De Maten (Genk)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
De Maten
Biotoop
De Maten (Genk) (België (hoofdbetekenis))
De Maten (Genk)
Situering
Land België
Locatie Genk & Diepenbeek
Coördinaten 50° 57′ NB, 5° 27′ OL
Dichtstbijzijnde plaats Genk, Diepenbeek & Hasselt
Informatie
IUCN-categorie IV (Biotoop)
Oppervlakte 2,85 km²
Opgericht 1956
Beheer Natuurpunt
Foto's
De Maten
De Maten
De Maten
Natura 2000-gebied
Situering
Locatie Limburg
Informatie
Geldende richtlijn(en) Habitatrichtlijn en Vogelrichtlijn
Beheer Natuurpunt
Site code (Europees) BE2200028 (habitatrichtlijngebied), BE2200626 (vogelrichtlijngebied)
De Augustijnenvijver

De Maten is een 300 ha groot beschermd landschap en natuurreservaat in de Limburgse gemeenten Genk en Diepenbeek. De Stiemerbeek en de Heiweierbeek lopen door het gebied. Door de afdamming van de Stiemerbeek, eeuwen geleden, ontstonden in de beekvalleien lange ketens van vijvers die werden gebruikt voor het kweken van vis voor consumptie. Het gebied (536 hectare) is Europees beschermd als Natura 2000-gebied (habitatrichtlijngebied BE2200028 en vogelrichtlijngebied BE2200626).

In De Maten komen dertien Europees beschermde habitats voor: actief hoogveen, droge heide, droge heide op jonge zandafzettingen, eiken-beukenbossen op zure bodems, heischrale graslanden en soortenrijke graslanden van zure bodems, open graslanden op landduinen, oude eiken-berkenbossen op zeer voedselarm zand, slenken en plagplekken op vochtige bodems in de heide, valleibossen, elzenbroekbossen en zachthoutooibossen, vochtige tot natte heide, voedselarme tot matig voedselarme verlandingsvegetaties, voedselarme tot matig voedselarme wateren met droogvallende oevers, voedselrijke, gebufferde wateren met rijke waterplantvegetatie.

Er komen ook zestien Europees beschermde soorten voor: blauwborst, boomleeuwerik, drijvende waterweegbree, grote zilverreiger, ijsvogel, knoflookpad, krakeend, kwak, laatvlieger, poelkikker, roerdomp, rosse vleermuis, rugstreeppad, Spaanse vlag, woudaapje, zwarte specht.

In Diepenbeek sluit het park aan op de Demervallei; in Genk ligt het ten zuidwesten van het Kempens Plateau.

Beschrijving[bewerken]

In De Maten vindt men onder andere:

  • landduinen die ontstonden toen tijdens de laatste IJstijd via noordelijke winden een zandpakket over de Kempen werd afgezet die later opwaaiden tot duinen
  • 35 aangelegde vijvers waarin men eeuwenlang vis kweekte
  • moerassen in de lagere vochtige gebieden
  • moerasbos en weilanden
  • ruigten
  • natte en droge heide

De Maten is een vogelrichtlijngebied waar ook de Europese Habitatrichtlijn van toepassing is. Aan de Diepenbeekse maten vlak aan de zuidoostelijk gelegen Augustijnenweyer bevindt zich een vogelkijkwand.

Geschiedenis[bewerken]

In de vroege Middeleeuwen legden heiboeren de eerste dijkjes aan tussen twee duinenruggen, dwars op de beek die door De Maten stroomde. Op deze manier ontstonden de eerste kleine vijvers in dit gebied. Deze eerste benamingen van vijvers van de Maten komen reeds in 1485 voor in de gemeenteregisters. De zeer arme en verlaten heidegronden in en rond Genk werden geleidelijk in gebruik genomen als landbouwgrond door de lokale boeren. De heide werd gekapt voor het voer van de schapen en koeien. De mest uit potstallen werd vervolgens gebruikt om de schrale grond te bemesten. Andere taken bestonden uit het steken van turf als brandstof, kappen van bomen en het nivelleren van duinen om kleine graslanden te bekomen. Na de intrede van de irrigatietechniek werden deze graslanden bevloeid met beekwater via een sluizensysteem dat nog steeds terug te vinden is in het landschap.[1]

Rond 1900 bevonden zich slechts enkele boerderijen rond de Maten en het was een vrij open en toegankelijk gebied. Door de toenemende industrialisatie en mijnbouw in Genk groeide het besef dat de druk op het gebied zorgvuldig opgevolgd moest worden. In 1910 ontstonden daarom plannen voor een groot natuurgebied tussen Diepenbeek, Genk, Hasselt en Zonhoven. Door het uitbreken van de eerste wereldoorlog zijn deze plannen nooit uitgevoerd.[1]

De eerste bescherming van het gebied kwam er nadat een aantal natuurliefhebbers een gebied van bijna 200ha in erfpacht kregen van het gemeentebestuur van Genk. In 1956 werd dit gebied als een van de eerste in België erkend als een natuurreservaat. Datzelfde jaar kocht de natuurvereniging nog 17 ha vennen en vijvers met hoge floristische en botanische waarden aan. In de jaren daarna volgden nog verschillende aankopen.[1] De Maten is sinds 1975 een erkend natuurgebied en beschermd landschap.

