De Bijenkorf (Amsterdam)

De Bijenkorf in Amsterdam is een filiaal van warenhuisketen De Bijenkorf. De Amsterdamse Bijenkorf is de hoofdvestiging van de winkelketen en met 20.000 m² tevens de grootste vestiging. De hoofdingang is aan de Dam; secundaire ingangen bevinden zich aan het Damrak en het Beursplein. Dienstingangen en een laad- en losplein liggen aan de kant van de Warmoesstraat. Op de vijfde etage is een restaurant met uitzicht over Amsterdam gevestigd.

Geschiedenis

De Bijenkorf ontwikkelde zich uit een in 1870 door Simon Philip Goudsmit geopende fourniturenwinkel op het adres Nieuwendijk 132. In de loop der jaren breidde de winkel geleidelijk uit door aankoop van belendende panden, maar omstreeks 1910 ontstond de wens om het steeds breder wordende assortiment onder te brengen in een groot warenhuis.

Als meest geschikte locatie werd gekozen voor een terrein iets ten zuiden van de plaats waar tot 1903 de Beurs van Zocher stond. In 1912 verscheen naast dit bouwterrein al een tijdelijk houten onderkomen. Het historiserende ontwerp van het nieuwe gebouw was van de architecten Jacobus Augustinus van Straaten en Bernardus Antonius Lubbers. De bouw vond plaats tussen 1912 en 1915 door onder meer IJsbrand van der Veen.^[bron?]

In 1937 breidde het warenhuis uit in oostelijke richting, waardoor het zuidelijk deel van de Beursstraat verdween. Van de voor die tijd typerende, modernistische gevel aan de Warmoesstraat is weinig meer over. In de jaren 1960 en 1970 kocht het bedrijf panden op in het Blaauwlakenblok, tussen de Warmoesstraat en de Oudezijds Voorburgwal, met de bedoeling om het hele blok te slopen en hier een parkeergarage en een nieuw hoofdkantoor te bouwen. Uiteindelijk lukte het niet om het hele blok in handen te krijgen, waarna de panden werden verkocht aan de gemeente.^[1] Tussen 1977 en 1981 werd de parkeergarage gebouwd aan het Beursplein en de Papenbrugsteeg. Het ontwerp was van de indertijd bekende architect Frans van Gool.^[2] De garage was omstreden, niet zo zeer vanwege de brutalistische architectuur met gevels van prefab betonelementen, maar meer vanwege de situering van een openbare garage in het hart van de stad. De 'Bijenkorffile' voor de ingang van de garage, soms tot voorbij de Dam, was jarenlang een doorn in het oog van velen.

Sinds de jaren 1980 bestaat De Bijenkorf uit drie afzonderlijke gebouwen: het oorspronkelijke hoofdgebouw, dat sinds 2001 een rijksmonument is, de uitbreiding van 1937 tussen de Beursstraat en de Warmoesstraat, en de parkeergarage (met een lunchroom) uit 1981.^[3]

Eeuwfeest

In 1970 werd het honderdjarig bestaan van de Amsterdamse Bijenkorf gevierd met een Open Huis. Van 7 uur 's avonds tot middernacht waren 700 gasten uitgenodigd. Daarbij waren ook niet-genodigden welkom in het gebouw. Al snel bleek het uit de hand te lopen. Binnen waren rond 10.000 bezoekers, buiten stonden 20.000 jongeren die ook naar binnen wilden. Oproerkraaiers begonnen met stenen te gooien waarna het op een veldslag uitliep. Winkelruiten sneuvelden, auto's werden gemolesteerd en op het Rokin werden barricades opgeworpen. De Mobiele Eenheid (ME) moest twee pelotons inzetten om de orde te herstellen en reageerde onder andere met waterkanonnen. In het warenhuis bleef het redelijk rustig, maar de bezoekers moesten het pand even na 10 uur vervroegd verlaten.^[4]