De Bijenkorf (Rotterdam 1930)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Voormalige Bijenkorf Rotterdam
De voorkant van de voormalige Bijenkorf in 1935.
Locatie
Locatie Van Hogendorpplein/Blaak, Rotterdam
Coördinaten 51° 55′ NB, 4° 29′ OL
Status en tijdlijn
Status gebombardeerd (1940)
afgebroken (1960)
Start bouw 1929
Opening 1930
Sluiting door verwoesting op 14 mei 1940 (gedeeltelijk), 13 maart 1957 (volledig)
Architectuur
Bouwstijl Functionalisme
Bouwinfo
Architect Willem Dudok
Detailkaart
De Bijenkorf (Rotterdam)
De Bijenkorf
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde
Gevelsteen, momenteel opgesteld bij het distributiecentrum in Woerden

De Bijenkorf in Rotterdam van 1930 was een warenhuisgebouw van de luxe warenhuisketen de Bijenkorf. Het warenhuis was geopend in 1930 en werd grotendeels verwoest tijdens het bombardement op 14 mei 1940.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Voor de oorlog[bewerken | brontekst bewerken]

De eerste plannen om een modern warenhuis te bouwen in het hart van Rotterdam werden gesmeed in de zomer van 1928.[1] De Amsterdamse architect Willem Dudok ontwierp een gebouw dat aan de Schiedamsesingel (de zuidkant van het toenmalige Van Hogendorpsplein (ten westen van het Schielandshuis), ter plaatse van het huidige Churchillplein) moest komen.[2]

De grondwerkzaamheden begonnen in 1929 en de eerste paal werd geslagen op 13 juni van dat jaar. Het nieuwe gebouw opende zijn deuren officieel op 16 oktober 1930. De gebeurtenis was grootː er kwamen maar liefst 70.000 mensen op af.[3][4] De Bijenkorf van Dudok was het eerste vooroorlogse gebouw in Rotterdam dat de beschikking over roltrappen had en een elektrische vloermat voor het automatisch vegen van de schoenzolen.[5]

Het gebouw - ontworpen in de functionalistische stijl - werd in de dagbladen aangeprezen als een 'stad in een stad'. Vanwege zijn omvang stond destijds bekend als het grootste en modernste warenhuis van Europa en het werd liefkozend een 'sprookjespaleis van glas en steen' genoemd. Het warenhuis viel op door de lange extensie aan de linkervoorkant, met een vlam in glas in lood die 's-avonds verlicht werd.[3]

Bombardement[bewerken | brontekst bewerken]

Tijdens het bombardement van 14 mei 1940 werd het inmiddels monumentale gebouw geraakt en voor twee derde verwoest.[6] Kenmerkend was het grote, gapende gat in het midden - dit was de plek die volledig in puin lag. Vrijwel meteen na het bombardement tekende Dudok zelf een voorstel om het gebouw uit te breiden in oostelijke richting, dus richting de Blaak. Dit plan werd echter resoluut van tafel geveegd door de gemeente en er werd besloten om alleen technische aanpassingen te verrichten aan de restant van het gebouw, zodat de verkoop weer door kon gaan.[7][8] Het deel dat behouden was gebleven (de voorkant van het gebouw, wat ongeveer een derde was) werd grotendeels verbouwd en op 22 januari 1941 alweer geopend.[3]

Tijdens het laatste oorlogsjaar ontwierp Dudok opnieuw een aanpassing voor zijn Bijenkorf: een vrijwel gesloten blok met alleen op de begane grond nog glaswanden voor de etalages. Naar aanleiding van een studiereis naar de Verenigde Staten in 1938 was de directie tot de conclusie gekomen dat warenhuizen gesloten gebouwen met kunstlicht moesten worden.[7]

Na de oorlog[bewerken | brontekst bewerken]

Het gebouw, dat de warenhuisdeuren definitief sloot op 13 maart 1957, deed tot een week voor de opening van het huidige gebouw van de Bijenkorf op 19 maart 1957 nog dienst als warenhuis en vervolgens nog drie jaar als opslagruimte. In 1960 werd besloten om een nieuwe verkeersader aan te leggen. Op last van de gemeente werd het gebouw - net dertig jaar oud - gesloopt in verband met de aanleg van de Westblaak en aanverwante werken waaronder het zogeheten 'venster op de rivier' (dat inmiddels door de bouw van het Maritiem Museum weer gesloten is) en de aanleg van de metro naar Rotterdam-Zuid.[9]

In 2015 is besloten moeite te doen om een oude, gedecoreerde gevelsteen die deel uitmaakte van de ingang aan de rechterkant van Dudok's Bijenkorf terug te halen naar Rotterdam. De steen lag toen nog bij het inmiddels door de Bijenkorf verlaten distributiecentrum in Woerden: een groepje Rotterdammers wilde hem terughalen naar de hoek van de Coolsingel en het Churchillplein, de plek waar het originele gebouw ooit stond. Het voorstel van PvdA gemeenteraadslid Co Engberts kon op steun van zowel het college van burgemeester en wethouders als de Bijenkorf rekenen.[10] In 2020 werd, na vijf jaar speculatie, officieel besloten om de gevelsteen terug te halen naar Rotterdam. De steen werd op een dieplader gezet om hem op zijn originele plek op de Coolsingel terug te zetten.[11]

In 2017 werd de documentaire Stad van Licht gemaakt, als eerbetoon aan het vooroorlogse Bijenkorf gebouw.[12][13]

Galerij[bewerken | brontekst bewerken]

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Bijenkorf Rotterdam (1930) van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.