De geschiedenis van Lucretia
| De geschiedenis van Lucretia | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
| Kunstenaar | Sandro Botticelli | |||
| Jaar | circa 1500 | |||
| Techniek | Tempera en olieverf op paneel | |||
| Afmetingen | 83,8 × 176,8 cm | |||
| Museum | Isabella Stewart Gardner Museum | |||
| Locatie | Boston | |||
| Inventarisnummer | P16e20 | |||
| ||||
De geschiedenis van Lucretia (Engels: The Story of Lucretia) is een schilderij van Sandro Botticelli gemaakt rond 1500. Sinds 1894 maakt het deel uit van de collectie van het Isabella Stewart Gardner Museum in Boston. Het was het eerste werk van Botticelli dat in een Amerikaanse verzameling terechtkwam.
Geschiedenis
[bewerken | brontekst bewerken]Het schilderij is een pendant van De geschiedenis van Virginia in de collectie van de Accademia Carrara in Bergamo. De twee panelen waren tegenover elkaar gemonteerd op de uiteinden (spalliere) van een bed in het Casa Vespucci (Palazzo Incontri) in Florence. De werken werden waarschijnlijk besteld voor de bruiloft van Giovanni di Guidantonio Vespucci en Namicina di Benedetto Nerli in 1500. Later werd het huis met de kunstwerken gekocht door Piero Salviati. Giovanni de' Bardi, die getrouwd was met een dochter van Salviati, was de volgende eigenaar.
Het schilderij maakte in de negentiende eeuw deel uit van verzameling van de graaf van Ashburnham.[1] Op 1 augustus 1894 maakte Bernard Berenson Isabella Stewart Gardner en haar man attent op het schilderij. Hoewel het niet te koop was, stelde Berenson een bod van 3.000 pond voor. Isabella Stewart Gardner gaf Otto Gutekunst, directeur van Colnaghi and Company, een kunsthandel in Londen, opdracht de aankoop te doen. Op 19 december 1894 werd de koop gesloten voor £ 3.400, in die tijd een uitzonderlijk bedrag voor een kunstwerk.
Voorstelling
[bewerken | brontekst bewerken]Het thema van het schilderij is de tragische dood van de Romeinse Lucretia, beschreven door Livius in zijn Ab urbe condita. Dit onderwerp werd doorgaans afgebeeld op werken die bestemd waren voor privéruimtes van vrouwen, zoals slaapkamers. Links op het schilderij is te zien hoe Lucretia verkracht wordt door de koningszoon Sextus Tarquinius, die haar met een dolk bedreigt, terwijl zijn bediende buiten wacht. Aan de rechterkant wordt Lucretia bewusteloos gevonden door haar vader, haar man en zijn goede vriend Brutus. Ze pleegt zelfmoord nadat ze de dader heeft aangewezen. In het midden staat Brutus bij een zuil, boven de kist van de jonge vrouw die nog steeds het mes in haar borst draagt. Hij spreekt de menigte toe en spoort hen aan om de koninklijke familie omver te werpen. Deze opstand zou leiden tot het einde van de monarchie in Rome.
De episodes van het verhaal spelen zich af in een kleine stad met op de achtergrond een landschap dat in de verte overgaat in de blauwe kleurschakering van de lucht. Een grote triomfboog versierd met bas-reliëfs en zuilen met vergulde beelden neemt een centrale plaats in. Dit bouwwerk is geïnspireerd op de bogen van Septimius Severus en van Constantijn in Rome. Deze compositie is een variatie op De dood van Lucretia (1475-1480) van Filippino Lippi, die in de leer was geweest bij Botticelli.
Op de bas-reliëfs zijn vooral scenes uit de vroegste geschiedenis van Rome afgebeeld. Zo is aan de rechterkant te zien hoe Horatius Cocles de brug over de Tiber verdedigt en op de rechterkant van de boog hoe Gaius Mucius Scaevola zijn hand in het vuur houdt. Op het reliëf op het linker huis draagt Judith het hoofd van Holofernes uit diens tent.
In de laatste periode van Botticelli's loopbaan, schilderde hij de figuren zo klein dat ze weg lijken te vallen in de omgeving. Door de intense kleuren van hun kleding, door de duidelijke contouren en door hun expressieve gezichten en levendige gebaren worden ze toch benadrukt. De combinatie van meerdere scènes in één afbeelding was gebruikelijk in de middeleeuwse kunst. Ook in veel renaissancewerken werd dit principe toegepast, bij Botticelli vooral in zijn late werken.
Botticelli wilde waarschijnlijk een parallel trekken tussen de geschiedenis van Lucretia en de opstand tegen de koning die eruit voortkwam en de politieke situatie in Florence aan het einde van de jaren 1490 met de verbanning van Piero de' Medici en het bestuur van Savonarola. Het bas-reliëf met Judith wijst in die richting en ook het standbeeld van David en Goliath op de zuil achter Brutus. David en Goliath waren een symbool van de opstand tegen de tirannie in de Florentijnse Republiek.
Afbeeldingen
[bewerken | brontekst bewerken]
Detail
Detail
Detail
De dood van Lucretia - Filippino Lippi
_-_WGA02819.jpg)
Literatuur
[bewerken | brontekst bewerken]- A. Di Lorenzo (2010). Botticelli nelle collezioni lombarde, catalogue de l'exposition du Museo Poldi Pezzoli. Milaan: Silvana Editoriale.
- Christina Nielsen (2017). Isabella Stewart Gardner Museum. Yale University Press. p. 100-01
Externe links
[bewerken | brontekst bewerken]- (en) Informatie over het schilderij op de website van het Isabella Stewart Gardner Museum. Geraadpleegd op 14 september 2025.
- (en) Cavallini to Veronese, A guide to the works of the major Italian Renaissance Painters. Geraadpleegd op 14 september 2025.
- (it) Informatie over het schilderij op de website van de Fondazione Zeri. Geraadpleegd op 14 september 2025.
- Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel La Tragédie de Lucrèce op de Franstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
- Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel The Story of Lucretia (Botticelli) op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
- ↑ De derde graaf van Ashburnham woonde in het begin van de negentiende eeuw enige tijd in Florence en zou het werk toen gekocht kunnen hebben.
· 
· 