De arme en de rijke

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Der Arme und der Reiche, eerste Duitse uitgave van Kinder- und Hausmärchen uit 1812

De arme en de rijke is een sprookje uit Kinder- und Hausmärchen, de verzameling van de gebroeders Grimm, met als nummer KHM87. De oorspronkelijke naam is Der Arme und der Reiche.

Het verhaal[bewerken]

Leeswaarschuwing: Onderstaande tekst bevat details over de inhoud en/of de afloop van het verhaal.

Lang geleden, toen Onze Lieve Heer nog rondwandelde op aarde, werd hij moe en kon geen herberg meer bereiken. Hij zag twee huizen, een groot huis en een klein huis. Het één is van een rijke, het andere van een arme man. De Heer besluit bij de rijke te overnachten, omdat hij daar de minste last veroorzaakt. De rijke bekijkt de Heer in zijn eenvoudige kleding en zegt dat zijn kamers vol liggen met kruiden en zaden. Als hij iedereen onderdak zou verlenen, belandt hij in de bedelstaf. Onze Lieve Heer keert zijn rug naar het grote huis en loopt naar het kleine huis.

De arme man doet open en vraagt de reiziger te blijven, omdat het al donker is. De vrouw geeft hem een hand en geeft hem wat aardappels en melkt een geit. Ze eten met hem en na een tijdje hoort de Heer de vrouw fluisteren, ze zegt haar man om in het stro te gaan slapen omdat hun gast dan goed kan uitrusten in hun bed. De man vraagt of hun gast in het bed wil liggen en na lang aandringen accepteert de Heer dit gebaar. Het echtpaar maakt een bed van stro op de grond en de volgende dag maken ze een ontbijt voor de gast.

Als de Heer in de deuropening staat, zegt hij dat het paar drie wensen mogen doen die hij dan zal vervullen. De arme man wenst dat ze samen zo lang mogen leven hun dagelijks brood kunnen eten en gezond mogen blijven. De derde wens weet hij niet. Ook krijgt de man een nieuw huis en de Heer geeft zijn zegen en vertrekt. De rijke man staat op en ziet een keurig nieuw huis stuurt zijn vrouw ernaartoe om te vragen hoe dit gebeuren kon. Ze vertelt haar man hoe het zit en de man vertelt dat hij de reiziger heeft weggestuurd.

De vrouw stuurt hem de reiziger achterna op zijn paard en hij zegt de Heer dat hij de sleutel nog moest zoeken, maar toen bleek de reiziger al vertrokken te zijn. Op de terugweg moet de Heer zeker zijn intrek nemen bij het rijke paar en de Heer zegt dat hij dit zal doen. De man vraagt of hij ook drie wensen mag doen, en de Heer antwoord dat dit wel kan maar niet gunstig zal uitpakken voor de man. De rijke heeft wat hij wil en bedenkt wat hij zal verzinnen.

Het paard begint te bokken en de man roept dat hij wenst dat het zijn nek breekt, waarna het paard neervalt en niet meer beweegt. De eerste wens is vervuld en de gierige man wil zijn zadeltuig niet achterlaten. Hij snijdt het af en gaat te voet verder en vraagt zich af wat hij wensen zal. Hij zegt dat hij wel zou weten wat hij moest wensen als hij die Beierse boer[1] zou zijn. Ten eerste wenste hij een heleboel bier en ten tweede zoveel bier als hij op zou kunnen en ten derde nog een vat bier erbij. Hij denkt aan zijn vrouw die comfortabel thuis zit en zegt: zat zij maar op het zadel, zonder er af te kunnen. En meteen verdwijnt het zadel en wens twee is in vervulling gegaan.

De man krijgt het warm en begint te rennen, hij ziet zijn vrouw op het zadel zitten en ze jammert en schreeuwt omdat ze er niet af kan komen. De man zegt dat hij alle rijkdommen van de wereld voor haar zal wensen, als zij maar zitten blijft. Ze scheldt hem uit voor ezel en ze eist haar te bevrijden. De wens wordt vervuld en het heeft hen niks dan ergernis, scheldwoorden, moeite en een dood paard opgeleverd. De twee armen leven opgewekt, kalm en vroom tot hun zalig einde.

