-79-33 is in werkelijkheid een groene ambulance.
DAF YA126 Brandweerwagen van Defensie (1958-1999) met militair kenteken: KL-82-23

Technische gegevens[6][bewerken | brontekst bewerken]

Motor:
Merk: Hercules
Type: JXC
Aantal cil.: 6-cilinder
Werking: 4 takt
Vulling: zijkleppen
Koeling Vloeistof
Brandstof: Benzine
Vermogen: 102 Pk bij 3200 toeren/min
Max. koppel: 285 Nm bij 1400 toeren/min
Cilinderinhoud: 4,62 liter
Versnellingsbak:
Merk: Warner Gear
Type: Synchromesh (behalve 1e versnelling)
Uitvoering: 4 versnellingen
Overbrengingsverhoudingen: 1e 6,389:1
2e 3,092:1
3e 1,686:1
4e 1,0:1 (prise directe)
Achteruit 7,82:1
Reductiebak met differentieel
Merk: DAF
Uitgevoerd met: PTO t.b.v. lier
Overbrengingsverhoudingen: pignon en kroonwiel 1,285:1
hoge gearing: 0,935:1
lage gearing: 1,833:1
Verdeelkasten:
Merk: DAF
Overbrengingsverhoudingen: conische tandwielen 1,06:1
Intern geplaatste klauwkoppelingen T.b.v. het in- en uitschakelen van de voorwielaandrijving
Tandwielkasten:
Merk: DAF
Overbrengingsverhoudingen: pignon en kroonwiel:5,2:1
Tussenassen:
Merk: Hardy-Spicer
Voorwielophanging:
Type: Onafhankelijk
Vering: Twee torsiestaven
2 rubber hulpveren
As constructie: 2 wieldraagarmen
Schokdemping: Dubbelwerkende, hydraulische schokdempers
Achterwielophanging:
Type: Onafhankelijk
Vering: Twee torsiestaven
2 rubber hulpveren
Schokdemping: Dubbelwerkende, hydraulische schokdempers
Asconstructie: 2 wieldraagarmen
Remsysteem:
Type Trommelremmen
Bediening Hydraulisch met vacuümbekrachtiging
Elektrische installatie:
Boordspanning: 24 volt
Stroomvoorziening: 2 accu's van 12 volt in serie
Capaciteit: 120 Ah elk
Afmetingen en gewichten:
Hoogte: 2180 mm
Hoogte Knock-down:[7] 1820 mm
Lengte: 4550 mm
Breedte: 2100 mm
Gewicht: 3400 kg
Laadvermogen: 1000 kg
Max. totaal gewicht: 4400 kg
Max. voorasdruk: 2100 kg
Max. achteras: 2300 kg
Prestaties:
Max. snelheid op de weg: 80 km/h
Brandstofverbruik op de weg: 1:3 km
Actieradius op de weg: 500 km
Draaicirkel: 14,28 meter
Klimvermogen: 65%
Waadvermogen: 76 cm
Bodemvrijheid: 42 cm
Op-afloophoek: 45°
Uitrusting:
Bandenpomp installatie: Compressor
Brandstoftanks: Twee stuks van elk 55 liter
Jerrycans: Twee stuks van elk 20 liter

Productieaantallen en Militaire Kentekens[3][8][bewerken | brontekst bewerken]

1951[bewerken | brontekst bewerken]

  • type: prototypes 1 en 2 (Ook wel YA-116 genoemd, doch dit is niet correct[9])
    • aantal: 2 stuks
    • geen landmachtkentekens, maar beide voertuigen werden op de openbare weg voorzien van of het handelarenkenteken FH-03-06 of het Provinciale kenteken N-78244.
      • nb: Beide voertuigen zijn nooit aan de Koninklijke Landmacht geleverd maar, na de beproevingen, in dienst genomen bij de bedrijfsbrandweer van de DAF-fabriek.[10]

1953[bewerken | brontekst bewerken]

  • type: Wep zonder lier
    • aantal: 2 stuks
    • kentekens: KL-50-02 en KL-50-03

1954[bewerken | brontekst bewerken]

  • type: Wep zonder lier
    • aantal: 8 stuks
    • kentekens: KL-50-04 / KL-50-06 / KL-50-08 / KL-50-09 / KL-50-10 / KL-50-11 / KL-50-13 / KL-50-14.

1955/1958[bewerken | brontekst bewerken]

  • type: Wep zonder lier
    • aantal: 1.002 stuks
    • kentekens: van KL-50-15 t.m. KL-60-16
  • type: Prototype Ambulance
    • aantal: 1 stuk
    • kenteken: KL-60-17
  • type: Wep zonder lier
    • aantal: 188 stuks
    • kentekens: van KL-60-18 t.m. KL-62-05
  • type: Wep met lier
    • aantal: 596 stuks
    • kentekens: van KL-62-06 t.m. KL-68-01

1957/1958[bewerken | brontekst bewerken]

  • type: Ambulance
    • aantal: 499 stuks
    • kentekens: van KL-79-02 t.m. KL-84-00

1958[bewerken | brontekst bewerken]

  • type: Wep zonder lier
    • aantal: 1.100 stuks
    • kentekens: van KL-68-02 t.m. KL-79-01

1959[bewerken | brontekst bewerken]

  • type: Wep zonder lier
    • aantal:100 stuks
    • kentekens: van KO-89-70 t.m. KO-90-69

Totaal 3.496 stuks, waarvan 500 stuks ambulance (incl. het prototype) en 472 stuks in 1979 omgebouwd tot radiowagen.

Opvolging[bewerken | brontekst bewerken]

De Wep werd vanaf 1980 gefaseerd vervangen en in 1997 was er geen Wep meer in dienst, ook niet meer in de mobilisatiecomplexen.

Voor de Wep is geen directe opvolger aan te wijzen, deels omdat de organisatiestructuur van de landmacht gewijzigd is in de jaren en deels omdat de opvolger van de Jeep, de 110"[11] Land Rover meer toepassingsmogelijkheden biedt dan de Jeep. Voor een aantal taken is de WEP dus opgevolgd door de Land Rover en voor een aantal andere taken door de DAF YA 4440 / 4442

Veel Wep's zijn via de Dienst Domeinen aan burgers verkocht. Hij is een geliefde hobby-auto, vooral omdat hij met een (klein) rijbewijs-B gereden mag worden. Militairen die de rijopleiding met goed gevolg afrondden kregen wel een certificaat waarmee ze een groot rijbewijs konden aanvragen bij het CBR.

Externe links[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie DAF YA-126 van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.