Flora[bewerken]

Een bijzondere plant in het natte gedeelte van dit gebied is de zonnedauw, een inheems vleesetend plantje.

Fauna[bewerken]

De kuifeend, blauwe reiger en fuut zijn er het hele jaar door te zien. Ook de roerdomp komt er voor.

Varia[bewerken]

Omringd door vijvers is er ook een woonwijk 'de Maten' bestaande uit de Matenstraat, Dilikensweier, Reenstraat en Peerdsdiefweier.

Het woord maten is verwant met het Engelse woord meadows wat weilanden betekent. Een andere mogelijke verklaring is dat de naam verwijst naar een made of weiland dat gemaaid wordt.

Galerij[bewerken]

Referenties[bewerken]

  1. a b c Natuurpunt Limburg, juni 2016, Natuur.Limburg, jaargang 13, nummer 2, paginas 14-15

Externe links[bewerken]


Overzicht van de Natura 2000-gebieden in Vlaanderen

Polders · West-Vlaams heuvelland · Duingebieden inclusief IJzermonding en Zwin · Hallerbos en nabije boscomplexen met brongebieden en heiden · Valleigebied tussen Melsbroek, Kampenhout, Kortenberg en Veltem · Valleien van de Dijle, Laan en IJse met aangrenzende bos- en moerasgebieden · Bossen van de Vlaamse Ardennen en andere Zuid-Vlaamse bossen · Schelde en Durme-estuarium van de Nederlandse grens tot Gent · Bossen en heiden van Zandig Vlaanderen: oostelijk deel · Bossen, heiden en valleigebieden van Zandig Vlaanderen: westelijk deel · Bossen van het zuidoosten van de Zandleemstreek · Valleien van de Winge en de Motte met valleihellingen · Demervallei · Kalmthoutse Heide · Klein en Groot Schietveld, De Maatjes, Wuustwezelheide · Bos- en heidegebieden ten oosten van Antwerpen · Kempense kleiputten · Heesbossen, Vallei van Marke en Merkske en Ringven met valleigronden langs de Heerlese Loop · Vennen, heiden en moerassen rond Turnhout · De Maten · Valleigebied van de Kleine Nete met brongebieden, moerassen en heiden · Vallei- en brongebied van de Zwarte Beek, Bolisserbeek en Dommel met heide en vengebieden · Mangelbeek en heide- en vengebieden tussen Houthalen en Gruitrode · Bosbeekvallei en aangrenzende bos- en heidegebieden te As-Opglabbeek-Maaseik · Valleien van de Laambeek, Zonderikbeek, Slangebeek en Roosterbeek met vijvergebieden en heiden · Hageven met Dommelvallei, Beverbeekse Heide, Warmbeek en Wateringen · Abeek met aangrenzende moerasgebieden · Itterbeek met Brand, Jagersborg en Schootsheide en Bergerven · Mechelse heide en vallei van de Ziepbeek · Plateau van Caestert met hellingbossen en mergelgrotten · Uiterwaarden langs de Limburgse Maas en Vijverbroek · Bossen en kalkgraslanden van Haspengouw · Voerstreek · Bovenloop van de Grote Nete met Zammelsbroek, Langdonken en Goor · Jekervallei en bovenloop van de Demervallei · Overgang Kempen-Haspengouw · Historische fortengordels van Antwerpen als vleermuizenhabitat · Arendonk, Merksplas, Oud-Turnhout, Ravels en Turnhout · Bokrijk en omgeving · IJzervallei · De Kuifeend en Blokkersdijk · Groot Schietveld, De Maatjes, Wuustwezelheide · De Ronde Put · De Zegge · Hamonterheide, Hageven, Buitenheide, Stramprooierbroek en Mariahof · Houthalen-Helchteren, Meeuwen-Gruitrode en Peer · Poldercomplex · Schorren en polders van de Beneden-Schelde · Durme en middenloop van de Schelde · Vijvercomplex van Midden-Limburg · Westkust · Achterhaven Zeebrugge-Heist · Krekengebied · Zwin