Achtergronden bij het verhaal[bewerken]

Assepoester · Berenpels · Bontepels · Broertje en zusje · Bruidskeuze · De anjer · De arme en de rijke · De arme jongen in het graf · De arme molenaarsknecht en het katje · De bijenkoningin · De boden van de dood · De boer en de duivel · De Bremer stadsmuzikanten · De broodkruimels op de tafel · De bruiloft van vrouw Vos · De dood als peet · De dood van het hennetje · De dorsvlegel uit de hemel · De drie broers · De drie gelukskinderen · De drie handwerksgezellen · De drie heelmeesters · De drie luiaards · De drie mannetjes in het bos · De drie slangenbladeren · De drie spinsters · De drie talen · De drie veren · De drie vogeltjes · De drie zwarte prinsessen · De duivel en zijn grootmoeder · De duivel met de drie gouden haren · De duur van het leven · De ganzenhoedster · De ganzenhoedster aan de bron · De gauwdief en zijn meester · De geest in de fles · De geschenken van het kleine volkje · De gestolen duit · De glazen doodskist · De goede ruil · De gouden gans · De gouden sleutel · De gouden vogel · De goudkinderen · De Grafheuvel · De groente-ezel · De haas en de egel · De hanenbalk · De hazelaar · De heldere zon brengt het aan het licht · De hemelse bruiloft · De hoefnagel · De hond en de mus · De huishouding · De ijzeren kachel · De jonge reus · De jood in de doornstruik · De kabouters · De kikkerkoning · De kleermaker in de hemel · De koning van de gouden berg · De koningszoon die nergens bang voor was · De korenaar · De kristallen bol · De laarzen van buffelleer · De luie spinster · De maan · De meesterdief · De mus en zijn vier kinderen · De ondankbare zoon · De oude bedelares · De oude grootvader en zijn kleinzoon · De oude Hildebrand · De oude Rinkrank · De oude Sultan · De oude vrouw in het bos · De peetoom · De raaf · De raap · De ransel, het hoedje en het hoorntje · De rattenvanger van Hamelen · De reus en de kleermaker · De roerdomp en de hop · De roetzwarte broer van de duivel · De roversbruidegom · De schol · De schrandere knecht · De sterrendaalders · De stukgedanste schoentjes · De trommelslager · De trouwe Johannes · De twaalf broeders · De twaalf jagers · De twaalf luie knechten · De twee gebroeders · De twee koningskinderen · De twee reisgezellen · De uil · De verstandige boerendochter · De verstandige lieden · De vier kunstvaardige broers · De volleerde jager · De vos en de ganzen · De vos en de kat · De vos en de moeder van zijn petekind · De vos en het paard · De ware bruid · De waternimf · De waternimf in de vijver · De witte slang · De witte en de zwarte bruid · De wolf en de mens · De wolf en de vos · De wolf en de zeven geitjes · De wonderlijke speelman · De zes dienaren · De zes zwanen · De zeven Zwaben · De zeven raven · De zingende springende leeuwerik · De zoete pap · Dokter Weetal · Doornroosje · Duimendik · Duimpje de wereld in · Eenoogje, tweeoogje en drieoogje · Eva's ongelijke kinderen · Frieder en Katherliesje · Gelukkige Hans · Hans en Grietje · Hans viert bruiloft · Hans-mijn-egel · Hazekebruid · Het aardmanneke · Het blauwe licht · Het boerke · Het boerke in de hemel · Het boshuis · Het dappere snijdertje · Het doodshemdje · Het eigenzinnige kind · Het ezeltje · Het gedierte van de Heer en de Duivel · Het gespuis · Het herdersjongetje · Het huishouden van kat en muis · Het kind van Maria · Het lammetje en het visje · Het leugensprookje uit Ditmar · Het mannetje dat jong gegloeid werd · Het meisje zonder handen · Het meiske van Brakel · Het mooie Katrinelletje en Pief Paf Poltrie · Het raadsel · Het snuggere snijdertje · Het sprookje van Luilekkerland · Het water des levens · Het winterkoninkje · Het winterkoninkje en de beer · Het zingende botje · IJzeren Hans · Jonkvrouw Maleen · Jorinde en Joringel · Klitten · Klosje, schietspoel en naald · Knappe Elsje · Knoest en zijn drie zonen · Koning Lijsterbaard · Lief en leed samen delen · Luie Hein · Luisje en Vlootje · Magere Liesje · Meester Priem · Meneer Korbes · Met z'n zessen de hele wereld rond · Op reis gaan · Raadselsprookje · Raponsje · Repelsteeltje · Roodkapje · Simeliberg · Slangensprookje · Slimme Grietje · Slimme Hans · Sneeuwwitje · Sneeuwwitje en Rozerood · Speelhans · Sprookje van iemand die erop uittrok om te leren griezelen · Sterke Hans · Strohalm, kooltje vuur en boontje · Tafeltje dek je, ezeltje strek je en knuppel uit de zak · Trouwe Ferdinand en Ontrouwe Ferdinand · Van de visser en zijn vrouw · Van de wachtelboom · Van het muisje, het vogeltje en de braadworst · Vleerkens vogel · Vogel Grijp · Vondevogel · Vrijer Roland · Vrolijke Frans · Vrouw Holle · Vrouw Trui