Dactylorhiza romana

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Dactylorhiza romana
Dactylorhiza romana met lichtgele bloemen
Dactylorhiza romana met lichtgele bloemen
Taxonomische indeling
Rijk:Plantae (Planten)
Stam:Embryophyta (Landplanten)
Klasse:Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade:Bedektzadigen
Clade:Eenzaadlobbigen
Orde:Asparagales
Familie:Orchidaceae (Orchideeënfamilie)
Onderfamilie:Orchidoideae
Geslachtengroep:Orchideae
Geslacht:Dactylorhiza (Handekenskruiden)
Soort
Dactylorhiza romana
(Sebast.) Soó (1813)
Dactylorhiza romana, habitus
Dactylorhiza romana, habitus
Afbeeldingen Dactylorhiza romana op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Dactylorhiza romana op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Dactylorhiza romana is een Europese orchidee van het geslacht Dactylorhiza (handekenskruiden).

Het is een soort van het midden- en oostelijke Middellandse Zeegebied die wat lijkt op de vlierorchis (Dactylorhiza sambucina), en eveneens in twee kleurvormen - geel en rood - voorkomt, maar ongevlekte bloemen heeft.

Etymologie en naamgeving[bewerken]

  • Basioniem: Orchis romana Sebast.
  • Synoniemen: Orchis mediterranea Klinge, O. pseudosambucina Tenore, O. romana subsp. libanotica (Mouterde) Averyanov, Dactylorhiza libanotica (Mouterde) Averyanov, D. sulphurea Franco, D. sulphurea subsp. pseudosambucina (Tenore) Franco, D. sambucina subsp. pseudosambucina (Tenore) Sundermann

De botanische naam Dactylorhiza is ontleend aan het Oudgriekse δάκτυλος, daktulos (vinger) en ῥίζα, rhiza (wortel), wat slaat op de vingervormige wortelknollen van dit geslacht. De soortaanduiding romana verwijst naar de Romeinen.

Kenmerken[bewerken]

Dactylorhiza romana is een overblijvende, niet-winterharde geofyt. Het is een tot 35 cm hoge plant met drie tot negen lichtgroene, in een rozet geplaatste, ongevlekte, lijnlancet- tot lancetvormige bladeren, één tot vier kleinere stengelbladeren, en een ijle tot dense, ovale tot cilindrische aar met talrijke bloemen met groene schutbladen die langer zijn dan de bloemen.

O. romana, rode vorm

De bloemen zijn klein en meestal witgeel, minder algemeen rood. De zijdelingse kelkbladen zijn asymmetrisch ovaal en staan rechtop, het bovenste kelkblad vormt samen met de smallere kroonbladen een helmpje. De lip is tot 12 mm breed en 18 mm lang, drielobbig, licht convex, de zijlobben naar achter teruggeslagen. De middenlob is minstens even breed en langer dan de zijlobben. De lip is aan de randen feller gekleurd dan de rest van de bloem, maar in het centrum bleek en ongevlekt. Het spoor is steil naar boven gebogen, robuust, cilindrisch met afgeronde top, langer dan het vruchtbeginsel.

De bloeitijd is van maart tot juni.

Habitat, verspreiding en voorkomen[bewerken]

D. romana stel weinig eisen aan zijn habitat, hij is te vinden op vochtige tot droge, alkalische tot zure bodems in volle zon of schaduw, zoals in garrigues, onder struikgewas, en in lichte bossen, tot op 2000 m hoogte.

De plant is verspreid over het centrale en oostelijke Middellandse Zeegebied, van Italië tot op de Krim en in Syrië. Hij komt lokaal voor, maar kan op plaatsen zeer abundant zijn.

Taxonomie, verwante en gelijkende soorten[bewerken]

Dactylorhiza romana behoort tot het geslacht van de handekenskruiden (Dactylorhiza), waarvan alle soorten sterk op elkaar gelijken. Ze kan van de vlierorchis (D. sambucina) onderscheiden worden door de ongevlekte bloemen en van D. markusii door het robuuste, steil naar boven gebogen spoor. Net als de beide andere heeft Dactylorhiza romana een rode vorm, maar die is minder algemeen en komt op bijvoorbeeld Cyprus niet voor.