Databankenrecht

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Het databankenrecht is de tak van het recht die de intellectuele eigendom van databanken regelt. Het recht geeft een beperkte bescherming aan de maker van generieke databanken waar die geen beroep op het auteursrecht kan doen.

Databank en werking van het databankenrecht[bewerken]

Databanken[bewerken]

Het databankenrecht vloeit voort uit de Europese Databankenrichtlijn (Richtlijn 96/9/EG). In deze richtlijn wordt een databank als volgt gedefinieerd:

een verzameling van werken, gegevens of andere zelfstandige elementen, systematisch of methodisch geordend, en afzonderlijk met elektronische middelen of anderszins toegankelijk

Voorts biedt de Databankenrichtlijn aan twee vormen van databanken bescherming:

In Hoofdstuk II getiteld Auteursrecht:

"Volgens deze richtlijn worden databanken die door de keuze of de rangschikking van de stof een eigen intellectuele schepping van de maker vormen, als zodanig door het auteursrecht beschermd. Er worden geen andere criteria toegepast om te bepalen of ze voor die bescherming in aanmerking komen."

In hoofdstuk III getiteld Recht Sui Generis:

"1. De Lid-Staten voorzien in een recht voor de fabrikant van een databank, waarvan de verkrijging, de controle of de presentatie van de inhoud in kwalitatief of kwantitatief opzicht getuigt van een substantiële investering, om de opvraging en/of het hergebruik van het geheel of een in kwalitatief of kwantitatief opzicht substantieel deel van die inhoud te verbieden."

In de Nederlandse wetgeving zijn de twee beschermingsvormen van databanken als volgt geïmplementeerd:

Artikel 10 lid 3 Auteurswet:

"Verzamelingen van werken, gegevens of andere zelfstandige elementen, systematisch of methodisch geordend, en afzonderlijk met elektronische middelen of anderszins toegankelijk, worden, onverminderd andere rechten op de verzameling en onverminderd het auteursrecht of andere rechten op de in de verzameling opgenomen werken, gegevens of andere elementen, als zelfstandige werken beschermd."

Artikel 1 lid 1 sub a Databankenwet:

"databank: een verzameling van werken, gegevens of andere zelfstandige elementen die systematisch of methodisch geordend en afzonderlijk met elektronische middelen of anderszins toegankelijk zijn en waarvan de verkrijging, de controle of de presentatie van de inhoud in kwalitatief of kwantitatief opzicht getuigt van een substantiële investering;"

Een databank is dus niet enkel beschermd indien er sprake is van een substantiële investering, zoals vaak wordt gedacht.[bron?] Dat is enkel het geval bij de 'sui generis' databank. Een databank is echter alleen beschermd op grond van artikel 10 lid 3 van de Auteurswet wanneer deze een oorspronkelijk karakter draagt. Een databank behoeft overigens niet noodzakelijkerwijs elektronisch te zijn.

Rechten en plichten onder het databankenrecht[bewerken]

Het databankenrecht valt wetssystematisch dus gedeeltelijk onder het auteursrecht en gedeeltelijk onder een recht sui generis (een recht dat speciaal voor en naar aanleiding van een toepassing in het leven is geroepen).

Bij het databankrecht sui generis ontstaat gedurende 15 jaar het alleenrecht op het kopiëren, verspreiden, tentoonstellen en anderzijds openbaar maken of reproduceren van de databank als geheel. Let wel, de maker heeft daarmee niet automatisch het auteursrecht op alle dingen in de databank, hij is alleen rechthebbende op de verzameling als zodanig. Wel is het zo dat als de maker een keer een kopie van zijn databank in de handel gebracht heeft, dat zijn rechten op die kopie uitgeput zijn – de eigenaar van die kopie mag die kopie vrijelijk verder doorverkopen.

Daarentegen heeft de rechtmatige gebruiker van een databank ook recht op toegang en hergebruik van een gelimiteerd deel van de databank. Dat wil zeggen, hij mag een deel zelf opnieuw gebruiken maar niet meteen heel de databank hard overnemen. De rechtmatige gebruiker mag echter geen dingen met de databank doen waarvan hij weet dat ze in strijd zijn met de bedoeling van die databank en mag ook niet de auteursrechten op enige inhoud van de databank schenden.

Noodzaak tot het databankenrecht[bewerken]

Het databankenrecht is in die zin bijzonder dat het een Europese vinding is: het databankenrecht is ontstaan vanuit de Europese Unie en is dan ook geheel gebaseerd op de Europese Richtlijn Richtlijn 96/9/EG (de Databankenrichtlijn). Deze Richtlijn is verder verwerkt tot nationale wetgeving in alle lidstaten van de EU.

De Databankenrichtlijn is ontstaan naar aanleiding van het steeds makkelijker toegankelijk worden van grote hoeveelheden informatie (vooral met elektronische middelen – denk aan databases, websites), waarvan de rechtsbescherming in alle lidstaten verschillend (of zelfs niet) geregeld was. De Europese Commissie en het Europees Parlement besloten daarop tot harmonisatie van de wetgeving in de Europese Unie en zo werd in 1996 de databankenrichtlijn aangenomen.

Externe links[bewerken]